Hanes Cymru / Llwybrau

Llwybr

Y Tuduriaid

Llun: Castell Penfro, man geni Harri Tudur, a’i adlewyrchiad yn Llyn y Felin · JKMMX, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Cododd teulu o Benmynydd ar Ynys Môn i orsedd Lloegr. Pan laniodd Harri Tudur ym Mill Bay yn 1485 cyfarchodd y beirdd ef fel y mab darogan, ac aeth y Cymry gydag ef i Bosworth.

Dilynwch y Tuduriaid o Owain Tudur i’r Beibl Cymraeg.

O Benmynydd i’r orsedd

Ganed Owain Tudur tua 1400 ym Môn, o deulu Penmynydd, a olrheiniai eu llinach i Ednyfed Fychan. Tua 1428 priododd y Frenhines Catrin o Valois, a’u meibion oedd Edmwnd, tad Harri VII, a Siasbar. Canodd y bardd Lewys Glyn Cothi i Siasbar ac i Harri, ac roedd un o’i gerddi olaf i Harri VII wedi ei goroni. Yn 1571 sefydlodd Elisabeth I Goleg Iesu, Rhydychen, ar gais Hugh Price o Aberhonddu, i ‘rai o ysgolheigion Cymru’.

Arosfannau ar y llwybr

  1. Owain Tudur a’r frenhines

    Mae Owain Tudur o Benmynydd yn priodi Catrin o Valois, gweddw Harri V. Eu hŵyr fydd Harri Tudur.

    Owain Tudur a’r frenhines
  2. Geni Harri Tudur

    Genir Harri Tudur yng Nghastell Penfro. Cyn hir mae’r beirdd yn ei gyfarch fel y mab darogan.

    Geni Harri Tudur
  3. Dianc o Ddinbych-y-pysgod

    Mae Siasbar Tudur a Harri ifanc yn dianc ar long o Ddinbych-y-pysgod i Lydaw, lle mae Harri’n tyfu i fyny yn alltud.

    Dianc o Ddinbych-y-pysgod
  4. Brenin o Gymro

    Mae Harri Tudur yn glanio ger Dale yn Sir Benfro ac yn gorymdeithio drwy Gymru i ennill ym Mosworth.

    Brenin o Gymro
  5. Buddugoliaeth Bosworth

    Mae Harri Tudur, gyda Rhys ap Thomas a miloedd o Gymry dan y ddraig goch, yn ennill ym Mosworth ac yn cael ei goroni’n Harri VII.

    Buddugoliaeth Bosworth
  6. Tywysog o’r enw Arthur

    Mae Harri VII yn enwi ei fab cyntaf yn Arthur, er anrhydedd i frenin traddodiad Cymru.

    Tywysog o’r enw Arthur
  7. Y twrnamaint yng Nghaeriw

    Mae Syr Rhys ap Thomas yn cynnal twrnamaint mawr pum diwrnod yng Nghastell Caeriw, yr olaf o’i fath ym Mhrydain.

    Y twrnamaint yng Nghaeriw
  8. Coleg yr Iesu, Rhydychen

    Mae Hugh Price o Aberhonddu yn sefydlu coleg yn Rhydychen sy’n hyfforddi clerigwyr ac ysgolheigion o Gymru am ganrifoedd.

    Coleg yr Iesu, Rhydychen
  9. Deddf y Beibl Cymraeg

    Mae’r Senedd yn gorchymyn i bedwar esgob Cymru ac esgob Henffordd sicrhau bod y Beibl a’r Llyfr Gweddi Gyffredin yn cael eu cyfieithu i’r Gymraeg.

    Deddf y Beibl Cymraeg
  10. Y Beibl Cymraeg

    Mae cyfieithiad William Morgan yn gosod safon y Gymraeg lenyddol ac yn helpu’r iaith i oroesi.

    Y Beibl Cymraeg

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf