
Cymru Rufeinig
Segontium
Y gaer Rufeinig uwchben Caernarfon, a ddaliwyd am dros dri chan mlynedd. Yn y Mabinogion, dyma’r gaer a welodd Macsen Wledig yn ei freuddwyd.
Llun: Sylfeini wedi’u cloddio yng nghaer Rufeinig Segontium, Caernarfon · Wolfgang Sauber, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Segontium, ar y bryn uwchben Caernarfon, oedd prif gaer Rufeinig gogledd Cymru, a ddaliwyd am dros dri chan mlynedd. Yn Gymraeg Cair Segeint ydyw, ac ym Mreuddwyd Macsen Wledig hi yw’r gaer yn aber Seiont lle cafodd yr ymerawdwr Elen.FfynonellauSegontium ↗Wikipedia (Saesneg)Segontium (Hen Gymraeg Cair Segeint), caer Rufeinig ar gyrion Caernarfon; enwyd o afon Seiont neu anheddiad Brythonig a enwyd ar ei hôl, o’r Frythoneg *seg-ontio, ‘lle cryf’ efallai; sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 neu 78 wedi iddo oresgyn yr Ordoficiaid, prif gaer Rufeinig gogledd Cymru, i tua mil o filwyr traed cynorthwyol, wedi’i chysylltu â ffordd i Gaer; ar dir uwch i’r dwyrain o’r castell diweddarach, â golwg dda dros y Fenai; ailgodwyd yr amddiffynfeydd pren mewn carreg yn hanner cyntaf yr 2il ganrif, pan godwyd tŷ cwrt mawr â’i faddondy bach ei hun y tu mewn, efallai i swyddog yng ngofal mwyngloddio; dengys arysgrif o oes Septimius Severus fod 500 o wŷr y Gatrawd Gyntaf o Sunici yno erbyn y 3edd ganrif; yn ddiweddarach ei phrif waith oedd gwarchod yr arfordir rhag ysbeilwyr o Iwerddon; dengys darnau arian iddi gael ei dal hyd 394 o leiaf; fe’i cyfrifir yn gyffredinol ymhlith 28 dinas Prydain yn Hanes y Brythoniaid, fel Cair Segeint; ym Mreuddwyd Macsen Wledig, breuddwydia Macsen am wraig hardd, Elen, a geir yn ‘y gaer yn aber Seiont’; mae’r A4085 yn torri drwy’r safle ond mae’r rhan fwyaf o’r sylfeini wedi goroesi; mae anheddiad sifil, teml i Mithras a mynwent o gwmpas y gaer.Segontium Roman Fort ↗Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth CymruTudalen Cadw: sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 ar ôl gwrthryfel yr Ordoficiaid, ar gyfer tua 1,000 o filwyr traed cynorthwyol; ffyrdd i Gaer a Chaerllion; darnau arian hyd tua OC 394, yn hwy nag unrhyw gaer arall yng Nghymru; y gaer wrth aber Seiont ym Mreuddwyd Macsen Wledig.Segontium ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: caer Rufeinig gynorthwyol ger Caernarfon, wedi’i chysylltu gan ffordd Rufeinig ar draws gogledd Cymru â Deva (Caer); ar lan ddwyreiniol afon Seiont, yn amddiffyn y rhyd; codwyd gyntaf gan Agricola yn 78 fel caer bridd a phren, a muriau cerrig yn ddiweddarach; llawer o adeiladu yn yr 2g; ailadeiladwyd rhannau dan Septimius Severus ar ddechrau’r 3g, gyda phencadlys newydd a chyflenwad dŵr newydd drwy bibell danddaearol; meddiannwyd o’r newydd rhwng 360 a chyfnod Magnus Maximus; mae cerrig rhannau isaf y muriau i’w gweld o hyd, gyda sylfeini’r pencadlys ac olion Mithraeum; vicus o gwmpas y gaer; mae Hen Waliau, rhwng y gaer a’r dref, yn dyddio o’r 3g; cysylltir Segontium â Magnus Maximus ym Mreuddwyd Macsen Wledig; amgueddfa ar y safle, yng ngofal Cadw; heneb gofrestredig CN006.
| Sefydlwyd | OC 77 neu 78, gan AgricolaFfynonellauSegontium ↗Wikipedia (Saesneg)Segontium (Hen Gymraeg Cair Segeint), caer Rufeinig ar gyrion Caernarfon; enwyd o afon Seiont neu anheddiad Brythonig a enwyd ar ei hôl, o’r Frythoneg *seg-ontio, ‘lle cryf’ efallai; sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 neu 78 wedi iddo oresgyn yr Ordoficiaid, prif gaer Rufeinig gogledd Cymru, i tua mil o filwyr traed cynorthwyol, wedi’i chysylltu â ffordd i Gaer; ar dir uwch i’r dwyrain o’r castell diweddarach, â golwg dda dros y Fenai; ailgodwyd yr amddiffynfeydd pren mewn carreg yn hanner cyntaf yr 2il ganrif, pan godwyd tŷ cwrt mawr â’i faddondy bach ei hun y tu mewn, efallai i swyddog yng ngofal mwyngloddio; dengys arysgrif o oes Septimius Severus fod 500 o wŷr y Gatrawd Gyntaf o Sunici yno erbyn y 3edd ganrif; yn ddiweddarach ei phrif waith oedd gwarchod yr arfordir rhag ysbeilwyr o Iwerddon; dengys darnau arian iddi gael ei dal hyd 394 o leiaf; fe’i cyfrifir yn gyffredinol ymhlith 28 dinas Prydain yn Hanes y Brythoniaid, fel Cair Segeint; ym Mreuddwyd Macsen Wledig, breuddwydia Macsen am wraig hardd, Elen, a geir yn ‘y gaer yn aber Seiont’; mae’r A4085 yn torri drwy’r safle ond mae’r rhan fwyaf o’r sylfeini wedi goroesi; mae anheddiad sifil, teml i Mithras a mynwent o gwmpas y gaer.Segontium Roman Fort ↗Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth CymruTudalen Cadw: sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 ar ôl gwrthryfel yr Ordoficiaid, ar gyfer tua 1,000 o filwyr traed cynorthwyol; ffyrdd i Gaer a Chaerllion; darnau arian hyd tua OC 394, yn hwy nag unrhyw gaer arall yng Nghymru; y gaer wrth aber Seiont ym Mreuddwyd Macsen Wledig. |
|---|---|
| Garsiwn | Tua 1,000 o filwyr traed ar y dechrauFfynonellauSegontium ↗Wikipedia (Saesneg)Segontium (Hen Gymraeg Cair Segeint), caer Rufeinig ar gyrion Caernarfon; enwyd o afon Seiont neu anheddiad Brythonig a enwyd ar ei hôl, o’r Frythoneg *seg-ontio, ‘lle cryf’ efallai; sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 neu 78 wedi iddo oresgyn yr Ordoficiaid, prif gaer Rufeinig gogledd Cymru, i tua mil o filwyr traed cynorthwyol, wedi’i chysylltu â ffordd i Gaer; ar dir uwch i’r dwyrain o’r castell diweddarach, â golwg dda dros y Fenai; ailgodwyd yr amddiffynfeydd pren mewn carreg yn hanner cyntaf yr 2il ganrif, pan godwyd tŷ cwrt mawr â’i faddondy bach ei hun y tu mewn, efallai i swyddog yng ngofal mwyngloddio; dengys arysgrif o oes Septimius Severus fod 500 o wŷr y Gatrawd Gyntaf o Sunici yno erbyn y 3edd ganrif; yn ddiweddarach ei phrif waith oedd gwarchod yr arfordir rhag ysbeilwyr o Iwerddon; dengys darnau arian iddi gael ei dal hyd 394 o leiaf; fe’i cyfrifir yn gyffredinol ymhlith 28 dinas Prydain yn Hanes y Brythoniaid, fel Cair Segeint; ym Mreuddwyd Macsen Wledig, breuddwydia Macsen am wraig hardd, Elen, a geir yn ‘y gaer yn aber Seiont’; mae’r A4085 yn torri drwy’r safle ond mae’r rhan fwyaf o’r sylfeini wedi goroesi; mae anheddiad sifil, teml i Mithras a mynwent o gwmpas y gaer.Segontium Roman Fort ↗Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth CymruTudalen Cadw: sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 ar ôl gwrthryfel yr Ordoficiaid, ar gyfer tua 1,000 o filwyr traed cynorthwyol; ffyrdd i Gaer a Chaerllion; darnau arian hyd tua OC 394, yn hwy nag unrhyw gaer arall yng Nghymru; y gaer wrth aber Seiont ym Mreuddwyd Macsen Wledig. |
| Daliwyd hyd | OC 394 o leiafFfynonellauSegontium ↗Wikipedia (Saesneg)Segontium (Hen Gymraeg Cair Segeint), caer Rufeinig ar gyrion Caernarfon; enwyd o afon Seiont neu anheddiad Brythonig a enwyd ar ei hôl, o’r Frythoneg *seg-ontio, ‘lle cryf’ efallai; sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 neu 78 wedi iddo oresgyn yr Ordoficiaid, prif gaer Rufeinig gogledd Cymru, i tua mil o filwyr traed cynorthwyol, wedi’i chysylltu â ffordd i Gaer; ar dir uwch i’r dwyrain o’r castell diweddarach, â golwg dda dros y Fenai; ailgodwyd yr amddiffynfeydd pren mewn carreg yn hanner cyntaf yr 2il ganrif, pan godwyd tŷ cwrt mawr â’i faddondy bach ei hun y tu mewn, efallai i swyddog yng ngofal mwyngloddio; dengys arysgrif o oes Septimius Severus fod 500 o wŷr y Gatrawd Gyntaf o Sunici yno erbyn y 3edd ganrif; yn ddiweddarach ei phrif waith oedd gwarchod yr arfordir rhag ysbeilwyr o Iwerddon; dengys darnau arian iddi gael ei dal hyd 394 o leiaf; fe’i cyfrifir yn gyffredinol ymhlith 28 dinas Prydain yn Hanes y Brythoniaid, fel Cair Segeint; ym Mreuddwyd Macsen Wledig, breuddwydia Macsen am wraig hardd, Elen, a geir yn ‘y gaer yn aber Seiont’; mae’r A4085 yn torri drwy’r safle ond mae’r rhan fwyaf o’r sylfeini wedi goroesi; mae anheddiad sifil, teml i Mithras a mynwent o gwmpas y gaer.Segontium Roman Fort ↗Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth CymruTudalen Cadw: sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 ar ôl gwrthryfel yr Ordoficiaid, ar gyfer tua 1,000 o filwyr traed cynorthwyol; ffyrdd i Gaer a Chaerllion; darnau arian hyd tua OC 394, yn hwy nag unrhyw gaer arall yng Nghymru; y gaer wrth aber Seiont ym Mreuddwyd Macsen Wledig. |
Y lle cryf
Daw enw’r gaer o afon Seiont, neu o anheddiad Brythonig a enwyd ar ei hôl. Efallai mai ystyr yr hen air Brythoneg yw’r lle cryf. Safai ar dir uchel i’r dwyrain o’r afon, yn gwarchod y rhyd ac yn edrych dros y Fenai, a chysylltai ffordd Rufeinig hi â Chaer.FfynonellauSegontium ↗Wikipedia (Saesneg)Segontium (Hen Gymraeg Cair Segeint), caer Rufeinig ar gyrion Caernarfon; enwyd o afon Seiont neu anheddiad Brythonig a enwyd ar ei hôl, o’r Frythoneg *seg-ontio, ‘lle cryf’ efallai; sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 neu 78 wedi iddo oresgyn yr Ordoficiaid, prif gaer Rufeinig gogledd Cymru, i tua mil o filwyr traed cynorthwyol, wedi’i chysylltu â ffordd i Gaer; ar dir uwch i’r dwyrain o’r castell diweddarach, â golwg dda dros y Fenai; ailgodwyd yr amddiffynfeydd pren mewn carreg yn hanner cyntaf yr 2il ganrif, pan godwyd tŷ cwrt mawr â’i faddondy bach ei hun y tu mewn, efallai i swyddog yng ngofal mwyngloddio; dengys arysgrif o oes Septimius Severus fod 500 o wŷr y Gatrawd Gyntaf o Sunici yno erbyn y 3edd ganrif; yn ddiweddarach ei phrif waith oedd gwarchod yr arfordir rhag ysbeilwyr o Iwerddon; dengys darnau arian iddi gael ei dal hyd 394 o leiaf; fe’i cyfrifir yn gyffredinol ymhlith 28 dinas Prydain yn Hanes y Brythoniaid, fel Cair Segeint; ym Mreuddwyd Macsen Wledig, breuddwydia Macsen am wraig hardd, Elen, a geir yn ‘y gaer yn aber Seiont’; mae’r A4085 yn torri drwy’r safle ond mae’r rhan fwyaf o’r sylfeini wedi goroesi; mae anheddiad sifil, teml i Mithras a mynwent o gwmpas y gaer.Segontium ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: caer Rufeinig gynorthwyol ger Caernarfon, wedi’i chysylltu gan ffordd Rufeinig ar draws gogledd Cymru â Deva (Caer); ar lan ddwyreiniol afon Seiont, yn amddiffyn y rhyd; codwyd gyntaf gan Agricola yn 78 fel caer bridd a phren, a muriau cerrig yn ddiweddarach; llawer o adeiladu yn yr 2g; ailadeiladwyd rhannau dan Septimius Severus ar ddechrau’r 3g, gyda phencadlys newydd a chyflenwad dŵr newydd drwy bibell danddaearol; meddiannwyd o’r newydd rhwng 360 a chyfnod Magnus Maximus; mae cerrig rhannau isaf y muriau i’w gweld o hyd, gyda sylfeini’r pencadlys ac olion Mithraeum; vicus o gwmpas y gaer; mae Hen Waliau, rhwng y gaer a’r dref, yn dyddio o’r 3g; cysylltir Segontium â Magnus Maximus ym Mreuddwyd Macsen Wledig; amgueddfa ar y safle, yng ngofal Cadw; heneb gofrestredig CN006.
O bren i garreg
Codwyd hi gan Agricola o bridd a phren, ac ailgodwyd ei hamddiffynfeydd mewn carreg yn hanner cyntaf yr ail ganrif. Codwyd tŷ cwrt mawr â’i faddondy bach ei hun y tu mewn, efallai i swyddog yng ngofal y mwynfeydd. Ar ddechrau’r drydedd ganrif, dan yr ymerawdwr Septimius Severus, cafodd bencadlys newydd a chyflenwad dŵr drwy bibell danddaearol.FfynonellauSegontium ↗Wikipedia (Saesneg)Segontium (Hen Gymraeg Cair Segeint), caer Rufeinig ar gyrion Caernarfon; enwyd o afon Seiont neu anheddiad Brythonig a enwyd ar ei hôl, o’r Frythoneg *seg-ontio, ‘lle cryf’ efallai; sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 neu 78 wedi iddo oresgyn yr Ordoficiaid, prif gaer Rufeinig gogledd Cymru, i tua mil o filwyr traed cynorthwyol, wedi’i chysylltu â ffordd i Gaer; ar dir uwch i’r dwyrain o’r castell diweddarach, â golwg dda dros y Fenai; ailgodwyd yr amddiffynfeydd pren mewn carreg yn hanner cyntaf yr 2il ganrif, pan godwyd tŷ cwrt mawr â’i faddondy bach ei hun y tu mewn, efallai i swyddog yng ngofal mwyngloddio; dengys arysgrif o oes Septimius Severus fod 500 o wŷr y Gatrawd Gyntaf o Sunici yno erbyn y 3edd ganrif; yn ddiweddarach ei phrif waith oedd gwarchod yr arfordir rhag ysbeilwyr o Iwerddon; dengys darnau arian iddi gael ei dal hyd 394 o leiaf; fe’i cyfrifir yn gyffredinol ymhlith 28 dinas Prydain yn Hanes y Brythoniaid, fel Cair Segeint; ym Mreuddwyd Macsen Wledig, breuddwydia Macsen am wraig hardd, Elen, a geir yn ‘y gaer yn aber Seiont’; mae’r A4085 yn torri drwy’r safle ond mae’r rhan fwyaf o’r sylfeini wedi goroesi; mae anheddiad sifil, teml i Mithras a mynwent o gwmpas y gaer.Segontium ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: caer Rufeinig gynorthwyol ger Caernarfon, wedi’i chysylltu gan ffordd Rufeinig ar draws gogledd Cymru â Deva (Caer); ar lan ddwyreiniol afon Seiont, yn amddiffyn y rhyd; codwyd gyntaf gan Agricola yn 78 fel caer bridd a phren, a muriau cerrig yn ddiweddarach; llawer o adeiladu yn yr 2g; ailadeiladwyd rhannau dan Septimius Severus ar ddechrau’r 3g, gyda phencadlys newydd a chyflenwad dŵr newydd drwy bibell danddaearol; meddiannwyd o’r newydd rhwng 360 a chyfnod Magnus Maximus; mae cerrig rhannau isaf y muriau i’w gweld o hyd, gyda sylfeini’r pencadlys ac olion Mithraeum; vicus o gwmpas y gaer; mae Hen Waliau, rhwng y gaer a’r dref, yn dyddio o’r 3g; cysylltir Segontium â Magnus Maximus ym Mreuddwyd Macsen Wledig; amgueddfa ar y safle, yng ngofal Cadw; heneb gofrestredig CN006.
Gwarchod yr arfordir
Erbyn y drydedd ganrif y garsiwn oedd catrawd o 500 o wŷr a godwyd gyntaf ymhlith y Sunici yng Ngâl. Yn ei blynyddoedd olaf prif waith y gaer oedd gwarchod arfordir gogledd Cymru rhag ysbeilwyr o Iwerddon. Dengys darnau arian fod milwyr yma o hyd yn 394, yn hwy nag mewn unrhyw gaer arall yng Nghymru.FfynonellauSegontium ↗Wikipedia (Saesneg)Segontium (Hen Gymraeg Cair Segeint), caer Rufeinig ar gyrion Caernarfon; enwyd o afon Seiont neu anheddiad Brythonig a enwyd ar ei hôl, o’r Frythoneg *seg-ontio, ‘lle cryf’ efallai; sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 neu 78 wedi iddo oresgyn yr Ordoficiaid, prif gaer Rufeinig gogledd Cymru, i tua mil o filwyr traed cynorthwyol, wedi’i chysylltu â ffordd i Gaer; ar dir uwch i’r dwyrain o’r castell diweddarach, â golwg dda dros y Fenai; ailgodwyd yr amddiffynfeydd pren mewn carreg yn hanner cyntaf yr 2il ganrif, pan godwyd tŷ cwrt mawr â’i faddondy bach ei hun y tu mewn, efallai i swyddog yng ngofal mwyngloddio; dengys arysgrif o oes Septimius Severus fod 500 o wŷr y Gatrawd Gyntaf o Sunici yno erbyn y 3edd ganrif; yn ddiweddarach ei phrif waith oedd gwarchod yr arfordir rhag ysbeilwyr o Iwerddon; dengys darnau arian iddi gael ei dal hyd 394 o leiaf; fe’i cyfrifir yn gyffredinol ymhlith 28 dinas Prydain yn Hanes y Brythoniaid, fel Cair Segeint; ym Mreuddwyd Macsen Wledig, breuddwydia Macsen am wraig hardd, Elen, a geir yn ‘y gaer yn aber Seiont’; mae’r A4085 yn torri drwy’r safle ond mae’r rhan fwyaf o’r sylfeini wedi goroesi; mae anheddiad sifil, teml i Mithras a mynwent o gwmpas y gaer.Segontium Roman Fort ↗Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth CymruTudalen Cadw: sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 ar ôl gwrthryfel yr Ordoficiaid, ar gyfer tua 1,000 o filwyr traed cynorthwyol; ffyrdd i Gaer a Chaerllion; darnau arian hyd tua OC 394, yn hwy nag unrhyw gaer arall yng Nghymru; y gaer wrth aber Seiont ym Mreuddwyd Macsen Wledig.
Macsen ac Elen
Bu Segontium fyw yng nghof Cymru. Mae Hanes y Brythoniaid yn cyfrif Cair Segeint ymhlith wyth dinas ar hugain Prydain, ac ym Mreuddwyd Macsen Wledig, breuddwydia Macsen, yr ymerawdwr Magnus Maximus, am wraig hardd a’i chael hi, Elen, yn y gaer yn aber Seiont.FfynonellauSegontium ↗Wikipedia (Saesneg)Segontium (Hen Gymraeg Cair Segeint), caer Rufeinig ar gyrion Caernarfon; enwyd o afon Seiont neu anheddiad Brythonig a enwyd ar ei hôl, o’r Frythoneg *seg-ontio, ‘lle cryf’ efallai; sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 neu 78 wedi iddo oresgyn yr Ordoficiaid, prif gaer Rufeinig gogledd Cymru, i tua mil o filwyr traed cynorthwyol, wedi’i chysylltu â ffordd i Gaer; ar dir uwch i’r dwyrain o’r castell diweddarach, â golwg dda dros y Fenai; ailgodwyd yr amddiffynfeydd pren mewn carreg yn hanner cyntaf yr 2il ganrif, pan godwyd tŷ cwrt mawr â’i faddondy bach ei hun y tu mewn, efallai i swyddog yng ngofal mwyngloddio; dengys arysgrif o oes Septimius Severus fod 500 o wŷr y Gatrawd Gyntaf o Sunici yno erbyn y 3edd ganrif; yn ddiweddarach ei phrif waith oedd gwarchod yr arfordir rhag ysbeilwyr o Iwerddon; dengys darnau arian iddi gael ei dal hyd 394 o leiaf; fe’i cyfrifir yn gyffredinol ymhlith 28 dinas Prydain yn Hanes y Brythoniaid, fel Cair Segeint; ym Mreuddwyd Macsen Wledig, breuddwydia Macsen am wraig hardd, Elen, a geir yn ‘y gaer yn aber Seiont’; mae’r A4085 yn torri drwy’r safle ond mae’r rhan fwyaf o’r sylfeini wedi goroesi; mae anheddiad sifil, teml i Mithras a mynwent o gwmpas y gaer.Segontium ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: caer Rufeinig gynorthwyol ger Caernarfon, wedi’i chysylltu gan ffordd Rufeinig ar draws gogledd Cymru â Deva (Caer); ar lan ddwyreiniol afon Seiont, yn amddiffyn y rhyd; codwyd gyntaf gan Agricola yn 78 fel caer bridd a phren, a muriau cerrig yn ddiweddarach; llawer o adeiladu yn yr 2g; ailadeiladwyd rhannau dan Septimius Severus ar ddechrau’r 3g, gyda phencadlys newydd a chyflenwad dŵr newydd drwy bibell danddaearol; meddiannwyd o’r newydd rhwng 360 a chyfnod Magnus Maximus; mae cerrig rhannau isaf y muriau i’w gweld o hyd, gyda sylfeini’r pencadlys ac olion Mithraeum; vicus o gwmpas y gaer; mae Hen Waliau, rhwng y gaer a’r dref, yn dyddio o’r 3g; cysylltir Segontium â Magnus Maximus ym Mreuddwyd Macsen Wledig; amgueddfa ar y safle, yng ngofal Cadw; heneb gofrestredig CN006.Segontium Roman Fort ↗Cadw, gwasanaeth amgylchedd hanesyddol Llywodraeth CymruTudalen Cadw: sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 ar ôl gwrthryfel yr Ordoficiaid, ar gyfer tua 1,000 o filwyr traed cynorthwyol; ffyrdd i Gaer a Chaerllion; darnau arian hyd tua OC 394, yn hwy nag unrhyw gaer arall yng Nghymru; y gaer wrth aber Seiont ym Mreuddwyd Macsen Wledig.
Y gaer heddiw
Mae’r ffordd i Feddgelert yn torri drwy’r safle, ond mae’r rhan fwyaf o’r sylfeini wedi goroesi, yn eu plith y pencadlys. O gwmpas y gaer roedd pentref sifil, teml i Mithras a mynwent. Cadw sy’n gofalu am y gaer, ac mae amgueddfa ar y safle.FfynonellauSegontium ↗Wikipedia (Saesneg)Segontium (Hen Gymraeg Cair Segeint), caer Rufeinig ar gyrion Caernarfon; enwyd o afon Seiont neu anheddiad Brythonig a enwyd ar ei hôl, o’r Frythoneg *seg-ontio, ‘lle cryf’ efallai; sefydlwyd gan Agricola yn OC 77 neu 78 wedi iddo oresgyn yr Ordoficiaid, prif gaer Rufeinig gogledd Cymru, i tua mil o filwyr traed cynorthwyol, wedi’i chysylltu â ffordd i Gaer; ar dir uwch i’r dwyrain o’r castell diweddarach, â golwg dda dros y Fenai; ailgodwyd yr amddiffynfeydd pren mewn carreg yn hanner cyntaf yr 2il ganrif, pan godwyd tŷ cwrt mawr â’i faddondy bach ei hun y tu mewn, efallai i swyddog yng ngofal mwyngloddio; dengys arysgrif o oes Septimius Severus fod 500 o wŷr y Gatrawd Gyntaf o Sunici yno erbyn y 3edd ganrif; yn ddiweddarach ei phrif waith oedd gwarchod yr arfordir rhag ysbeilwyr o Iwerddon; dengys darnau arian iddi gael ei dal hyd 394 o leiaf; fe’i cyfrifir yn gyffredinol ymhlith 28 dinas Prydain yn Hanes y Brythoniaid, fel Cair Segeint; ym Mreuddwyd Macsen Wledig, breuddwydia Macsen am wraig hardd, Elen, a geir yn ‘y gaer yn aber Seiont’; mae’r A4085 yn torri drwy’r safle ond mae’r rhan fwyaf o’r sylfeini wedi goroesi; mae anheddiad sifil, teml i Mithras a mynwent o gwmpas y gaer.Segontium ↗Wicipedia CymraegWicipedia Cymraeg: caer Rufeinig gynorthwyol ger Caernarfon, wedi’i chysylltu gan ffordd Rufeinig ar draws gogledd Cymru â Deva (Caer); ar lan ddwyreiniol afon Seiont, yn amddiffyn y rhyd; codwyd gyntaf gan Agricola yn 78 fel caer bridd a phren, a muriau cerrig yn ddiweddarach; llawer o adeiladu yn yr 2g; ailadeiladwyd rhannau dan Septimius Severus ar ddechrau’r 3g, gyda phencadlys newydd a chyflenwad dŵr newydd drwy bibell danddaearol; meddiannwyd o’r newydd rhwng 360 a chyfnod Magnus Maximus; mae cerrig rhannau isaf y muriau i’w gweld o hyd, gyda sylfeini’r pencadlys ac olion Mithraeum; vicus o gwmpas y gaer; mae Hen Waliau, rhwng y gaer a’r dref, yn dyddio o’r 3g; cysylltir Segontium â Magnus Maximus ym Mreuddwyd Macsen Wledig; amgueddfa ar y safle, yng ngofal Cadw; heneb gofrestredig CN006.
Ffynonellau a darllen pellach
Y stori lawn
Erthygl · 24 munLlydaw: sut y croesodd y Brythoniaid y môr a gwneud ail Brydain
Ddwywaith yr hwyliodd y Brythoniaid tua’r de i Armorica: gyda Macsen Wledig yn 383, yn ôl traddodiad Cymru, ac eto yn oes rhyfeloedd y Saeson, gyda saint Cymru ar eu blaen. Rhoesant ei henw i’r wlad, ei brenhinoedd, ei heglwysi ac iaith sy’n chwaer i’r Gymraeg hyd heddiw.
Erthygl · 15 munMacsen Wledig: yr ymerawdwr o Brydain a geni Cymru
Yn 383 gwnaeth milwyr Prydain eu cadfridog yn ymerawdwr Rhufain. Rheolodd y Gorllewin am bum mlynedd, ac nid yw Cymru erioed wedi gollwng gafael arno. Gwnaeth traddodiad Cymru Facsen yn ŵr i Elen o Gaernarfon, yn dad llinachau brenhinol, yn sylfaenydd Llydaw, ac yn ŵr y mae stori cenedl y Cymry’n dechrau gydag ef.
Beth ddigwyddodd yma
Caer Segontium (archaeoleg)
Mae Rhufain yn codi caer uwchben Afon Menai lle mae Caernarfon heddiw. Yn ôl traddodiad Cymru, yma y priododd Macsen Wledig ag Elen.
Caer Segontium
Casglwch y set
Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →
Rhufain yng Nghymru
0 / 4Caerau, mwynglawdd aur a thref gaerog.
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf






