Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Ddinbych

Sir Ddinbych

Dyserth

Mae ei rhaeadr yn disgyn tua 70 troedfedd wrth ymyl yr eglwys. Cododd Harri III gastell ar y graig uwchben yn 1241, a chipiodd Llywelyn ap Gruffudd ef a’i chwalu yn 1263.

Llun: Pentref Dyserth · Stephen McKay, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Sir Ddinbych53.300° N, 3.413° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Dyserth: meudwyfa (diserth, o’r Lladin desertum)

Dyserth

  • Dyserth meudwyfa (o’r Lladin desertum)ffurf ar diserth

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Mae gan Ddiserth raeadr lle dywedir i Sant Cwyfan sefydlu ei heglwys gyntaf. Yn 1263 cipiodd Llywelyn ap Gruffudd gastell y brenin yma wedi gwarchae o chwe wythnos a’i ddinistrio.

Codi’r castell1241
Llywelyn yn ei gipio1263
Rheilffordd gangen1869

Gwarchae Llywelyn

Cododd Harri III y castell yn 1241, a gwarchaeodd Llywelyn ap Gruffudd arno am chwe wythnos yn 1263, ei gipio, a’i adael yn adfail.

Sant Cwyfan a Santes Ffraid

Cysegrwyd yr eglwys i Santes Ffraid o Kildare ac mae’n cadw enw Sant Cwyfan, y dywedir iddo sefydlu’r eglwys gyntaf wrth y rhaeadr yn y 500au. Mae ganddi ffenestr Jesse o’r 1500au.

Plwm a charreg

Cloddiwyd plwm, copr a chalchfaen yn y bryniau o gwmpas am ganrifoedd, hyd nes i chwarel Diserth gau yn 1981.

Y rheilffordd

Agorodd Rheilffordd y London and North Western ei changen i Ddiserth yn 1869.

Llywelyn ap Gruffudd

Ar fap y trefi →

Pobl Dyserth

c. 1223–1282

Llywelyn ap Gruffudd

Ein Llyw Olaf (wedi’i gofnodi)

Yr unig dywysog brodorol a gydnabuwyd gan goron Lloegr yn Dywysog Cymru. Daeth ei farwolaeth yng Nghilmeri ag annibyniaeth i ben.

Llywelyn ap Gruffudd

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf