Syr Clough Williams-Ellis
Crëwr Portmeirion (wedi’i gofnodi)Pensaer a dreuliodd hanner can mlynedd yn adeiladu pentref hudol Portmeirion ac a ymgyrchodd i warchod tirwedd Cymru.
Syr Clough Williams-Ellis

Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Gwynedd
Gwynedd
Tref ar y penrhyn rhwng y Traeth Mawr a’r Traeth Bach, lle treuliodd yr athronydd Bertrand Russell ei flynyddoedd olaf. Mae Portmeirion ar ei chyrion.
Llun: Penrhyndeudraeth o’r aber · SilkTork, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Penrhyndeudraeth: y penrhyn rhwng y ddau draeth
Penrhyndeudraeth
Saif Penrhyndeudraeth rhwng y Traeth Mawr a’r Traeth Bach, a Phenrhyn yn unig yw’r enw ar wefusau ei phobl. Mae tua thri o bob pedwar ohonynt yn siarad Cymraeg.FfynhonnellPenrhyndeudraeth ↗Wikipedia (Saesneg)Penrhyndeudraeth, ‘penrhyn rhwng dau draeth’, Penrhyn yn aml; tyfodd y dref yn ganolfan fasnach wedi i David Williams o Gastell Deudraeth sychu’r gors ganol y 19eg ganrif; bu’r gwaith ffrwydron, a ddechreuwyd yn 1865, ar waith am bron i 130 mlynedd hyd 1995, ac mae’r safle bellach yn warchodfa natur Gwaith Powdwr Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru; bu Bertrand Russell yn byw ym Mhlas Penrhyn o 1956 hyd ei farw; mae Portmeirion o fewn y gymuned; yn 2011 gallai tua 76% o’r trigolion siarad Cymraeg.
| Enw | ‘Penrhyn rhwng dau draeth’FfynhonnellPenrhyndeudraeth ↗Wikipedia (Saesneg)Penrhyndeudraeth, ‘penrhyn rhwng dau draeth’, Penrhyn yn aml; tyfodd y dref yn ganolfan fasnach wedi i David Williams o Gastell Deudraeth sychu’r gors ganol y 19eg ganrif; bu’r gwaith ffrwydron, a ddechreuwyd yn 1865, ar waith am bron i 130 mlynedd hyd 1995, ac mae’r safle bellach yn warchodfa natur Gwaith Powdwr Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru; bu Bertrand Russell yn byw ym Mhlas Penrhyn o 1956 hyd ei farw; mae Portmeirion o fewn y gymuned; yn 2011 gallai tua 76% o’r trigolion siarad Cymraeg. |
|---|---|
| Gwaith ffrwydron | 1865 hyd 1995FfynhonnellPenrhyndeudraeth ↗Wikipedia (Saesneg)Penrhyndeudraeth, ‘penrhyn rhwng dau draeth’, Penrhyn yn aml; tyfodd y dref yn ganolfan fasnach wedi i David Williams o Gastell Deudraeth sychu’r gors ganol y 19eg ganrif; bu’r gwaith ffrwydron, a ddechreuwyd yn 1865, ar waith am bron i 130 mlynedd hyd 1995, ac mae’r safle bellach yn warchodfa natur Gwaith Powdwr Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru; bu Bertrand Russell yn byw ym Mhlas Penrhyn o 1956 hyd ei farw; mae Portmeirion o fewn y gymuned; yn 2011 gallai tua 76% o’r trigolion siarad Cymraeg. |
| Siaradwyr Cymraeg | Tua 76% yn 2011FfynhonnellPenrhyndeudraeth ↗Wikipedia (Saesneg)Penrhyndeudraeth, ‘penrhyn rhwng dau draeth’, Penrhyn yn aml; tyfodd y dref yn ganolfan fasnach wedi i David Williams o Gastell Deudraeth sychu’r gors ganol y 19eg ganrif; bu’r gwaith ffrwydron, a ddechreuwyd yn 1865, ar waith am bron i 130 mlynedd hyd 1995, ac mae’r safle bellach yn warchodfa natur Gwaith Powdwr Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru; bu Bertrand Russell yn byw ym Mhlas Penrhyn o 1956 hyd ei farw; mae Portmeirion o fewn y gymuned; yn 2011 gallai tua 76% o’r trigolion siarad Cymraeg. |
Tyfodd y dref yn fan masnach wedi i David Williams o Gastell Deudraeth sychu’r gors ganol y 1800au.FfynhonnellPenrhyndeudraeth ↗Wikipedia (Saesneg)Penrhyndeudraeth, ‘penrhyn rhwng dau draeth’, Penrhyn yn aml; tyfodd y dref yn ganolfan fasnach wedi i David Williams o Gastell Deudraeth sychu’r gors ganol y 19eg ganrif; bu’r gwaith ffrwydron, a ddechreuwyd yn 1865, ar waith am bron i 130 mlynedd hyd 1995, ac mae’r safle bellach yn warchodfa natur Gwaith Powdwr Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru; bu Bertrand Russell yn byw ym Mhlas Penrhyn o 1956 hyd ei farw; mae Portmeirion o fewn y gymuned; yn 2011 gallai tua 76% o’r trigolion siarad Cymraeg.
O 1865 gwnaed ffrwydron ar lan y Traeth Bach, a pharhaodd y gwaith am bron i 130 mlynedd hyd 1995. Mae’r safle bellach yn warchodfa natur Gwaith Powdwr Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru.FfynhonnellPenrhyndeudraeth ↗Wikipedia (Saesneg)Penrhyndeudraeth, ‘penrhyn rhwng dau draeth’, Penrhyn yn aml; tyfodd y dref yn ganolfan fasnach wedi i David Williams o Gastell Deudraeth sychu’r gors ganol y 19eg ganrif; bu’r gwaith ffrwydron, a ddechreuwyd yn 1865, ar waith am bron i 130 mlynedd hyd 1995, ac mae’r safle bellach yn warchodfa natur Gwaith Powdwr Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru; bu Bertrand Russell yn byw ym Mhlas Penrhyn o 1956 hyd ei farw; mae Portmeirion o fewn y gymuned; yn 2011 gallai tua 76% o’r trigolion siarad Cymraeg.
Mae Portmeirion o fewn y gymuned, a bu’r athronydd Bertrand Russell yn byw ym Mhlas Penrhyn o 1956 hyd ei farw.FfynhonnellPenrhyndeudraeth ↗Wikipedia (Saesneg)Penrhyndeudraeth, ‘penrhyn rhwng dau draeth’, Penrhyn yn aml; tyfodd y dref yn ganolfan fasnach wedi i David Williams o Gastell Deudraeth sychu’r gors ganol y 19eg ganrif; bu’r gwaith ffrwydron, a ddechreuwyd yn 1865, ar waith am bron i 130 mlynedd hyd 1995, ac mae’r safle bellach yn warchodfa natur Gwaith Powdwr Ymddiriedolaeth Natur Gogledd Cymru; bu Bertrand Russell yn byw ym Mhlas Penrhyn o 1956 hyd ei farw; mae Portmeirion o fewn y gymuned; yn 2011 gallai tua 76% o’r trigolion siarad Cymraeg.
Pensaer a dreuliodd hanner can mlynedd yn adeiladu pentref hudol Portmeirion ac a ymgyrchodd i warchod tirwedd Cymru.
Syr Clough Williams-EllisGaned yn Nhryleg yn Sir Fynwy; un o athronwyr mwyaf yr oes ac enillydd gwobr Nobel, a dreuliodd ei flynyddoedd olaf ym Mhenrhyndeudraeth.
Bertrand RussellFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf