
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Benfro
Sir Benfro
Neyland
Daeth Isambard Kingdom Brunel â diwedd ei Reilffordd De Cymru yma yn 1856 a’i gwneud yn borthladd i’r llongau i Iwerddon.
Llun: Neyland ar afon Cleddau · David P Howard, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Neyland, a elwid gynt yn New Milford, oedd y fan lle cyrhaeddodd rheilffordd Brunel y môr, gyda therfynfa i longau mwyaf ei dydd.FfynhonnellNeyland ↗Wikipedia (Saesneg)Neyland, talfyriad o’r Saesneg Canol atten island, ‘wrth yr ynys’; New Milford oedd ei henw gynt; yn 1856 daeth yn derfynfa orllewinol rheilffordd Isambard Kingdom Brunel, gyda therfynfa draws-Iwerydd i longau mwyaf y dydd; cysylltai fferi hi dros y Cleddau â Hobbs Point yn Noc Penfro nes i Bont Cleddau agor yn 1975; agorodd porthladd Wdig yn 1906, a symudodd llawer o bobl yno o Neyland; caeodd y derfynfa yn 1964; trowyd yr hen iard reilffordd yn farina newydd yn yr 1980au, lle saif cerflun o Brunel; sefydlwyd clwb rygbi Neyland yn 1885 a’r clwb criced yn 1889; poblogaeth 3,464 yn 2011.
| Terfynfa’r rheilffordd | 1856FfynhonnellNeyland ↗Wikipedia (Saesneg)Neyland, talfyriad o’r Saesneg Canol atten island, ‘wrth yr ynys’; New Milford oedd ei henw gynt; yn 1856 daeth yn derfynfa orllewinol rheilffordd Isambard Kingdom Brunel, gyda therfynfa draws-Iwerydd i longau mwyaf y dydd; cysylltai fferi hi dros y Cleddau â Hobbs Point yn Noc Penfro nes i Bont Cleddau agor yn 1975; agorodd porthladd Wdig yn 1906, a symudodd llawer o bobl yno o Neyland; caeodd y derfynfa yn 1964; trowyd yr hen iard reilffordd yn farina newydd yn yr 1980au, lle saif cerflun o Brunel; sefydlwyd clwb rygbi Neyland yn 1885 a’r clwb criced yn 1889; poblogaeth 3,464 yn 2011. |
|---|---|
| Pont Cleddau | 1975FfynhonnellNeyland ↗Wikipedia (Saesneg)Neyland, talfyriad o’r Saesneg Canol atten island, ‘wrth yr ynys’; New Milford oedd ei henw gynt; yn 1856 daeth yn derfynfa orllewinol rheilffordd Isambard Kingdom Brunel, gyda therfynfa draws-Iwerydd i longau mwyaf y dydd; cysylltai fferi hi dros y Cleddau â Hobbs Point yn Noc Penfro nes i Bont Cleddau agor yn 1975; agorodd porthladd Wdig yn 1906, a symudodd llawer o bobl yno o Neyland; caeodd y derfynfa yn 1964; trowyd yr hen iard reilffordd yn farina newydd yn yr 1980au, lle saif cerflun o Brunel; sefydlwyd clwb rygbi Neyland yn 1885 a’r clwb criced yn 1889; poblogaeth 3,464 yn 2011. |
| Sefydlu’r clwb rygbi | 1885FfynhonnellNeyland ↗Wikipedia (Saesneg)Neyland, talfyriad o’r Saesneg Canol atten island, ‘wrth yr ynys’; New Milford oedd ei henw gynt; yn 1856 daeth yn derfynfa orllewinol rheilffordd Isambard Kingdom Brunel, gyda therfynfa draws-Iwerydd i longau mwyaf y dydd; cysylltai fferi hi dros y Cleddau â Hobbs Point yn Noc Penfro nes i Bont Cleddau agor yn 1975; agorodd porthladd Wdig yn 1906, a symudodd llawer o bobl yno o Neyland; caeodd y derfynfa yn 1964; trowyd yr hen iard reilffordd yn farina newydd yn yr 1980au, lle saif cerflun o Brunel; sefydlwyd clwb rygbi Neyland yn 1885 a’r clwb criced yn 1889; poblogaeth 3,464 yn 2011. |
Yr enw
Talfyriad o’r Saesneg Canol atten island, ‘wrth yr ynys’, yw’r enw, ac am amser hir adwaenid y dref fel New Milford.FfynhonnellNeyland ↗Wikipedia (Saesneg)Neyland, talfyriad o’r Saesneg Canol atten island, ‘wrth yr ynys’; New Milford oedd ei henw gynt; yn 1856 daeth yn derfynfa orllewinol rheilffordd Isambard Kingdom Brunel, gyda therfynfa draws-Iwerydd i longau mwyaf y dydd; cysylltai fferi hi dros y Cleddau â Hobbs Point yn Noc Penfro nes i Bont Cleddau agor yn 1975; agorodd porthladd Wdig yn 1906, a symudodd llawer o bobl yno o Neyland; caeodd y derfynfa yn 1964; trowyd yr hen iard reilffordd yn farina newydd yn yr 1980au, lle saif cerflun o Brunel; sefydlwyd clwb rygbi Neyland yn 1885 a’r clwb criced yn 1889; poblogaeth 3,464 yn 2011.
Terfynfa Brunel
Yn 1856 daeth Neyland yn ben gorllewinol rheilffordd Isambard Kingdom Brunel, gyda therfynfa i longau’r cefnfor. Pan agorodd yr harbwr newydd yn Wdig yn 1906, symudodd llawer o bobl o Neyland i Wdig ac Abergwaun.FfynhonnellNeyland ↗Wikipedia (Saesneg)Neyland, talfyriad o’r Saesneg Canol atten island, ‘wrth yr ynys’; New Milford oedd ei henw gynt; yn 1856 daeth yn derfynfa orllewinol rheilffordd Isambard Kingdom Brunel, gyda therfynfa draws-Iwerydd i longau mwyaf y dydd; cysylltai fferi hi dros y Cleddau â Hobbs Point yn Noc Penfro nes i Bont Cleddau agor yn 1975; agorodd porthladd Wdig yn 1906, a symudodd llawer o bobl yno o Neyland; caeodd y derfynfa yn 1964; trowyd yr hen iard reilffordd yn farina newydd yn yr 1980au, lle saif cerflun o Brunel; sefydlwyd clwb rygbi Neyland yn 1885 a’r clwb criced yn 1889; poblogaeth 3,464 yn 2011.
Dros y Cleddau
Cariai fferi deithwyr o ben y rheilffordd dros y Cleddau i Hobbs Point yn Noc Penfro nes i Bont Cleddau agor yn 1975.FfynhonnellNeyland ↗Wikipedia (Saesneg)Neyland, talfyriad o’r Saesneg Canol atten island, ‘wrth yr ynys’; New Milford oedd ei henw gynt; yn 1856 daeth yn derfynfa orllewinol rheilffordd Isambard Kingdom Brunel, gyda therfynfa draws-Iwerydd i longau mwyaf y dydd; cysylltai fferi hi dros y Cleddau â Hobbs Point yn Noc Penfro nes i Bont Cleddau agor yn 1975; agorodd porthladd Wdig yn 1906, a symudodd llawer o bobl yno o Neyland; caeodd y derfynfa yn 1964; trowyd yr hen iard reilffordd yn farina newydd yn yr 1980au, lle saif cerflun o Brunel; sefydlwyd clwb rygbi Neyland yn 1885 a’r clwb criced yn 1889; poblogaeth 3,464 yn 2011.
Y marina
Yn yr 1980au trowyd yr hen iard reilffordd yn farina, lle saif cerflun o Brunel heddiw. Mae clwb rygbi’r dref yn dyddio o 1885 a’i glwb criced o 1889.FfynhonnellNeyland ↗Wikipedia (Saesneg)Neyland, talfyriad o’r Saesneg Canol atten island, ‘wrth yr ynys’; New Milford oedd ei henw gynt; yn 1856 daeth yn derfynfa orllewinol rheilffordd Isambard Kingdom Brunel, gyda therfynfa draws-Iwerydd i longau mwyaf y dydd; cysylltai fferi hi dros y Cleddau â Hobbs Point yn Noc Penfro nes i Bont Cleddau agor yn 1975; agorodd porthladd Wdig yn 1906, a symudodd llawer o bobl yno o Neyland; caeodd y derfynfa yn 1964; trowyd yr hen iard reilffordd yn farina newydd yn yr 1980au, lle saif cerflun o Brunel; sefydlwyd clwb rygbi Neyland yn 1885 a’r clwb criced yn 1889; poblogaeth 3,464 yn 2011.
Lleoedd hanesyddol gerllaw
Brwydrau gerllaw
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf


