Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Fynwy

Sir Fynwy

Trefynwy · Monmouth

Man geni Harri V yn 1386 ac, yn ôl traddodiad, Sieffre o Fynwy, y dywedodd ei Hanes Brenhinoedd Prydain stori Arthur wrth Ewrop.

Llun: Pont Mynwy a’i phorth, Trefynwy · Bob Crowther, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Sir FynwyYn Gymraeg: Trefynwy51.813° N, 2.714° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Trefynwy: tref ar afon Mynwy

Trefynwy

  • Tre tref
  • fynwy afon Mynwyo Mynwy (treiglad meddal: m → f)

Monmouth

  • Monmouth ffurf Saesneg, ‘aber Mynwy’; Trefynwy yn Gymraeg

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Dechreuodd Trefynwy, y dref ar Fynwy, yn gaer Rufeinig fach Blestium. Cododd y Normaniaid gastell yma tua 1067, ac wedi 1536 daeth Trefynwy’n dref sirol sir Fynwy.

Castelltua 1067
Porth Pont Mynwytua 1300
Neuadd y Sir1724

Sieffre o Fynwy

Ganed Sieffre o Fynwy yma tua 1100, a thua 1136 ysgrifennodd ei Hanes Brenhinoedd Prydain.

Harri o Fynwy

Ganed Harri V yn 1386 yn y tŵr uwchben porthdy Castell Trefynwy, ac mae ei gerflun o 1792 yn sefyll mewn cilfach ar flaen Neuadd y Sir yn Sgwâr Agincourt.

Pont Mynwy

Tua 1300 codwyd muriau’r dref a chaerogi’r bont dros Fynwy â phorthdy, a hon yw’r unig bont gaerog o’i bath ar ôl ym Mhrydain.

Y Cymin a Charles Rolls

Daeth Nelson i’r Cymin uwchben y dref yn 1802 a gweld ei Deml y Llynges. Cofir am Charles Rolls, a sefydlodd fusnes ceir gyda Henry Royce yn 1904, â cherflun yn Sgwâr Agincourt.

Sieffre o FynwyHarri o Fynwy

Ar fap y trefi →

Pobl Trefynwy

c. 1095–1155

Sieffre o Fynwy

Hanesydd brenhinoedd Prydain (wedi’i gofnodi)

Gŵr o Went y cariodd ei Hanes Brenhinoedd Prydain Arthur, Myrddin a’r Brenin Llŷr i bob llys yn Ewrop.

Sieffre o Fynwy
1386–1422

Harri o Fynwy

Y brenin a aned yn Nhrefynwy (wedi’i gofnodi)

Brenin Lloegr a aned yng Nghastell Trefynwy, a enillodd frwydr Agincourt yn 1415 gyda byddin y chwaraeodd saethwyr o Gymru ran enwog ynddi.

Harri o Fynwy

Ar y llinell amser

  1. Hanes Brenhinoedd Prydain

    Mae Sieffre o Fynwy, gŵr o Went, yn ysgrifennu hanes y Brythoniaid o Frutus o Gaerdroea hyd Gadwaladr. Wedi’i droi i’r Gymraeg fel Brut y Brenhinedd, daw’n hoff lyfr hanes Cymru’r Oesoedd Canol.

    Hanes Brenhinoedd Prydain

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf