

Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Gwynedd
Gwynedd
Dyffryn Ardudwy
Saif dwy siambr gladdu o Oes y Cerrig mewn cae ger yr ysgol, ymhlith henebion hynaf Cymru, a godwyd fwy na 5,000 o flynyddoedd yn ôl.
Llun: Y siambr gladdu yn Nyffryn Ardudwy · Paul Allison, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Dyffryn Ardudwy: dyffryn Ardudwy, yr hen gantref rhwng y Fawddach a’r Ddwyryd
Dyffryn Ardudwy
- Dyffryn dyffryn
- Ardudwy Ardudwy, hen gantref rhwng y Fawddach a’r Ddwyryd
Wrth ymyl pentref Dyffryn Ardudwy saif carnedd siambr o tua 4000 CC, bedd y ffermwyr cyntaf.FfynhonnellDyffryn Ardudwy ↗Wikipedia (Saesneg)Mae’r garnedd siambr wrth y pentref o tua 4000 CC ac mae ganddi ddwy siambr gladdu ar wahân, un ohonynt yn gromlech borth; ysgrifennodd T. G. E. Powell amdani yn Antiquity ym mis Mawrth 1963; mae eglwys Sant Dwywe yn Llanddwywe wedi’i chodi ar hen domen ac yn adeilad Gradd II; 1,540 o bobl yn 2011.
| Carnedd siambr | tua 4000 CCFfynhonnellDyffryn Ardudwy ↗Wikipedia (Saesneg)Mae’r garnedd siambr wrth y pentref o tua 4000 CC ac mae ganddi ddwy siambr gladdu ar wahân, un ohonynt yn gromlech borth; ysgrifennodd T. G. E. Powell amdani yn Antiquity ym mis Mawrth 1963; mae eglwys Sant Dwywe yn Llanddwywe wedi’i chodi ar hen domen ac yn adeilad Gradd II; 1,540 o bobl yn 2011. |
|---|---|
| Adroddiad yn Antiquity | 1963FfynhonnellDyffryn Ardudwy ↗Wikipedia (Saesneg)Mae’r garnedd siambr wrth y pentref o tua 4000 CC ac mae ganddi ddwy siambr gladdu ar wahân, un ohonynt yn gromlech borth; ysgrifennodd T. G. E. Powell amdani yn Antiquity ym mis Mawrth 1963; mae eglwys Sant Dwywe yn Llanddwywe wedi’i chodi ar hen domen ac yn adeilad Gradd II; 1,540 o bobl yn 2011. |
| Pobl yn 2011 | 1,540FfynhonnellDyffryn Ardudwy ↗Wikipedia (Saesneg)Mae’r garnedd siambr wrth y pentref o tua 4000 CC ac mae ganddi ddwy siambr gladdu ar wahân, un ohonynt yn gromlech borth; ysgrifennodd T. G. E. Powell amdani yn Antiquity ym mis Mawrth 1963; mae eglwys Sant Dwywe yn Llanddwywe wedi’i chodi ar hen domen ac yn adeilad Gradd II; 1,540 o bobl yn 2011. |
Bedd y ffermwyr cyntaf
Mae dwy siambr gladdu ar wahân yn y garnedd, un ohonynt yn gromlech borth, ac ysgrifennodd T. G. E. Powell am ei chloddio yn y cylchgrawn Antiquity ym mis Mawrth 1963.FfynhonnellDyffryn Ardudwy ↗Wikipedia (Saesneg)Mae’r garnedd siambr wrth y pentref o tua 4000 CC ac mae ganddi ddwy siambr gladdu ar wahân, un ohonynt yn gromlech borth; ysgrifennodd T. G. E. Powell amdani yn Antiquity ym mis Mawrth 1963; mae eglwys Sant Dwywe yn Llanddwywe wedi’i chodi ar hen domen ac yn adeilad Gradd II; 1,540 o bobl yn 2011.
Llanddwywe
Saif eglwys Sant Dwywe yn Llanddwywe ar hen domen ac mae’n adeilad rhestredig.FfynhonnellDyffryn Ardudwy ↗Wikipedia (Saesneg)Mae’r garnedd siambr wrth y pentref o tua 4000 CC ac mae ganddi ddwy siambr gladdu ar wahân, un ohonynt yn gromlech borth; ysgrifennodd T. G. E. Powell amdani yn Antiquity ym mis Mawrth 1963; mae eglwys Sant Dwywe yn Llanddwywe wedi’i chodi ar hen domen ac yn adeilad Gradd II; 1,540 o bobl yn 2011.
Ardudwy’r Mabinogi
Ym mhen Ardudwy saif Tomen y Mur, y gaer Rufeinig a eilw Pedwaredd Gainc y Mabinogi yn Fur Castell, llys Ardudwy.FfynhonnellTomen y Mur ↗Wikipedia (Saesneg)Y gaer Rufeinig uwchben Trawsfynydd, a thomen Normanaidd arni wedyn, a llys Ardudwy, Mur Castell, ym Mhedwaredd Gainc y Mabinogi.
Sarn Helen
Rhedai hen ffordd Sarn Helen o’r gogledd i’r de drwy’r ucheldir uwchben, heibio i Domen y Mur, ar ei ffordd o Gaerhun i Gaerfyrddin.FfynhonnellSarn Helen ↗Wikipedia (Saesneg)Y ffordd Rufeinig, tua 160 milltir o hyd, o Canovium (Caerhun) yn y gogledd i’r de, heibio i Domen y Mur, Pennal (Cefn Caer), Bremia (Llanio), Luentinum ger Dolaucothi a Llanymddyfri, gan ymuno â ffyrdd i Moridunum (Caerfyrddin); fe’i henwir ar ôl Santes Elen o Gaernarfon, y dywedir ym Mreuddwyd Macsen iddi beri codi ffyrdd ar draws y wlad.
Lleoedd hanesyddol gerllaw
Cestyll gerllaw
Ffynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf


