Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Fynwy

Sir Fynwy

Rhaglan · Raglan

Codwyd Castell Rhaglan gan William ap Thomas a’i fab William Herbert, arglwyddi Cymreig yn yr 1400au.

Llun: Castell Rhaglan · Sam jervis, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Sir FynwyYn Gymraeg: Rhaglan51.765° N, 2.853° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Rhaglan: rhag + glan

Rhaglan

  • Rhag o flaen
  • lan glan, clawddo glan (treiglad meddal: g → –)

Raglan

  • Rag rhag
  • lan glan, clawddo glan (treiglad meddal: g → –)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Tyfodd Rhaglan islaw’r castell mawr a ddechreuodd Syr William ap Thomas tua 1435. Ei fab William Herbert, y cyntaf o uchelwyr Cymru i ddod yn un o arglwyddi Lloegr, a gododd y rhan fwyaf o’r hyn sy’n sefyll heddiw.

Dechrau’r castelltua 1435
Herbert yn Farwn Rhaglan1461
Eglwys Sant Cadogy 1300au

Cant o ystafelloedd

Ychwanegodd William Herbert borthdy newydd a dau gwrt mawr o ystafelloedd, a chanmolodd y bardd Dafydd Llwyd ei gant o ystafelloedd llawn gwledd. Galwyd y gorthwr chweochrog mawr yn Dŵr Melyn Gwent.

Brenin ein iaith

Galwodd Guto’r Glyn William Herbert yn ‘brenin ein iaith’, a gofyn iddo uno Cymru: ‘Dwg Forgannwg a Gwynedd, / Gwna’n un o Gonwy i Nedd’.

Harri Tudur

Magwyd Harri Tudur ifanc yn Rhaglan.

Y Somersetiaid

Rhoddodd y Somersetiaid, ieirll Caerwrangon, ei ffurf olaf i’r castell, gydag oriel hir, terasau caerog, llyn a gardd ddŵr, a cherfluniau o ymerawdwyr Rhufain ar hyd llwybr y ffos.

Castell Rhaglan

Ar fap y trefi →

Pobl Rhaglan

c. 1423–1469

Wiliam Herbert, Iarll Penfro

Arglwydd Rhaglan, yr iarll Cymreig cyntaf (wedi’i gofnodi)

Arglwydd Rhaglan a ddaeth yn ŵr mwyaf grymus Cymru, y Cymro cyntaf i eistedd ymhlith arglwyddi Lloegr, a gwarcheidwad y Harri Tudur ifanc.

Wiliam Herbert, Iarll Penfro

Ar y llinell amser

  1. Yr iarll Cymreig cyntaf

    Gwneir William Herbert o Raglan, noddwr y beirdd, yn Iarll Penfro, y Cymro cyntaf i ddod yn iarll yn Lloegr.

    Yr iarll Cymreig cyntaf

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf