Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir y Fflint

Sir y Fflint

Caerwys

Bwrdeistref fach a gafodd siarter gan Edward I yn 1290. Cyfarfu eisteddfodau mawr 1523 a 1568 yma i osod rheolau a graddau’r beirdd.

Llun: Y sgwâr, Caerwys · George Lloyd, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Sir y Fflint53.250° N, 3.308° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Caerwys: caer; mae ystyr yr ail ran yn ansicr

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Tref fach yn Sir y Fflint yw Caerwys, a oedd eisoes yn ‘dref farchnad fechan’ yn Llyfr Domesday. Yn oes y Tuduriaid daeth beirdd a thelynorion Cymru yma i ddwy eisteddfod fawr.

Yr eisteddfod gyntafyn nheyrnasiad Harri VIII
Yr ail eisteddfod1567, dan Elisabeth I
Pencerdd 1567Simwnt Fychan

Eisteddfod Tudur Aled

Roedd Tudur Aled, a aned ym mhlwyf Llansannan ac a fu’n ddisgybl i Ddafydd ab Edmwnd, yn un o’r ddau fardd a gynhaliodd eisteddfod gyntaf Caerwys, a alwyd i ddwyn trefn ar y beirdd a’u crefft, a gwnaed ef yn athro cadeiriog yno.

Y delyn arian

Dan y rheolau barddol a elwir Statud Gruffudd ap Cynan enillai’r telynor gorau delyn arian. Yng Nghaerwys roedd Rhisiart ap Hywel o Fostyn i’w rhoi i delynor gorau gogledd Cymru, ac yn 1567 rhoddodd ei ŵyr William Mostyn hi drachefn. Fe’i cedwir yn Neuadd Mostyn, a hi yw’r tlws eisteddfodol Cymreig hynaf sydd wedi goroesi.

Simwnt Fychan, pencerdd

Caniataodd Elisabeth I yr ail eisteddfod yn 1567, a gwnaed Simwnt Fychan yn bencerdd. Bwriad y cynulliadau oedd gwahaniaethu rhwng y gwir feirdd a diddanwyr yn unig.

Ar fap y trefi →

Ar y llinell amser

  1. Eisteddfod Caerwys

    Mae beirdd a thelynorion yn ymgynnull yng Nghaerwys yn Sir y Fflint i osod rheolau eu crefftau, dan gomisiwn gan y Goron.

    Eisteddfod Caerwys

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf