Hanes Cymru / Cymru Rufeinig

Cymru Rufeinig

Caer-went

Venta Silurum, tref farchnad y Silwriaid. Ei muriau Rhufeinig, sy’n dal yn bum metr o uchder mewn mannau, yw’r gorau ym Mhrydain, a rhedai’r Silwriaid eu cyngor eu hunain yma.

Llun: Muriau tref Rufeinig Caer-went (Venta Silurum) a’u bastiynau · Colin Smith, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 3 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
c. AD 75 51.611° N, 2.768° W Agor mewn map ↗ Ar ein map →
Muriau tref Rufeinig Caer-went (Venta Silurum) a’u bastiynau
Muriau tref Rufeinig Caer-went (Venta Silurum) a’u bastiynau · Llun: Colin Smith, CC BY-SA 2.0, Wikimedia Commons · Mwy yn yr oriel

Ystyr yr enw

Caer-went: caer Venta, y dref Rufeinig a roes ei henw i Went

Caer-went

  • Caer caer
  • went Venta, y dref Rufeinig a roes ei henw i Went

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Caer-went oedd Venta Silurum, tref farchnad y Silwriaid, Brythoniaid de-ddwyrain Cymru. Mae ei muriau o’r bedwaredd ganrif yn dal i godi hyd at bum metr o amgylch y pentref, ymhlith y muriau tref gorau a adawyd o Brydain Rufeinig, a rhoddodd y dref ei henw i deyrnas Gwent.

SefydlwydTua OC 75–80
MuriauCodwyd ganol y 300au, hyd at 5 metr o uchder
Yng ngofalCadw, am ddim

Tref i’r Silwriaid

Gosodwyd y dref tua OC 75 i 80 ar grid taclus o strydoedd, ar y ffordd rhwng Caerllion a Chaerloyw. Tref i’r Silwriaid eu hunain ydoedd, sedd eu cyngor eu hunain. Mae carreg yn eglwys y plwyf, â’r geiriau Civitas Silurum, gwladwriaeth y Silwriaid, wedi’u cerfio arni, yn dyst i hynny o hyd.

Fforwm, baddonau a siopau

Yn ei chanol roedd y fforwm a’r basilica. Erbyn oes Hadrian codwyd marchnad, baddonau cyhoeddus a siopau, yn eu plith efail, gyda ffermydd a thai o gwmpas cyrtiau. Cafwyd lloriau brithwaith yma, yn eu plith un o bysgod ac un arall o’r Pedwar Tymor, sydd bellach yn Amgueddfa Casnewydd, a chafodd cloddio yn 2008 fila â muriau wedi’u peintio.

Teml ac eglwys

Safai teml Rufeinig-Brydeinig yn y dref, efallai i Mars Ocelus. Dengys powlen â’r chi-rho arni fod Cristnogion yn addoli yma erbyn diwedd y drydedd ganrif. Aeth pobl ymlaen i fyw yng Nghaer-went ymhell wedi i’r Rhufeiniaid adael, hyd y bumed ganrif o leiaf, a dywed bucheddau’r saint i Sant Tathan sefydlu mynachlog yma.

Muriau Venta

Codwyd y muriau cerrig mawr yng nghanol y bedwaredd ganrif. Fe’u galwyd yn hawdd yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol sydd wedi goroesi o Brydain Rufeinig, ac yn un o’r rhai a gadwyd orau yng ngogledd Ewrop.

Llys Gwent

O Venta y daeth yr enw Gwent, a daeth y dref ei hun yn Gaer-went, caer Gwent. Yn ôl traddodiad Cymru symudodd y brenin Caradog Freichfras ei lys oddi yma i Borthysgewin yn y chweched ganrif. Ymddengys i bobl y dref ddod i lawr o Goed Llanmelin, ar y bryn uwchben.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Beth ddigwyddodd yma

  1. Caer-went, tref y Silwriaid (archaeoleg)

    Mae Venta Silurum yn tyfu’n dref farchnad â fforwm, baddondai a theml, wedi’i rhedeg gan y Silwriaid eu hunain.

    Caer-went, tref y Silwriaid
  2. Cyngor y Silwriaid (wedi’i gofnodi)

    Mae carreg yng Nghaer-went yn anrhydeddu cadlywydd Rhufeinig ‘trwy ddyfarniad cyngor gwladwriaeth y Silwriaid’: prawf eu bod yn llywodraethu eu tref eu hunain.

    Cyngor y Silwriaid

Casglwch y set

Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf