Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Fynwy

Sir Fynwy

Cas-gwent · Chepstow

Ei gastell, a ddechreuwyd yn 1067, yw’r castell carreg hynaf ym Mhrydain.

Llun: Castell Cas-gwent a’r bont dros afon Gwy · Roy Parkhouse, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Sir FynwyYn Gymraeg: Cas-gwent51.641° N, 2.677° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Cas-gwent: y castell yng Ngwent

Cas-gwent

  • Cas castell
  • gwent Gwent

Chepstow

  • Chepstow Hen Saesneg, ‘man marchnad’; Cas-gwent yn Gymraeg

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Saif Cas-gwent, castell Gwent, lle mae Gwy’n troi islaw ei chlogwyni. Striguil oedd enw’r Normaniaid arni, o air Cymraeg am dro yn yr afon mae’n debyg, a daw’r enw Gwent ei hun o Venta, y dref Rufeinig yng Nghaer-went.

Dechrau’r castell1067
Mur y Porthyn fuan wedi 1274
Pont haearn1816

Y castell

Y castell, a ddechreuwyd yn 1067 i William FitzOsbern, yw’r amddiffynfa garreg hynaf ar ôl oes Rhufain sydd wedi goroesi ym Mhrydain, a daeth rhai o’i gerrig o Gaer-went Rufeinig. Cedwir drysau’r porthdy, a ddyddiwyd o’u pren i 1159–89, y tu mewn i’r castell.

Gwin a llongau

Yn yr Oesoedd Canol Cas-gwent oedd porthladd mwyaf Cymru, yn enwog am fewnforio gwin, ac amgylchynodd Roger Bigod y dref â Mur y Porth yn fuan wedi 1274, ac mae llawer ohono’n sefyll o hyd.

Pont ac iard longau

Agorodd y bont haearn bwrw dros Wy yn 1816, ac yn y Rhyfel Byd Cyntaf sefydlwyd Iard Longau Genedlaethol Rhif 1 yma.

Rasio a cherdded

Agorodd y cae rasio yn 1926 ac mae’n gartref i’r Welsh National ers 1949. Mae Llwybr Dyffryn Gwy’n dechrau wrth y castell, a llwybr Clawdd Offa yn Sedbury gerllaw.

Castell Cas-gwent

Ar fap y trefi →

Ar y llinell amser

  1. Y Normaniaid yng Nghas-gwent (wedi’i gofnodi)

    Mae William FitzOsbern yn dechrau codi castell carreg uwchben afon Gwy yng Nghas-gwent, un o’r cyntaf ym Mhrydain, wrth i’r Normaniaid wthio i mewn i Gymru.

    Y Normaniaid yng Nghas-gwent

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf