Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Rhondda Cynon Taf

Rhondda Cynon Taf

Trehafod

Porth y Rhondda. Daeth ei glofa Lewis Merthyr, a weithiwyd tan 1983, yn Barc Treftadaeth y Rhondda, lle’r âi cyn-lowyr ag ymwelwyr dan ddaear.

Llun: Heol Trehafod, Trehafod · Roger Cornfoot, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ystyr yr enw

Trehafod: tref yr hafod

Trehafod

  • Tre tref
  • hafod hafod

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Mae Trehafod, ym mhorth y Rhondda, yn gartref i Barc Treftadaeth y Rhondda, ar safle glofa Lewis Merthyr.

Y pyllau cyntaf1850
Diwedd y cynhyrchu14 Mawrth 1983
Y fframiau weindioGradd II*

Pwll yr Hafod

Agorodd dau bwll yma yn 1850, yr Hafod gan y brodyr David a John Thomas a Choed Cae gan Edward Mills, ac yng nghanol yr 1870au ailagorodd William Thomas Lewis, yr Arglwydd Merthyr wedyn, y ddau.

Bertie a Threfor

Suddodd Lewis siafft Bertie tua 1880 a siafft Trefor yn 1890, gan eu henwi ar ôl ei feibion, ac roedd gan y cwmni tua 5,000 o weithwyr yn codi bron i filiwn tunnell o lo y flwyddyn.

Dan ddaear gyda’r glowyr

Daeth y cynhyrchu i ben ar 14 Mawrth 1983, ac mae cyn-weithwyr y lofa’n mynd ag ymwelwyr y Parc Treftadaeth i lawr. Mae’r ddwy ffrâm weindio a’u hadeiladau yn rhestredig Gradd II*.

Cofio

Dadorchuddiwyd cofeb lamp glöwr, chwe throedfedd o uchder, wrth y fynedfa gan yr actor Glyn Houston ym mis Mai 2000, a dilynodd cerflun o Elizabeth Andrews yn 2026. Credir mai Band Lewis-Merthyr, a sefydlwyd yn 1855 neu cyn hynny, yw’r band hynaf yn y Rhondda sy’n dal i chwarae.

Diwydiant a gwaith

Ar fap y trefi →

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf