Eglwys Sant Tudno ar y Gogarth, lle bu ei gell · Llun: Wikimedia Commons · HARTLEPOOLMARINA2014, CC BY-SA 3.0
2 munud o ddarllen
Tudno yw sant y Gogarth, y pentir calchfaen mawr uwchben Llandudno, y dref sy’n dwyn ei enw. Bu fyw fel meudwy mewn ogof ar glogwyni’r môr a chododd yr eglwys gyntaf ar y Gogarth, ac mae ei eglwys, a ailgodwyd yn y ddeuddegfed ganrif ar yr un fan, yn sefyll o hyd yn uchel ar y pentir ac yn cael ei defnyddio i addoli heddiw.FfynonellauSaint Tudno ↗Wikipedia (Saesneg)Nawddsant Llandudno, sy’n cymryd ei henw ohono, a sylfaenydd yr eglwys blwyf gyntaf ar y Gogarth; dywedir ei fod yn un o saith mab Seithenyn, y boddwyd ei wlad, Cantre’r Gwaelod ym Mae Ceredigion, gan y môr; astudiodd ym mynachlog Dunod ym Mangor-is-y-coed; gan geisio lle i fywyd crefyddol aeth i’r Gogarth, y Cyngreawdr, ar y Creuddyn, i ddwyn y ffydd i’w phobl; bu fyw yn gyntaf fel meudwy mewn ogof fach ar lan y môr, anodd ei chyrraedd, Ogof Llech, gyda ffynnon o ddŵr croyw, Ffynnon Llech, ac oddi yno cododd eglwys; nid oes dim ar ôl o adeilad y chweched ganrif, ond saif eglwys Sant Tudno o’r ddeuddegfed ganrif ar yr un safle ac fe’i defnyddir o hyd i addoli, gyda gŵyl y plwyf ar 5 Mehefin; ddechrau’r ugeinfed ganrif cludid eirch a galarwyr i fyny ar Dramffordd y Gogarth, ac enwir tram rhif 4 yn St Tudno heddiw.Tudno ↗Wicipedia CymraegTudno (bl. y chweched ganrif efallai), nawddsant Llandudno; eglwys wedi’i chysegru iddo ar y Gogarth; gŵyl 5 Mehefin; ychydig a wyddys amdano; yn ôl traddodiad yn un o saith mab Seithenyn, porthor llys Gwyddno Garanhir, a phan foddwyd Cantre’r Gwaelod aeth ei feibion yn fynaich ym Mangor Is-Coed, lle roedd Tudno’n ddisgybl i Ddunod Sant; oddi yno aeth i’r Gogarth a sefydlu’r eglwys a elwir yn Eglwys Tudno; mae Ffynnon Tudno hefyd ar y Gogarth, bu fyw am gyfnod fel meudwy yn Ogof Llech, a gelwir maen sigl yno’n Grud Tudno; enwyd dwy long ar ei ôl, yn eu plith y St Tudno, ar y fferi rhwng Llandudno ac Ynys Manaw hyd ddechrau’r 1960au.
Mae traddodiad Cymru yn dal bod Tudno yn un o saith mab Seithenyn, porthor llys Gwyddno Garanhir yng Nghantre’r Gwaelod, y cantref isel y mae ei gaeau bellach dan Fae Ceredigion. Pan dorrodd y môr i mewn a boddi’r tir, rhoddodd meibion Seithenyn eu bywydau i Dduw a mynd yn fynaich ym mynachlog fawr Bangor-is-y-coed, lle roedd Tudno yn ddisgybl i Sant Dunod.FfynonellauTudno ↗Wicipedia CymraegTudno (bl. y chweched ganrif efallai), nawddsant Llandudno; eglwys wedi’i chysegru iddo ar y Gogarth; gŵyl 5 Mehefin; ychydig a wyddys amdano; yn ôl traddodiad yn un o saith mab Seithenyn, porthor llys Gwyddno Garanhir, a phan foddwyd Cantre’r Gwaelod aeth ei feibion yn fynaich ym Mangor Is-Coed, lle roedd Tudno’n ddisgybl i Ddunod Sant; oddi yno aeth i’r Gogarth a sefydlu’r eglwys a elwir yn Eglwys Tudno; mae Ffynnon Tudno hefyd ar y Gogarth, bu fyw am gyfnod fel meudwy yn Ogof Llech, a gelwir maen sigl yno’n Grud Tudno; enwyd dwy long ar ei ôl, yn eu plith y St Tudno, ar y fferi rhwng Llandudno ac Ynys Manaw hyd ddechrau’r 1960au.Saint Tudno ↗Wikipedia (Saesneg)Nawddsant Llandudno, sy’n cymryd ei henw ohono, a sylfaenydd yr eglwys blwyf gyntaf ar y Gogarth; dywedir ei fod yn un o saith mab Seithenyn, y boddwyd ei wlad, Cantre’r Gwaelod ym Mae Ceredigion, gan y môr; astudiodd ym mynachlog Dunod ym Mangor-is-y-coed; gan geisio lle i fywyd crefyddol aeth i’r Gogarth, y Cyngreawdr, ar y Creuddyn, i ddwyn y ffydd i’w phobl; bu fyw yn gyntaf fel meudwy mewn ogof fach ar lan y môr, anodd ei chyrraedd, Ogof Llech, gyda ffynnon o ddŵr croyw, Ffynnon Llech, ac oddi yno cododd eglwys; nid oes dim ar ôl o adeilad y chweched ganrif, ond saif eglwys Sant Tudno o’r ddeuddegfed ganrif ar yr un safle ac fe’i defnyddir o hyd i addoli, gyda gŵyl y plwyf ar 5 Mehefin; ddechrau’r ugeinfed ganrif cludid eirch a galarwyr i fyny ar Dramffordd y Gogarth, ac enwir tram rhif 4 yn St Tudno heddiw.
Gan geisio lle i fyw’r bywyd crefyddol a dwyn y ffydd i’r bobl, aeth Tudno o Fangor-is-y-coed i’r Gogarth, y Cyngreawdr, ar benrhyn y Creuddyn. Bu fyw ar y dechrau fel meudwy yn Ogof Llech, ogof fach ar glogwyni’r môr, anodd ei chyrraedd, a roddai gysgod iddo rhag y tywydd, gyda ffynnon o ddŵr croyw wrth ei hymyl, Ffynnon Llech.FfynonellauSaint Tudno ↗Wikipedia (Saesneg)Nawddsant Llandudno, sy’n cymryd ei henw ohono, a sylfaenydd yr eglwys blwyf gyntaf ar y Gogarth; dywedir ei fod yn un o saith mab Seithenyn, y boddwyd ei wlad, Cantre’r Gwaelod ym Mae Ceredigion, gan y môr; astudiodd ym mynachlog Dunod ym Mangor-is-y-coed; gan geisio lle i fywyd crefyddol aeth i’r Gogarth, y Cyngreawdr, ar y Creuddyn, i ddwyn y ffydd i’w phobl; bu fyw yn gyntaf fel meudwy mewn ogof fach ar lan y môr, anodd ei chyrraedd, Ogof Llech, gyda ffynnon o ddŵr croyw, Ffynnon Llech, ac oddi yno cododd eglwys; nid oes dim ar ôl o adeilad y chweched ganrif, ond saif eglwys Sant Tudno o’r ddeuddegfed ganrif ar yr un safle ac fe’i defnyddir o hyd i addoli, gyda gŵyl y plwyf ar 5 Mehefin; ddechrau’r ugeinfed ganrif cludid eirch a galarwyr i fyny ar Dramffordd y Gogarth, ac enwir tram rhif 4 yn St Tudno heddiw.Tudno ↗Wicipedia CymraegTudno (bl. y chweched ganrif efallai), nawddsant Llandudno; eglwys wedi’i chysegru iddo ar y Gogarth; gŵyl 5 Mehefin; ychydig a wyddys amdano; yn ôl traddodiad yn un o saith mab Seithenyn, porthor llys Gwyddno Garanhir, a phan foddwyd Cantre’r Gwaelod aeth ei feibion yn fynaich ym Mangor Is-Coed, lle roedd Tudno’n ddisgybl i Ddunod Sant; oddi yno aeth i’r Gogarth a sefydlu’r eglwys a elwir yn Eglwys Tudno; mae Ffynnon Tudno hefyd ar y Gogarth, bu fyw am gyfnod fel meudwy yn Ogof Llech, a gelwir maen sigl yno’n Grud Tudno; enwyd dwy long ar ei ôl, yn eu plith y St Tudno, ar y fferi rhwng Llandudno ac Ynys Manaw hyd ddechrau’r 1960au.
O’i ogof cododd Tudno eglwys ar y Gogarth. Nid oes dim ar ôl o adeilad y chweched ganrif, ond codwyd eglwys Sant Tudno sy’n sefyll ar yr un safle heddiw yn y ddeuddegfed ganrif, ac mae wedi gwasanaethu’r bobl byth oddi ar hynny. Bu ei gŵyl, ar 5 Mehefin, yn wyliau lleol pwysig am amser hir. Mae lleoedd eraill ar y Gogarth hefyd yn dwyn ei enw: Ffynnon Tudno, a Chrud Tudno, maen sigl mawr.FfynonellauSaint Tudno ↗Wikipedia (Saesneg)Nawddsant Llandudno, sy’n cymryd ei henw ohono, a sylfaenydd yr eglwys blwyf gyntaf ar y Gogarth; dywedir ei fod yn un o saith mab Seithenyn, y boddwyd ei wlad, Cantre’r Gwaelod ym Mae Ceredigion, gan y môr; astudiodd ym mynachlog Dunod ym Mangor-is-y-coed; gan geisio lle i fywyd crefyddol aeth i’r Gogarth, y Cyngreawdr, ar y Creuddyn, i ddwyn y ffydd i’w phobl; bu fyw yn gyntaf fel meudwy mewn ogof fach ar lan y môr, anodd ei chyrraedd, Ogof Llech, gyda ffynnon o ddŵr croyw, Ffynnon Llech, ac oddi yno cododd eglwys; nid oes dim ar ôl o adeilad y chweched ganrif, ond saif eglwys Sant Tudno o’r ddeuddegfed ganrif ar yr un safle ac fe’i defnyddir o hyd i addoli, gyda gŵyl y plwyf ar 5 Mehefin; ddechrau’r ugeinfed ganrif cludid eirch a galarwyr i fyny ar Dramffordd y Gogarth, ac enwir tram rhif 4 yn St Tudno heddiw.Tudno ↗Wicipedia CymraegTudno (bl. y chweched ganrif efallai), nawddsant Llandudno; eglwys wedi’i chysegru iddo ar y Gogarth; gŵyl 5 Mehefin; ychydig a wyddys amdano; yn ôl traddodiad yn un o saith mab Seithenyn, porthor llys Gwyddno Garanhir, a phan foddwyd Cantre’r Gwaelod aeth ei feibion yn fynaich ym Mangor Is-Coed, lle roedd Tudno’n ddisgybl i Ddunod Sant; oddi yno aeth i’r Gogarth a sefydlu’r eglwys a elwir yn Eglwys Tudno; mae Ffynnon Tudno hefyd ar y Gogarth, bu fyw am gyfnod fel meudwy yn Ogof Llech, a gelwir maen sigl yno’n Grud Tudno; enwyd dwy long ar ei ôl, yn eu plith y St Tudno, ar y fferi rhwng Llandudno ac Ynys Manaw hyd ddechrau’r 1960au.
Ddechrau’r ugeinfed ganrif, cludid eirch a galarwyr i fyny i eglwys Tudno ar Dramffordd y Gogarth, a gadwai dri char arbennig at y gwaith, ac ymunodd Mynwent y Gogarth â’r fynwent yn 1903. Heddiw enwir tram rhif 4 yn St Tudno, a bu’r fferi St Tudno yn cludo teithwyr o Landudno i Ynys Manaw hyd ddechrau’r 1960au.FfynonellauSaint Tudno ↗Wikipedia (Saesneg)Nawddsant Llandudno, sy’n cymryd ei henw ohono, a sylfaenydd yr eglwys blwyf gyntaf ar y Gogarth; dywedir ei fod yn un o saith mab Seithenyn, y boddwyd ei wlad, Cantre’r Gwaelod ym Mae Ceredigion, gan y môr; astudiodd ym mynachlog Dunod ym Mangor-is-y-coed; gan geisio lle i fywyd crefyddol aeth i’r Gogarth, y Cyngreawdr, ar y Creuddyn, i ddwyn y ffydd i’w phobl; bu fyw yn gyntaf fel meudwy mewn ogof fach ar lan y môr, anodd ei chyrraedd, Ogof Llech, gyda ffynnon o ddŵr croyw, Ffynnon Llech, ac oddi yno cododd eglwys; nid oes dim ar ôl o adeilad y chweched ganrif, ond saif eglwys Sant Tudno o’r ddeuddegfed ganrif ar yr un safle ac fe’i defnyddir o hyd i addoli, gyda gŵyl y plwyf ar 5 Mehefin; ddechrau’r ugeinfed ganrif cludid eirch a galarwyr i fyny ar Dramffordd y Gogarth, ac enwir tram rhif 4 yn St Tudno heddiw.Tudno ↗Wicipedia CymraegTudno (bl. y chweched ganrif efallai), nawddsant Llandudno; eglwys wedi’i chysegru iddo ar y Gogarth; gŵyl 5 Mehefin; ychydig a wyddys amdano; yn ôl traddodiad yn un o saith mab Seithenyn, porthor llys Gwyddno Garanhir, a phan foddwyd Cantre’r Gwaelod aeth ei feibion yn fynaich ym Mangor Is-Coed, lle roedd Tudno’n ddisgybl i Ddunod Sant; oddi yno aeth i’r Gogarth a sefydlu’r eglwys a elwir yn Eglwys Tudno; mae Ffynnon Tudno hefyd ar y Gogarth, bu fyw am gyfnod fel meudwy yn Ogof Llech, a gelwir maen sigl yno’n Grud Tudno; enwyd dwy long ar ei ôl, yn eu plith y St Tudno, ar y fferi rhwng Llandudno ac Ynys Manaw hyd ddechrau’r 1960au.
Brenin y Brythoniaid a ymladdodd yng Ngâl (wedi’i gofnodi)
Brenin y Brythoniaid a groesodd y môr gyda deuddeng mil o wŷr, tua 469, i ymladd dros Rufain yn erbyn y Fisigothiaid yng nghalon Gâl. Ysgrifennodd Sidonius Apollinaris ato fel cyfaill.