Owain Gwynedd
Brenin Gwynedd, Tywysog cyntaf y Cymry (wedi’i gofnodi)Brenin Gwynedd a mab Gruffudd ap Cynan, a drodd Harri’r Ail yn ôl yn 1165 ac a fu’r cyntaf i’w alw ei hun yn Dywysog y Cymry.
Owain Gwynedd
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Ddinbych
Sir Ddinbych
Safai baddondy Rhufeinig yma ger y môr, ac mae Llwybr Clawdd Offa’n dechrau ar ei thraeth. Pentref mwynwyr plwm a physgotwyr a ddaeth yn dref glan môr.
Llun: Prestatyn a’r arfordir o’r bryniau · WelshOfWallStreet, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Prestatyn: fferm yr offeiriaid, o’r Hen Saesneg
Prestatyn
Gorwedd Prestatyn lle mae bryniau Clwyd yn dod i lawr at y môr, ym mhen gogleddol Llwybr Clawdd Offa. Bu pobl yn byw yma ers cyn hanes, cododd y Rhufeiniaid faddondy, a thaflodd Owain Gwynedd ei chastell Normanaidd i lawr.FfynhonnellPrestatyn ↗Wikipedia (Saesneg)Prestatyn, o eiriau Hen Saesneg sy’n golygu ‘tyddyn yr offeiriaid’, Prestetone yn Llyfr Domesday; bu pobl yn byw yma ers cyn hanes, fel y dengys offer o ogofâu’r Graig Fawr; cafwyd baddondy Rhufeinig, a godwyd tua 120 gan yr Ugeinfed Leng yn ôl pob tebyg a’i ehangu tua 150, yn 1934 a’i ddiogelu yn 1984; codwyd Castell Prestatyn tua 1157 gan y Norman Robert de Banastre yn ôl pob tebyg, a dinistriodd lluoedd Owain Gwynedd ef yn 1167; mae’r dref ym mhen gogleddol Llwybr Clawdd Offa; agorwyd y Lido yn 1923; poblogaeth 19,085 yn 2021.
| Enw | Hen Saesneg, ‘tyddyn yr offeiriaid’FfynhonnellPrestatyn ↗Wikipedia (Saesneg)Prestatyn, o eiriau Hen Saesneg sy’n golygu ‘tyddyn yr offeiriaid’, Prestetone yn Llyfr Domesday; bu pobl yn byw yma ers cyn hanes, fel y dengys offer o ogofâu’r Graig Fawr; cafwyd baddondy Rhufeinig, a godwyd tua 120 gan yr Ugeinfed Leng yn ôl pob tebyg a’i ehangu tua 150, yn 1934 a’i ddiogelu yn 1984; codwyd Castell Prestatyn tua 1157 gan y Norman Robert de Banastre yn ôl pob tebyg, a dinistriodd lluoedd Owain Gwynedd ef yn 1167; mae’r dref ym mhen gogleddol Llwybr Clawdd Offa; agorwyd y Lido yn 1923; poblogaeth 19,085 yn 2021. |
|---|---|
| Baddondy Rhufeinig | Tua 120 OCFfynhonnellPrestatyn ↗Wikipedia (Saesneg)Prestatyn, o eiriau Hen Saesneg sy’n golygu ‘tyddyn yr offeiriaid’, Prestetone yn Llyfr Domesday; bu pobl yn byw yma ers cyn hanes, fel y dengys offer o ogofâu’r Graig Fawr; cafwyd baddondy Rhufeinig, a godwyd tua 120 gan yr Ugeinfed Leng yn ôl pob tebyg a’i ehangu tua 150, yn 1934 a’i ddiogelu yn 1984; codwyd Castell Prestatyn tua 1157 gan y Norman Robert de Banastre yn ôl pob tebyg, a dinistriodd lluoedd Owain Gwynedd ef yn 1167; mae’r dref ym mhen gogleddol Llwybr Clawdd Offa; agorwyd y Lido yn 1923; poblogaeth 19,085 yn 2021. |
| Owain Gwynedd yn dinistrio’r castell | 1167FfynhonnellPrestatyn ↗Wikipedia (Saesneg)Prestatyn, o eiriau Hen Saesneg sy’n golygu ‘tyddyn yr offeiriaid’, Prestetone yn Llyfr Domesday; bu pobl yn byw yma ers cyn hanes, fel y dengys offer o ogofâu’r Graig Fawr; cafwyd baddondy Rhufeinig, a godwyd tua 120 gan yr Ugeinfed Leng yn ôl pob tebyg a’i ehangu tua 150, yn 1934 a’i ddiogelu yn 1984; codwyd Castell Prestatyn tua 1157 gan y Norman Robert de Banastre yn ôl pob tebyg, a dinistriodd lluoedd Owain Gwynedd ef yn 1167; mae’r dref ym mhen gogleddol Llwybr Clawdd Offa; agorwyd y Lido yn 1923; poblogaeth 19,085 yn 2021. |
Dengys offer a gafwyd yn ogofâu’r Graig Fawr fod pobl yn byw yma yn y cyfnod cynhanesyddol. Cafwyd baddondy Rhufeinig, a godwyd tua 120 gan yr Ugeinfed Leng yn ôl pob tebyg a’i ehangu tua 150, yn 1934.FfynhonnellPrestatyn ↗Wikipedia (Saesneg)Prestatyn, o eiriau Hen Saesneg sy’n golygu ‘tyddyn yr offeiriaid’, Prestetone yn Llyfr Domesday; bu pobl yn byw yma ers cyn hanes, fel y dengys offer o ogofâu’r Graig Fawr; cafwyd baddondy Rhufeinig, a godwyd tua 120 gan yr Ugeinfed Leng yn ôl pob tebyg a’i ehangu tua 150, yn 1934 a’i ddiogelu yn 1984; codwyd Castell Prestatyn tua 1157 gan y Norman Robert de Banastre yn ôl pob tebyg, a dinistriodd lluoedd Owain Gwynedd ef yn 1167; mae’r dref ym mhen gogleddol Llwybr Clawdd Offa; agorwyd y Lido yn 1923; poblogaeth 19,085 yn 2021.
Mae’n debyg i’r Norman Robert de Banastre godi castell yma tua 1157, ac yn 1167 dinistriodd lluoedd Owain Gwynedd ef.FfynhonnellPrestatyn ↗Wikipedia (Saesneg)Prestatyn, o eiriau Hen Saesneg sy’n golygu ‘tyddyn yr offeiriaid’, Prestetone yn Llyfr Domesday; bu pobl yn byw yma ers cyn hanes, fel y dengys offer o ogofâu’r Graig Fawr; cafwyd baddondy Rhufeinig, a godwyd tua 120 gan yr Ugeinfed Leng yn ôl pob tebyg a’i ehangu tua 150, yn 1934 a’i ddiogelu yn 1984; codwyd Castell Prestatyn tua 1157 gan y Norman Robert de Banastre yn ôl pob tebyg, a dinistriodd lluoedd Owain Gwynedd ef yn 1167; mae’r dref ym mhen gogleddol Llwybr Clawdd Offa; agorwyd y Lido yn 1923; poblogaeth 19,085 yn 2021.
Tyfodd y dref gyda’r rheilffordd a’r ymwelwyr, ac agorodd ei Lido yn 1923. Mae cerddwyr yn dechrau neu’n gorffen Llwybr Clawdd Offa yma.FfynhonnellPrestatyn ↗Wikipedia (Saesneg)Prestatyn, o eiriau Hen Saesneg sy’n golygu ‘tyddyn yr offeiriaid’, Prestetone yn Llyfr Domesday; bu pobl yn byw yma ers cyn hanes, fel y dengys offer o ogofâu’r Graig Fawr; cafwyd baddondy Rhufeinig, a godwyd tua 120 gan yr Ugeinfed Leng yn ôl pob tebyg a’i ehangu tua 150, yn 1934 a’i ddiogelu yn 1984; codwyd Castell Prestatyn tua 1157 gan y Norman Robert de Banastre yn ôl pob tebyg, a dinistriodd lluoedd Owain Gwynedd ef yn 1167; mae’r dref ym mhen gogleddol Llwybr Clawdd Offa; agorwyd y Lido yn 1923; poblogaeth 19,085 yn 2021.
Brenin Gwynedd a mab Gruffudd ap Cynan, a drodd Harri’r Ail yn ôl yn 1165 ac a fu’r cyntaf i’w alw ei hun yn Dywysog y Cymry.
Owain GwyneddCanwr The Alarm o Brestatyn, y canodd eu hanthem 68 Guns drwy’r 1980au, ac a sefydlodd wedyn yr elusen ganser Love Hope Strength.
Mike PetersFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf