Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Conwy

Conwy

Abergele

Hen anheddiad ar ffordd yr arfordir; codwyd Castell Gwrych uwch ei ben yn yr 1810au.

Llun: Abergele o Dan-y-Gopa · Reptonix free Creative Commons licensed photos, CC BY 3.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Conwy53.284° N, 3.582° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Abergele: aber afon Gele

Abergele

  • Aber ceg afon, cymer
  • gele afon Gele

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Saif Abergele wrth aber y Gele, islaw bryniau coediog a choron o gaerau’r Brythoniaid arnynt. Mae ei heglwys ar safle mynachlog gynnar.

EnwAber a Gele, afon y dref
Castell GwrychEi godi 1819–25
Pobl yn 202111,290

Y bryngaerau

Uwchben y dref saif dwy gaer o Oes yr Haearn: Castell Cawr yn Nhan y Gopa, tua 189 metr i fyny, a Phen-y-corddyn Mawr ar y bryn uwchben Rhyd-y-foel.

Clas Mihangel

Saif Eglwys Sant Mihangel ar safle clas cynnar, mynachlog yr oedd pobl yn dal i fyw ynddi yn y 1200au. Mae carreg yn y fynwent, a gopïwyd o’r newydd yn yr 1890au, yn cofio gŵr oedd â’i annedd dair milltir i’r gogledd.

Ymweld

Codwyd Castell Gwrych, a’i dyrau ar hyd y llethr, rhwng 1819 ac 1825 i Lloyd Hesketh Bamford-Hesketh.

Ar fap y trefi →

Pobl Abergele

1848–1906

Emrys ap Iwan

Pencampwr yr iaith Gymraeg (wedi’i gofnodi)

Y gweinidog a’r ysgrifwr o Abergele a alwodd ar y Cymry i ddefnyddio’u hiaith eu hunain ym mhob rhan o fywyd, ac y mae ei ryddiaith ymhlith y gorau yn y Gymraeg.

Emrys ap Iwan
b. 1936

Ralph Steadman

Artist inc a sblash (wedi’i gofnodi)

Cartwnydd a darlunydd a fagwyd yn Abergele, yn enwog am ei luniau inc gwyllt i Fear and Loathing in Las Vegas Hunter S. Thompson.

Ralph Steadman

Ar y llinell amser

  1. Merthyron Abergele

    Ar noswyl yr Arwisgo lleddir dau o ddynion MAC, Alwyn Jones a George Taylor, yn Abergele pan fo’r bom y maent yn ei gario yn ffrwydro’n rhy gynnar. Fe’u cofir fel Merthyron Abergele.

    Merthyron Abergele

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf