
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys
Powys
Y Gelli Gandryll · Hay-on-Wye
Tref y llyfrau, gyda gŵyl lenyddol fyd-enwog ers 1988.
Llun: Y tŵr cloc, y Gelli Gandryll · Immanuel Giel, CC0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Y Gelli Gandryll: y gelli gandryll
Y Gelli Gandryll
- Y y fannod
- Gelli llwyno celli (treiglad meddal: c → g)
- Gandryll cantryll, can darn
Hay-on-Wye
- Hay Saesneg, ‘coedwig gaeedig’; Y Gelli Gandryll yn Gymraeg
- on Saesneg: ar
- Wye afon Gwyffurf ar Gwy
Tref farchnad ar y Gwy ar union ymyl Cymru yw’r Gelli Gandryll, ac er y 1970au mae’n adnabyddus fel Tref y Llyfrau.FfynhonnellHay-on-Wye ↗Wikipedia (Saesneg)Y Gelli Gandryll, a gofnodwyd fel Gelli gandrell yn 1614, celli yn golygu tir coediog o wahanol faint; tua 1121 codwyd mwnt a beili, Hay Tump bellach, ger eglwys y Santes Fair, gan William Revel yn ôl y gred; codwyd Castell y Gelli o ddiwedd y 12fed ganrif a chafodd lenfur carreg tua 1200; difrodwyd ef yn ystod gwrthryfel Owain Glyndŵr tua 1401; gorffennwyd adferiad llawn yn 2022; agorodd Richard Booth ei siop lyfrau gyntaf, yr Hen Orsaf Dân, yn 1962, ac ar 1 Ebrill 1977 cyhoeddodd y Gelli’n ‘deyrnas annibynnol’; erbyn y 1970au fe’i gelwid yn ‘Dref y Llyfrau’; galwodd Bill Clinton Ŵyl y Gelli, a ddechreuwyd yn 1988 gan Norman, Rhoda a Peter Florence, yn 2001 yn ‘Woodstock y meddwl’.
| Hay Tump | tua 1121FfynhonnellHay-on-Wye ↗Wikipedia (Saesneg)Y Gelli Gandryll, a gofnodwyd fel Gelli gandrell yn 1614, celli yn golygu tir coediog o wahanol faint; tua 1121 codwyd mwnt a beili, Hay Tump bellach, ger eglwys y Santes Fair, gan William Revel yn ôl y gred; codwyd Castell y Gelli o ddiwedd y 12fed ganrif a chafodd lenfur carreg tua 1200; difrodwyd ef yn ystod gwrthryfel Owain Glyndŵr tua 1401; gorffennwyd adferiad llawn yn 2022; agorodd Richard Booth ei siop lyfrau gyntaf, yr Hen Orsaf Dân, yn 1962, ac ar 1 Ebrill 1977 cyhoeddodd y Gelli’n ‘deyrnas annibynnol’; erbyn y 1970au fe’i gelwid yn ‘Dref y Llyfrau’; galwodd Bill Clinton Ŵyl y Gelli, a ddechreuwyd yn 1988 gan Norman, Rhoda a Peter Florence, yn 2001 yn ‘Woodstock y meddwl’. |
|---|---|
| Siop lyfrau gyntaf | 1962FfynhonnellHay-on-Wye ↗Wikipedia (Saesneg)Y Gelli Gandryll, a gofnodwyd fel Gelli gandrell yn 1614, celli yn golygu tir coediog o wahanol faint; tua 1121 codwyd mwnt a beili, Hay Tump bellach, ger eglwys y Santes Fair, gan William Revel yn ôl y gred; codwyd Castell y Gelli o ddiwedd y 12fed ganrif a chafodd lenfur carreg tua 1200; difrodwyd ef yn ystod gwrthryfel Owain Glyndŵr tua 1401; gorffennwyd adferiad llawn yn 2022; agorodd Richard Booth ei siop lyfrau gyntaf, yr Hen Orsaf Dân, yn 1962, ac ar 1 Ebrill 1977 cyhoeddodd y Gelli’n ‘deyrnas annibynnol’; erbyn y 1970au fe’i gelwid yn ‘Dref y Llyfrau’; galwodd Bill Clinton Ŵyl y Gelli, a ddechreuwyd yn 1988 gan Norman, Rhoda a Peter Florence, yn 2001 yn ‘Woodstock y meddwl’. |
| Gŵyl y Gelli | er 1988FfynhonnellHay-on-Wye ↗Wikipedia (Saesneg)Y Gelli Gandryll, a gofnodwyd fel Gelli gandrell yn 1614, celli yn golygu tir coediog o wahanol faint; tua 1121 codwyd mwnt a beili, Hay Tump bellach, ger eglwys y Santes Fair, gan William Revel yn ôl y gred; codwyd Castell y Gelli o ddiwedd y 12fed ganrif a chafodd lenfur carreg tua 1200; difrodwyd ef yn ystod gwrthryfel Owain Glyndŵr tua 1401; gorffennwyd adferiad llawn yn 2022; agorodd Richard Booth ei siop lyfrau gyntaf, yr Hen Orsaf Dân, yn 1962, ac ar 1 Ebrill 1977 cyhoeddodd y Gelli’n ‘deyrnas annibynnol’; erbyn y 1970au fe’i gelwid yn ‘Dref y Llyfrau’; galwodd Bill Clinton Ŵyl y Gelli, a ddechreuwyd yn 1988 gan Norman, Rhoda a Peter Florence, yn 2001 yn ‘Woodstock y meddwl’. |
Y Gelli
Daw’r enw Cymraeg, a ysgrifennwyd Gelli gandrell yn 1614, o celli, tir coediog.FfynhonnellHay-on-Wye ↗Wikipedia (Saesneg)Y Gelli Gandryll, a gofnodwyd fel Gelli gandrell yn 1614, celli yn golygu tir coediog o wahanol faint; tua 1121 codwyd mwnt a beili, Hay Tump bellach, ger eglwys y Santes Fair, gan William Revel yn ôl y gred; codwyd Castell y Gelli o ddiwedd y 12fed ganrif a chafodd lenfur carreg tua 1200; difrodwyd ef yn ystod gwrthryfel Owain Glyndŵr tua 1401; gorffennwyd adferiad llawn yn 2022; agorodd Richard Booth ei siop lyfrau gyntaf, yr Hen Orsaf Dân, yn 1962, ac ar 1 Ebrill 1977 cyhoeddodd y Gelli’n ‘deyrnas annibynnol’; erbyn y 1970au fe’i gelwid yn ‘Dref y Llyfrau’; galwodd Bill Clinton Ŵyl y Gelli, a ddechreuwyd yn 1988 gan Norman, Rhoda a Peter Florence, yn 2001 yn ‘Woodstock y meddwl’.
Dau gastell
Tua 1121 codwyd mwnt a beili, Hay Tump bellach, ger eglwys y Santes Fair. Codwyd y castell yn y dref o ddiwedd y 12fed ganrif a rhoi mur carreg iddo tua 1200, a difrodwyd ef yng ngwrthryfel Owain Glyndŵr tua 1401. Gorffennwyd ei adfer yn 2022.FfynhonnellHay-on-Wye ↗Wikipedia (Saesneg)Y Gelli Gandryll, a gofnodwyd fel Gelli gandrell yn 1614, celli yn golygu tir coediog o wahanol faint; tua 1121 codwyd mwnt a beili, Hay Tump bellach, ger eglwys y Santes Fair, gan William Revel yn ôl y gred; codwyd Castell y Gelli o ddiwedd y 12fed ganrif a chafodd lenfur carreg tua 1200; difrodwyd ef yn ystod gwrthryfel Owain Glyndŵr tua 1401; gorffennwyd adferiad llawn yn 2022; agorodd Richard Booth ei siop lyfrau gyntaf, yr Hen Orsaf Dân, yn 1962, ac ar 1 Ebrill 1977 cyhoeddodd y Gelli’n ‘deyrnas annibynnol’; erbyn y 1970au fe’i gelwid yn ‘Dref y Llyfrau’; galwodd Bill Clinton Ŵyl y Gelli, a ddechreuwyd yn 1988 gan Norman, Rhoda a Peter Florence, yn 2001 yn ‘Woodstock y meddwl’.
Tref y Llyfrau
Yn 1962 agorodd Richard Booth ei siop lyfrau gyntaf yn yr hen orsaf dân, ac ar 1 Ebrill 1977 cyhoeddodd y Gelli’n deyrnas annibynnol. Erbyn y 1970au fe’i gelwid yn Dref y Llyfrau.FfynhonnellHay-on-Wye ↗Wikipedia (Saesneg)Y Gelli Gandryll, a gofnodwyd fel Gelli gandrell yn 1614, celli yn golygu tir coediog o wahanol faint; tua 1121 codwyd mwnt a beili, Hay Tump bellach, ger eglwys y Santes Fair, gan William Revel yn ôl y gred; codwyd Castell y Gelli o ddiwedd y 12fed ganrif a chafodd lenfur carreg tua 1200; difrodwyd ef yn ystod gwrthryfel Owain Glyndŵr tua 1401; gorffennwyd adferiad llawn yn 2022; agorodd Richard Booth ei siop lyfrau gyntaf, yr Hen Orsaf Dân, yn 1962, ac ar 1 Ebrill 1977 cyhoeddodd y Gelli’n ‘deyrnas annibynnol’; erbyn y 1970au fe’i gelwid yn ‘Dref y Llyfrau’; galwodd Bill Clinton Ŵyl y Gelli, a ddechreuwyd yn 1988 gan Norman, Rhoda a Peter Florence, yn 2001 yn ‘Woodstock y meddwl’.
Yr ŵyl
Yn 1988 dechreuodd Norman, Rhoda a Peter Florence Ŵyl lenyddol y Gelli, a alwodd Bill Clinton yn 2001 yn ‘Woodstock y meddwl’.FfynhonnellHay-on-Wye ↗Wikipedia (Saesneg)Y Gelli Gandryll, a gofnodwyd fel Gelli gandrell yn 1614, celli yn golygu tir coediog o wahanol faint; tua 1121 codwyd mwnt a beili, Hay Tump bellach, ger eglwys y Santes Fair, gan William Revel yn ôl y gred; codwyd Castell y Gelli o ddiwedd y 12fed ganrif a chafodd lenfur carreg tua 1200; difrodwyd ef yn ystod gwrthryfel Owain Glyndŵr tua 1401; gorffennwyd adferiad llawn yn 2022; agorodd Richard Booth ei siop lyfrau gyntaf, yr Hen Orsaf Dân, yn 1962, ac ar 1 Ebrill 1977 cyhoeddodd y Gelli’n ‘deyrnas annibynnol’; erbyn y 1970au fe’i gelwid yn ‘Dref y Llyfrau’; galwodd Bill Clinton Ŵyl y Gelli, a ddechreuwyd yn 1988 gan Norman, Rhoda a Peter Florence, yn 2001 yn ‘Woodstock y meddwl’.
Lleoedd hanesyddol gerllaw
Brwydrau gerllaw
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf
