Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Ddinbych

Sir Ddinbych

Y Rhyl · Rhyl

Pentref pysgota a ddaeth yn un o drefi glan môr mawr oes Fictoria yn y gogledd.

Llun: Y tŵr cloc, y Rhyl · Jeff Buck, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Sir DdinbychYn Gymraeg: Y Rhyl53.319° N, 3.492° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Y Rhyl: y fannod Gymraeg gyda’r Saesneg hill

Y Rhyl

  • Y y fannod
  • Rhyl bryn (yr hyl: y gair Saesneg hill gyda’r fannod)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Tyfodd y Rhyl lle mae afon Clwyd yn cwrdd â’r môr, a daeth yn un o drefi glan môr mawr y gogledd. Yma, yn 1956, yr agorodd yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntaf yng Nghymru ei drysau.

Pier1867, 2,355 troedfedd o hyd
Y Llyn Morol1895
Ysgol Glan ClwydEi hagor 1956

Sunny Rhyl

Mae cofnodion cynnar yn enwi un annedd yma, Ty’n Rhyl. Yn oes Fictoria tyfodd y dref yn gyrchfan a’i galwai ei hun yn ‘Sunny Rhyl’, â phier o 1867 dros 700 metr o hyd a Llyn Morol a agorwyd yn 1895.

Ysgol Glan Clwyd

Yn 1956 agorodd Ysgol Glan Clwyd yn y Rhyl, yr ysgol uwchradd gyntaf yng Nghymru i ddysgu drwy gyfrwng y Gymraeg. Symudodd i Lanelwy yn 1969.

Ymweld

Mae Pont las Harbwr y Foryd (1932) yn croesi aber y Clwyd i Fae Cinmel, ac mae’r Llyn Morol yn dal y tu ôl i’r promenâd.

Ar fap y trefi →

Pobl Y Rhyl

1857–1933

Syr Robert Jones

Llawfeddyg y clwyfedigion (wedi’i gofnodi)

Llawfeddyg o’r Rhyl, un o’r cyntaf yn y byd i ddefnyddio pelydr-X i drin claf, a achubodd filoedd o filwyr yn y Rhyfel Byd Cyntaf.

Syr Robert Jones
1959–2025

Mike Peters

Canwr The Alarm (wedi’i gofnodi)

Canwr The Alarm o Brestatyn, y canodd eu hanthem 68 Guns drwy’r 1980au, ac a sefydlodd wedyn yr elusen ganser Love Hope Strength.

Mike Peters

Ar y llinell amser

  1. Yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntaf

    Mae Ysgol Glan Clwyd yn agor yn y Rhyl, yr ysgol uwchradd gyntaf i ddysgu drwy gyfrwng y Gymraeg.

    Yr ysgol uwchradd Gymraeg gyntaf

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf