
Hanes Cymru / Llenyddiaeth / Yr hen destunau Cymraeg
Ysgrifennwyd yn y 1100au
Buchedd Padarn
Padarn o Lanbadarn Fawr, a ddaeth dros y môr gyda 847 o fynaich, ac a aeth i Jerwsalem gyda Dewi a Theilo.
Llun: Eglwys Sant Padarn, Llanbadarn Fawr, ger Aberystwyth · Pricey, CC BY 3.0 · Wikimedia Commons
| Iaith | Lladin |
|---|---|
| Ysgrifennwyd | yn y 1100au |
| Lle | Llanbadarn Fawr, ger Aberystwyth |
Rhoddodd Padarn ei enw i Lanbadarn Fawr, yr eglwys fawr ar y bryn uwchben Aberystwyth, a oedd yn y canrifoedd wedyn yn un o brif dai dysg Cymru, cartref Sulien a Rhygyfarch. Ysgrifennwyd ei Fuchedd Ladin yn y 1100au. Copïwyd englyn Hen Gymraeg ar ei ffon, Cyrwen, i lawysgrif yn Llanbadarn gan Ieuan fab Sulien yn y 1080au.FfynonellauPadarn ↗Wicipedia CymraegPadarn, ei eglwys yn Llanbadarn Fawr a’i Fuchedd.Vita Sancti Paterni ↗W. J. Rees, Lives of the Cambro British Saints, 1853Buchedd Ladin Padarn, wedi’i hargraffu’n llawn gyda chyfieithiad Saesneg.
Dros y môr gyda 847 o fynaich
Dywed y Fuchedd i Badarn gael ei eni yn Llydaw, o deulu bonheddig, a dewis dilyn Crist o’i febyd. Pan hwyliodd minteioedd o Lydawyr i Brydain dan Hetinlau, Cadfan a Thydecho, gwnaed Padarn yn arweinydd y bedwaredd fintai, a dilynodd wyth gant pedwar deg a saith o fynaich ef. Sefydlodd ei fynachlog yn y lle sy’n dwyn ei enw, ac adeiladu eglwysi drwy Geredigion gyfan.FfynhonnellVita Sancti Paterni ↗W. J. Rees, Lives of the Cambro British Saints, 1853Buchedd Ladin Padarn, wedi’i hargraffu’n llawn gyda chyfieithiad Saesneg.
Wyth gant pedwar deg a saith o fynaich
Rhodd tir Maelgwn
Mae un stori’n adrodd sut y ceisiodd rhai o negeswyr llys y Brenin Maelgwn dwyllo Padarn, a sut y daeth eu tric i ddim. Yn y diwedd daeth y Brenin Maelgwn at Badarn, gwneud heddwch ag ef a rhoi tir iddo. Mae’r Fuchedd yn ei hadrodd i ddangos sut y daeth tiroedd eglwys Padarn iddi.FfynhonnellVita Sancti Paterni ↗W. J. Rees, Lives of the Cambro British Saints, 1853Buchedd Ladin Padarn, wedi’i hargraffu’n llawn gyda chyfieithiad Saesneg.
Jerwsalem
Dywed y Fuchedd i Badarn fynd i Jerwsalem gyda Dewi a Theilo, ac yno gwnaed y tri yn esgobion. Cafodd pob un rodd: Dewi allor, Teilo gloch, a Phadarn ffon a thiwnig wedi’i gwau’n un darn. Wedi dod adref, rhanasant dde Cymru yn dair esgobaeth. Anrhydeddwyd ffon Padarn, Cyrwen, yn Llanbadarn am amser maith wedyn, a chanwyd englyn Hen Gymraeg i’w moli.FfynonellauVita Sancti Paterni ↗W. J. Rees, Lives of the Cambro British Saints, 1853Buchedd Ladin Padarn, wedi’i hargraffu’n llawn gyda chyfieithiad Saesneg.Padarn ↗Wicipedia CymraegPadarn, ei eglwys yn Llanbadarn Fawr a’i Fuchedd.
Ffon a thiwnig wedi’i gwau
Llydaw
Ar ddiwedd y Fuchedd, gelwir Padarn yn ôl i Lydaw ar gais Caradog Freichfras, ac mae’n gwneud cyfreithiau i’r eglwysi yno a fyddai’n para am byth. Fe’i cofir yn Llydaw, ac yng Nghymru gan yr eglwysi sy’n dwyn ei enw, o Lanbadarn Fawr hyd Lanbadarn Fynydd a Llanbadarn Fawr ym Maesyfed.FfynonellauVita Sancti Paterni ↗W. J. Rees, Lives of the Cambro British Saints, 1853Buchedd Ladin Padarn, wedi’i hargraffu’n llawn gyda chyfieithiad Saesneg.Paternus of Wales ↗Wikipedia (Saesneg)Padarn, sylfaenydd Llanbadarn Fawr.
Padarn → Englyn ffon Padarn → Llanbadarn Fawr → Buchedd Dewi gan Rygyfarch → Yr hen destunau Cymraeg →
Gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
Cydnabod y lluniau ar y dudalen hon (5)
- Eicon o Badarn Sant — Massalim · CC BY-SA 3.0
- Ffenestr liw o Ddewi Sant yng Nghastell Coch — Hchc2009 · CC BY-SA 4.0
- Teilo Sant yn Eglwys y Drindod Sanctaidd, y Fenni — Gwenddwr · CC BY-SA 3.0
- Maelgwn Gwynedd fel y’i lluniwyd mewn llawysgrif ganoloesol o hanes brenhinoedd Prydain — Unknown medieval scribe · CC0
- Muriau tref Rufeinig Caer-went, Venta Silurum, yn sefyll yn uchel uwchben y caeau o hyd. — Chris Andrews · CC BY-SA 2.0
Gwnaed y lluniau gan y bobl a enwir, ac fe’u defnyddir dan y trwyddedau a ddangosir. Pob llun ar y wefan




