Saif Llansteffan ar aber Tywi, o dan gastell Normanaidd o’r 1100au ar bentir.FfynhonnellLlansteffan ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref ar aber Tywi yn Sir Gaerfyrddin, a enwyd ar ôl Ystyffan, cydymaith i Deilo yn y 6g; mae’r eglwys yn rhestredig Gradd II*; saif y castell Normanaidd o’r 12g ar bentir; mae Plas Llansteffan yn rhestredig Gradd II*; rhedai fferi i Lan-y-fferi hyd y 1950au ac ailddechreuodd yn 2018; mae’r pentref wedi dewis maer hwyl ers 1875 o leiaf; 941 o bobl.
Y castell
y 1100auFfynhonnellLlansteffan ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref ar aber Tywi yn Sir Gaerfyrddin, a enwyd ar ôl Ystyffan, cydymaith i Deilo yn y 6g; mae’r eglwys yn rhestredig Gradd II*; saif y castell Normanaidd o’r 12g ar bentir; mae Plas Llansteffan yn rhestredig Gradd II*; rhedai fferi i Lan-y-fferi hyd y 1950au ac ailddechreuodd yn 2018; mae’r pentref wedi dewis maer hwyl ers 1875 o leiaf; 941 o bobl.
Cipiwyd gan Glyndŵr
Gorffennaf 1403FfynhonnellOwain Glyndŵr timeline: 1403 ↗Cymdeithas Owain Glyndŵr, owain-glyndwr.wales (Saesneg)3 Gorffennaf 1403: wedi gwarchae ar gastell Llanymddyfri, symudodd byddin Owain i lawr dyffryn Tywi; yn Llandeilo Fawr ymunodd â Henry Dwn, a oedd wedi ymosod ar Ddinefwr; ar 5 Gorffennaf ymosododd ef ac 800 o wŷr ar Garreg Cennen; ym mis Gorffennaf cymerodd Ddryslwyn, Llansteffan a Chastellnewydd Emlyn, a Chaerfyrddin ar 6 Gorffennaf; ar 8 Gorffennaf ymwelodd â Hopcyn ap Tomas ab Einion, ‘meistr ar y Brut’; erbyn Rhagfyr 1403 daliai bron y cyfan o Gymru.
Poblogaeth
941FfynhonnellLlansteffan ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref ar aber Tywi yn Sir Gaerfyrddin, a enwyd ar ôl Ystyffan, cydymaith i Deilo yn y 6g; mae’r eglwys yn rhestredig Gradd II*; saif y castell Normanaidd o’r 12g ar bentir; mae Plas Llansteffan yn rhestredig Gradd II*; rhedai fferi i Lan-y-fferi hyd y 1950au ac ailddechreuodd yn 2018; mae’r pentref wedi dewis maer hwyl ers 1875 o leiaf; 941 o bobl.
Eglwys Ystyffan
Mae’r pentref wedi’i enwi ar ôl Ystyffan, cydymaith i Deilo yn y 500au, ac mae ei eglwys yn adeilad rhestredig Gradd II*.FfynhonnellLlansteffan ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref ar aber Tywi yn Sir Gaerfyrddin, a enwyd ar ôl Ystyffan, cydymaith i Deilo yn y 6g; mae’r eglwys yn rhestredig Gradd II*; saif y castell Normanaidd o’r 12g ar bentir; mae Plas Llansteffan yn rhestredig Gradd II*; rhedai fferi i Lan-y-fferi hyd y 1950au ac ailddechreuodd yn 2018; mae’r pentref wedi dewis maer hwyl ers 1875 o leiaf; 941 o bobl.
Yr arglwyddi
Maurice FitzGerald, mab Nest ferch Rhys, tywysoges y Deheubarth, oedd arglwydd Llansteffan, a’i nai oedd Gerallt Gymro.FfynhonnellMaurice FitzGerald, Lord of Llanstephan ↗Wikipedia (Saesneg)Ail fab hynaf Gerallt fab Gwallter a Nest ferch Rhys, tywysoges y Deheubarth; arglwydd Llansteffan; cymerodd ran yng ngoresgyniad Iwerddon yn 1169 a chynorthwyo’i hanner brawd Robert yng ngwarchae Wexford; bu farw yn Wexford ar 1 Medi 1176; disgyn ieirll FitzGerald Kildare a Desmond ohono; ysgrifennodd ei nai Gerallt Gymro yr Expugnatio Hibernica yn 1189.
Glyndŵr
Ym mis Gorffennaf 1403 cipiodd Owain Glyndŵr Lansteffan, gyda Dryslwyn a Chastellnewydd Emlyn, wrth i’w fyddin symud i lawr dyffryn Tywi.FfynhonnellOwain Glyndŵr timeline: 1403 ↗Cymdeithas Owain Glyndŵr, owain-glyndwr.wales (Saesneg)3 Gorffennaf 1403: wedi gwarchae ar gastell Llanymddyfri, symudodd byddin Owain i lawr dyffryn Tywi; yn Llandeilo Fawr ymunodd â Henry Dwn, a oedd wedi ymosod ar Ddinefwr; ar 5 Gorffennaf ymosododd ef ac 800 o wŷr ar Garreg Cennen; ym mis Gorffennaf cymerodd Ddryslwyn, Llansteffan a Chastellnewydd Emlyn, a Chaerfyrddin ar 6 Gorffennaf; ar 8 Gorffennaf ymwelodd â Hopcyn ap Tomas ab Einion, ‘meistr ar y Brut’; erbyn Rhagfyr 1403 daliai bron y cyfan o Gymru.
Fferi a maer
Rhedai fferi draw i Lan-y-fferi hyd y 1950au ac ailddechreuodd yn 2018, ac mae’r pentref wedi dewis maer hwyl ers 1875 o leiaf. Mae Plas Llansteffan yn adeilad rhestredig Gradd II*.FfynhonnellLlansteffan ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref ar aber Tywi yn Sir Gaerfyrddin, a enwyd ar ôl Ystyffan, cydymaith i Deilo yn y 6g; mae’r eglwys yn rhestredig Gradd II*; saif y castell Normanaidd o’r 12g ar bentir; mae Plas Llansteffan yn rhestredig Gradd II*; rhedai fferi i Lan-y-fferi hyd y 1950au ac ailddechreuodd yn 2018; mae’r pentref wedi dewis maer hwyl ers 1875 o leiaf; 941 o bobl.
Mab y Brenin Rhys ap Tewdwr, a fagwyd yn alltud yn Iwerddon ac a ddaeth adref i adennill Deheubarth oddi ar y Normaniaid. Ef oedd gŵr Gwenllian a thad yr Arglwydd Rhys.