Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Benfro

Sir Benfro

Aberdaugleddau · Milford Haven

Glaniodd Harri Tudur gerllaw yn Dale yn 1485 ar ei ffordd i Bosworth. Codwyd y dref gan forfilwyr Crynwyr o Nantucket yn yr 1790au.

Llun: Aberdaugleddau ar y ddyfrffordd · Jonathan Billinger, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Sir BenfroYn Gymraeg: Aberdaugleddau51.713° N, 5.034° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Aberdaugleddau: aber y ddau Gleddau

Aberdaugleddau

  • Aber ceg afon, cymer
  • dau dau
  • gleddau afon Cleddau, ‘cleddyf’o Cleddau (treiglad meddal: c → g)

Milford Haven

  • Milford Llychlyneg, ‘y gilfach dywodlyd’; Aberdaugleddau yn Gymraeg
  • Haven Saesneg: hafan

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Mae Aberdaugleddau, ‘aber y ddwy afon Cleddau’, yn dref a gynlluniwyd yn y 1790au, wedi’i gosod ar grid o strydoedd lle mae’r ddwy afon Cleddau’n cwrdd.

Deddf sefydlu’r porthladd1790
Tŷ Cwrdd y Crynwyr1811
Pysgod a laniwyd yn 192046,000 tunnell

Glaniad Harri Tudur

Ar 7 Awst 1485 glaniodd Harri Tudur ym Mae Mill ger Dale, ar geg yr aber, a gorymdeithio drwy Gymru i’w fuddugoliaeth yn Bosworth ar 22 Awst.

Tref Hamilton

Enillodd Syr William Hamilton Ddeddf 1790 i sefydlu’r porthladd a chynlluniodd grid ei strydoedd. Gwahoddodd ei nai Charles Greville saith teulu o Grynwyr o Nantucket a Martha’s Vineyard i ymsefydlu yma a chodi llynges forfila, a chodasant eu Tŷ Cwrdd yn 1811.

Llynges ac eglwys

Bu iard longau’r Llynges Frenhinol yn gweithio yma o tua 1800 nes iddi symud i Ddoc Penfro yn 1814. Cysegrwyd eglwys y Santes Catrin ym mis Hydref 1808.

Pysgod ac olew

Erbyn 1906 Aberdaugleddau oedd y chweched porthladd pysgota mwyaf yn y Deyrnas Unedig, ac yn 1920 cyrhaeddodd y dalfa 46,000 tunnell. Gorffennodd Esso burfa ger y dref yn 1960, ac erbyn 2010 Aberdaugleddau oedd y pedwerydd porthladd mwyaf yn y Deyrnas Unedig o ran tunelledd.

Mill Bay, DaleHarri Tudur

Ar fap y trefi →

Pobl Aberdaugleddau

1457–1509

Harri Tudur

Sylfaenydd y Tuduriaid (wedi’i gofnodi)

Fe’i ganed yng Nghastell Penfro. Glaniodd yng Nghymru yn 1485, enillodd ym Mosworth a sefydlu llinach y Tuduriaid.

Harri Tudur

Ar y llinell amser

  1. Y Cytundeb Tridarn

    Mae Glyndŵr, Mortimer ac Iarll Northumberland yn cytuno i rannu’r deyrnas: Cymru fwy i Owain, yn ymestyn at afonydd Hafren, Trent a Mersi, de Lloegr i Mortimer a’r gogledd i Percy. Mae milwyr Ffrengig yn glanio yn Aberdaugleddau i helpu.

    Y Cytundeb Tridarn
  2. Y Ffrancod yn glanio

    Mae byddin Ffrengig yn glanio yn Aberdaugleddau i ymladd dros Owain. Gyda’i gilydd maent yn ymdeithio i Loegr hyd at Gaerwrangon.

    Y Ffrancod yn glanio

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf