Syr Robert Jones
Llawfeddyg y clwyfedigion (wedi’i gofnodi)Llawfeddyg o’r Rhyl, un o’r cyntaf yn y byd i ddefnyddio pelydr-X i drin claf, a achubodd filoedd o filwyr yn y Rhyfel Byd Cyntaf.
Syr Robert Jones
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Ddinbych
Sir Ddinbych
Pentref pysgota a ddaeth yn un o drefi glan môr mawr oes Fictoria yn y gogledd.
Llun: Y tŵr cloc, y Rhyl · Jeff Buck, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Y Rhyl: y fannod Gymraeg gyda’r Saesneg hill
Y Rhyl
Tyfodd y Rhyl lle mae afon Clwyd yn cwrdd â’r môr, a daeth yn un o drefi glan môr mawr y gogledd. Yma, yn 1956, yr agorodd yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntaf yng Nghymru ei drysau.FfynhonnellRhyl ↗Wikipedia (Saesneg)Y Rhyl, wrth aber afon Clwyd; mae dogfennau cynnar yn sôn am annedd o’r enw Ty’n Rhyl; cyrchfan o oes Fictoria gynt, a hysbysebwyd fel ‘Sunny Rhyl’; agorodd y pier yn 1867, 2,355 troedfedd o hyd; agorodd y Llyn Morol, 12 hectar, yn 1895; mae Pont Harbwr y Foryd (1932) yn croesi’r Clwyd i Fae Cinmel; agorodd Ysgol Glan Clwyd yn y Rhyl yn 1956, yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntaf yng Nghymru, a symud i Lanelwy yn 1969; poblogaeth 27,325 yn 2021.
| Pier | 1867, 2,355 troedfedd o hydFfynhonnellRhyl ↗Wikipedia (Saesneg)Y Rhyl, wrth aber afon Clwyd; mae dogfennau cynnar yn sôn am annedd o’r enw Ty’n Rhyl; cyrchfan o oes Fictoria gynt, a hysbysebwyd fel ‘Sunny Rhyl’; agorodd y pier yn 1867, 2,355 troedfedd o hyd; agorodd y Llyn Morol, 12 hectar, yn 1895; mae Pont Harbwr y Foryd (1932) yn croesi’r Clwyd i Fae Cinmel; agorodd Ysgol Glan Clwyd yn y Rhyl yn 1956, yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntaf yng Nghymru, a symud i Lanelwy yn 1969; poblogaeth 27,325 yn 2021. |
|---|---|
| Y Llyn Morol | 1895FfynhonnellRhyl ↗Wikipedia (Saesneg)Y Rhyl, wrth aber afon Clwyd; mae dogfennau cynnar yn sôn am annedd o’r enw Ty’n Rhyl; cyrchfan o oes Fictoria gynt, a hysbysebwyd fel ‘Sunny Rhyl’; agorodd y pier yn 1867, 2,355 troedfedd o hyd; agorodd y Llyn Morol, 12 hectar, yn 1895; mae Pont Harbwr y Foryd (1932) yn croesi’r Clwyd i Fae Cinmel; agorodd Ysgol Glan Clwyd yn y Rhyl yn 1956, yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntaf yng Nghymru, a symud i Lanelwy yn 1969; poblogaeth 27,325 yn 2021. |
| Ysgol Glan Clwyd | Ei hagor 1956FfynhonnellRhyl ↗Wikipedia (Saesneg)Y Rhyl, wrth aber afon Clwyd; mae dogfennau cynnar yn sôn am annedd o’r enw Ty’n Rhyl; cyrchfan o oes Fictoria gynt, a hysbysebwyd fel ‘Sunny Rhyl’; agorodd y pier yn 1867, 2,355 troedfedd o hyd; agorodd y Llyn Morol, 12 hectar, yn 1895; mae Pont Harbwr y Foryd (1932) yn croesi’r Clwyd i Fae Cinmel; agorodd Ysgol Glan Clwyd yn y Rhyl yn 1956, yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntaf yng Nghymru, a symud i Lanelwy yn 1969; poblogaeth 27,325 yn 2021. |
Mae cofnodion cynnar yn enwi un annedd yma, Ty’n Rhyl. Yn oes Fictoria tyfodd y dref yn gyrchfan a’i galwai ei hun yn ‘Sunny Rhyl’, â phier o 1867 dros 700 metr o hyd a Llyn Morol a agorwyd yn 1895.FfynhonnellRhyl ↗Wikipedia (Saesneg)Y Rhyl, wrth aber afon Clwyd; mae dogfennau cynnar yn sôn am annedd o’r enw Ty’n Rhyl; cyrchfan o oes Fictoria gynt, a hysbysebwyd fel ‘Sunny Rhyl’; agorodd y pier yn 1867, 2,355 troedfedd o hyd; agorodd y Llyn Morol, 12 hectar, yn 1895; mae Pont Harbwr y Foryd (1932) yn croesi’r Clwyd i Fae Cinmel; agorodd Ysgol Glan Clwyd yn y Rhyl yn 1956, yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntaf yng Nghymru, a symud i Lanelwy yn 1969; poblogaeth 27,325 yn 2021.
Yn 1956 agorodd Ysgol Glan Clwyd yn y Rhyl, yr ysgol uwchradd gyntaf yng Nghymru i ddysgu drwy gyfrwng y Gymraeg. Symudodd i Lanelwy yn 1969.FfynhonnellRhyl ↗Wikipedia (Saesneg)Y Rhyl, wrth aber afon Clwyd; mae dogfennau cynnar yn sôn am annedd o’r enw Ty’n Rhyl; cyrchfan o oes Fictoria gynt, a hysbysebwyd fel ‘Sunny Rhyl’; agorodd y pier yn 1867, 2,355 troedfedd o hyd; agorodd y Llyn Morol, 12 hectar, yn 1895; mae Pont Harbwr y Foryd (1932) yn croesi’r Clwyd i Fae Cinmel; agorodd Ysgol Glan Clwyd yn y Rhyl yn 1956, yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntaf yng Nghymru, a symud i Lanelwy yn 1969; poblogaeth 27,325 yn 2021.
Mae Pont las Harbwr y Foryd (1932) yn croesi aber y Clwyd i Fae Cinmel, ac mae’r Llyn Morol yn dal y tu ôl i’r promenâd.FfynhonnellRhyl ↗Wikipedia (Saesneg)Y Rhyl, wrth aber afon Clwyd; mae dogfennau cynnar yn sôn am annedd o’r enw Ty’n Rhyl; cyrchfan o oes Fictoria gynt, a hysbysebwyd fel ‘Sunny Rhyl’; agorodd y pier yn 1867, 2,355 troedfedd o hyd; agorodd y Llyn Morol, 12 hectar, yn 1895; mae Pont Harbwr y Foryd (1932) yn croesi’r Clwyd i Fae Cinmel; agorodd Ysgol Glan Clwyd yn y Rhyl yn 1956, yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntaf yng Nghymru, a symud i Lanelwy yn 1969; poblogaeth 27,325 yn 2021.
Llawfeddyg o’r Rhyl, un o’r cyntaf yn y byd i ddefnyddio pelydr-X i drin claf, a achubodd filoedd o filwyr yn y Rhyfel Byd Cyntaf.
Syr Robert JonesCanwr The Alarm o Brestatyn, y canodd eu hanthem 68 Guns drwy’r 1980au, ac a sefydlodd wedyn yr elusen ganser Love Hope Strength.
Mike PetersMae Ysgol Glan Clwyd yn agor yn y Rhyl, yr ysgol uwchradd gyntaf i ddysgu drwy gyfrwng y Gymraeg.
Yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntafFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf