Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Benfro

Sir Benfro

Nanhyfer · Nevern

Mae eglwys Brynach yn cadw Croes Nanhyfer, un o groesau cynnar gorau Cymru, o tua’r flwyddyn 1000, a charreg Vitalianus yn Lladin ac Ogam.

Llun: Eglwys Sant Brynach, Nanhyfer · Jeff Gogarty, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Sir BenfroYn Gymraeg: Nanhyfer52.024° N, 4.801° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Nanhyfer: nant afon Nyfer

Nanhyfer

  • Nan nant
  • hyfer afon Nyfer

Nevern

  • Nevern afon Nyferffurf ar Nyfer

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Tyfodd Nanhyfer, yn nyffryn Nyfer ger y Preseli, o gwmpas eglwys Brynach, sedd un o saith esgob Dyfed mae’n debyg.

Croes Nanhyfertua 13 troedfedd o uchder
Carreg Vitalianustua 500
Claddwyd ymaGeorge Owen o Henllys (1552–1613)

Eglwys Brynach

Saif eglwys Normanaidd Sant Brynach ar safle ei glas o’r 500au, mae ei thŵr castellog yn Normanaidd, ac mae rhodfa o ywennod yn y fynwent, yn eu plith ywen waedlyd â sudd coch.

Y groes fawr

Cerfiwyd Croes Nanhyfer, tua 13 troedfedd o uchder, o ddiwedd y 900au neu ddechrau’r 1000au, mewn dau ddarn o ddoleraidd lleol gydag addurn plethog.

Cerrig yn y ffenestri

Mae carreg Vitalianus o tua 500 wedi’i cherfio yn Lladin ac Ogam, ac yng nghapel Trewern mae carreg Maglocunus a’r Groes Blethog o ddechrau’r 900au wedi’u gosod yn siliau’r ffenestri.

Croes y pererinion

Mae croes wedi’i cherfio yn y graig ar lwybr y Pererinion o Drefdraeth, ac mae ceiniogau’n dal i gael eu gwthio i’w holltau. Cadwai Brynach gell weddi hefyd wrth droed Carningli, Mynydd yr Angylion.

Sant Brynach

Ar fap y trefi →

Pobl Nanhyfer

fl. c. 540

Sant Brynach

Sant Nanhyfer (cronicl cynnar:Buchedd Brynach, y 12fed ganrif)

Sant o Iwerddon a wnaeth ei gartref yn Nanhyfer yn Sir Benfro. Medd ei Fuchedd iddo ddringo Carn Ingli i siarad ag angylion, a saif croes gerfiedig fawr Nanhyfer yn ei fynwent.

Sant Brynach

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf