Dr William Price
Meddyg gwrthryfelgar Llantrisant (wedi’i gofnodi)Siartydd, derwydd a meddyg llysieuol yr arweiniodd ei amlosgiad o’i fab bach at gyfreithloni amlosgi.
Dr William Price

Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Rhondda Cynon Taf
Rhondda Cynon Taf
Tref ar ben bryn lle llosgodd Dr William Price gorff ei fab bach yn 1884. Fe’i rhoddwyd ar brawf a’i gael yn ddieuog, a gwnaeth yr achos amlosgi’n gyfreithlon ym Mhrydain.
Llun: Llantrisant ar ei fryn, porth y Rhondda · Mick Lobb, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Ystyr yr enw
Llantrisant: llan y tri sant
Llantrisant
Saif Llantrisant, plwyf y tri sant, ar ei fryn uwchben Bro Morgannwg. Roedd ei saethwyr yn Crécy yn 1346, cyneuodd Dr William Price ei dân enwog ar y bryn yn 1884, ac ers 1967 mae’r Bathdy Brenhinol wedi gwneud arian ychydig y tu allan i’r dref.FfynonellauLlantrisant ↗Wikipedia (Saesneg)Llantrisant, ‘plwyf y tri sant’, Illtud, Gwynno a Dyfodwg; cysegrwyd eglwys y plwyf yn 1096, ei hailgodi yn 1246 a chafodd ei thŵr yn y 15fed ganrif; cododd Richard de Clare y castell tua 1246, a chredir i Owain Glyndŵr ei ddinistrio yn 1404; daeth y siarter frenhinol yn 1346, fisoedd cyn i saethwyr o’r dref helpu i ennill brwydr Crécy; gorffennwyd Neuadd y Dref yn 1773; adferwyd tŵr melin wynt Billy Wynt fel ffoli yn 1890; mae curo’r ffiniau, a gynhelir bob saith mlynedd, yn mynd yn ôl i’r 14eg ganrif; symudodd y Bathdy Brenhinol i Lantrisant yn 1967 ar gyfer dyfodiad yr arian degol; saif cerflun o Dr William Price yn y Bull Ring; gefeilliwyd y dref â Crécy-en-Ponthieu ers 2015.William Price (physician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ger Rhydri ar 4 Mawrth 1800; prif lawfeddyg gwaith cadwyni Brown Lenox ym Mhontypridd o 1823 hyd 1871; Siartydd, a ffodd i Ffrainc wedi Gwrthryfel Casnewydd; derwydd, o Gymdeithas y Maen Chwŷf; ymsefydlodd yn Llantrisant yn 1866; bu farw ei fab bach Iesu Grist, a anwyd ar 8 Awst 1883, ar 10 Ionawr 1884, a nos 13 Ionawr llosgodd Price ei gorff ar fryn Caerlan, i’r dwyrain o Lantrisant; yn ei achos yng Nghaerdydd cytunodd yr Ustus Stephen nad oedd y gyfraith yn dweud bod amlosgi’n anghyfreithlon, a rhyddhawyd Price; arweiniodd yr achos, gyda’r Gymdeithas Amlosgi, at Ddeddf Amlosgi 1902; bu farw Price ar 23 Ionawr 1893 a’i amlosgi ar 31 Ionawr ar y llethr uwchben Llantrisant o flaen 20,000 o bobl; codwyd ei gerflun yno yn 1982.
| Siarter frenhinol | 1346FfynhonnellLlantrisant ↗Wikipedia (Saesneg)Llantrisant, ‘plwyf y tri sant’, Illtud, Gwynno a Dyfodwg; cysegrwyd eglwys y plwyf yn 1096, ei hailgodi yn 1246 a chafodd ei thŵr yn y 15fed ganrif; cododd Richard de Clare y castell tua 1246, a chredir i Owain Glyndŵr ei ddinistrio yn 1404; daeth y siarter frenhinol yn 1346, fisoedd cyn i saethwyr o’r dref helpu i ennill brwydr Crécy; gorffennwyd Neuadd y Dref yn 1773; adferwyd tŵr melin wynt Billy Wynt fel ffoli yn 1890; mae curo’r ffiniau, a gynhelir bob saith mlynedd, yn mynd yn ôl i’r 14eg ganrif; symudodd y Bathdy Brenhinol i Lantrisant yn 1967 ar gyfer dyfodiad yr arian degol; saif cerflun o Dr William Price yn y Bull Ring; gefeilliwyd y dref â Crécy-en-Ponthieu ers 2015. |
|---|---|
| Neuadd y Dref | 1773FfynhonnellLlantrisant ↗Wikipedia (Saesneg)Llantrisant, ‘plwyf y tri sant’, Illtud, Gwynno a Dyfodwg; cysegrwyd eglwys y plwyf yn 1096, ei hailgodi yn 1246 a chafodd ei thŵr yn y 15fed ganrif; cododd Richard de Clare y castell tua 1246, a chredir i Owain Glyndŵr ei ddinistrio yn 1404; daeth y siarter frenhinol yn 1346, fisoedd cyn i saethwyr o’r dref helpu i ennill brwydr Crécy; gorffennwyd Neuadd y Dref yn 1773; adferwyd tŵr melin wynt Billy Wynt fel ffoli yn 1890; mae curo’r ffiniau, a gynhelir bob saith mlynedd, yn mynd yn ôl i’r 14eg ganrif; symudodd y Bathdy Brenhinol i Lantrisant yn 1967 ar gyfer dyfodiad yr arian degol; saif cerflun o Dr William Price yn y Bull Ring; gefeilliwyd y dref â Crécy-en-Ponthieu ers 2015. |
| Y Bathdy Brenhinol | ers 1967FfynhonnellLlantrisant ↗Wikipedia (Saesneg)Llantrisant, ‘plwyf y tri sant’, Illtud, Gwynno a Dyfodwg; cysegrwyd eglwys y plwyf yn 1096, ei hailgodi yn 1246 a chafodd ei thŵr yn y 15fed ganrif; cododd Richard de Clare y castell tua 1246, a chredir i Owain Glyndŵr ei ddinistrio yn 1404; daeth y siarter frenhinol yn 1346, fisoedd cyn i saethwyr o’r dref helpu i ennill brwydr Crécy; gorffennwyd Neuadd y Dref yn 1773; adferwyd tŵr melin wynt Billy Wynt fel ffoli yn 1890; mae curo’r ffiniau, a gynhelir bob saith mlynedd, yn mynd yn ôl i’r 14eg ganrif; symudodd y Bathdy Brenhinol i Lantrisant yn 1967 ar gyfer dyfodiad yr arian degol; saif cerflun o Dr William Price yn y Bull Ring; gefeilliwyd y dref â Crécy-en-Ponthieu ers 2015. |
Mae’r eglwys wedi’i chysegru i Illtud, Gwynno a Dyfodwg. Fe’i cysegrwyd yn 1096, ei hailgodi yn 1246, a chafodd ei thŵr yn y bymthegfed ganrif.FfynhonnellLlantrisant ↗Wikipedia (Saesneg)Llantrisant, ‘plwyf y tri sant’, Illtud, Gwynno a Dyfodwg; cysegrwyd eglwys y plwyf yn 1096, ei hailgodi yn 1246 a chafodd ei thŵr yn y 15fed ganrif; cododd Richard de Clare y castell tua 1246, a chredir i Owain Glyndŵr ei ddinistrio yn 1404; daeth y siarter frenhinol yn 1346, fisoedd cyn i saethwyr o’r dref helpu i ennill brwydr Crécy; gorffennwyd Neuadd y Dref yn 1773; adferwyd tŵr melin wynt Billy Wynt fel ffoli yn 1890; mae curo’r ffiniau, a gynhelir bob saith mlynedd, yn mynd yn ôl i’r 14eg ganrif; symudodd y Bathdy Brenhinol i Lantrisant yn 1967 ar gyfer dyfodiad yr arian degol; saif cerflun o Dr William Price yn y Bull Ring; gefeilliwyd y dref â Crécy-en-Ponthieu ers 2015.
Cododd Richard de Clare gastell yma tua 1246, a chredir i Owain Glyndŵr ei ddinistrio yn 1404. Cafodd y dref ei siarter frenhinol yn 1346, fisoedd cyn i’w saethwyr bwa hir helpu i ennill brwydr Crécy, ac mae Llantrisant wedi’i gefeillio â Crécy ers 2015.FfynhonnellLlantrisant ↗Wikipedia (Saesneg)Llantrisant, ‘plwyf y tri sant’, Illtud, Gwynno a Dyfodwg; cysegrwyd eglwys y plwyf yn 1096, ei hailgodi yn 1246 a chafodd ei thŵr yn y 15fed ganrif; cododd Richard de Clare y castell tua 1246, a chredir i Owain Glyndŵr ei ddinistrio yn 1404; daeth y siarter frenhinol yn 1346, fisoedd cyn i saethwyr o’r dref helpu i ennill brwydr Crécy; gorffennwyd Neuadd y Dref yn 1773; adferwyd tŵr melin wynt Billy Wynt fel ffoli yn 1890; mae curo’r ffiniau, a gynhelir bob saith mlynedd, yn mynd yn ôl i’r 14eg ganrif; symudodd y Bathdy Brenhinol i Lantrisant yn 1967 ar gyfer dyfodiad yr arian degol; saif cerflun o Dr William Price yn y Bull Ring; gefeilliwyd y dref â Crécy-en-Ponthieu ers 2015.
Gorffennwyd Neuadd y Dref yn 1773, ac adferwyd tŵr Billy Wynt, hen felin wynt, yn 1890 gan ymddiriedolaeth y dref. Bob saith mlynedd mae’r rhyddfreinwyr yn dal i guro’r ffiniau, arfer sy’n mynd yn ôl i’r 1300au.FfynhonnellLlantrisant ↗Wikipedia (Saesneg)Llantrisant, ‘plwyf y tri sant’, Illtud, Gwynno a Dyfodwg; cysegrwyd eglwys y plwyf yn 1096, ei hailgodi yn 1246 a chafodd ei thŵr yn y 15fed ganrif; cododd Richard de Clare y castell tua 1246, a chredir i Owain Glyndŵr ei ddinistrio yn 1404; daeth y siarter frenhinol yn 1346, fisoedd cyn i saethwyr o’r dref helpu i ennill brwydr Crécy; gorffennwyd Neuadd y Dref yn 1773; adferwyd tŵr melin wynt Billy Wynt fel ffoli yn 1890; mae curo’r ffiniau, a gynhelir bob saith mlynedd, yn mynd yn ôl i’r 14eg ganrif; symudodd y Bathdy Brenhinol i Lantrisant yn 1967 ar gyfer dyfodiad yr arian degol; saif cerflun o Dr William Price yn y Bull Ring; gefeilliwyd y dref â Crécy-en-Ponthieu ers 2015.
Ymgartrefodd Dr William Price yn Llantrisant yn 1866. Ym mis Ionawr 1884 llosgodd gorff ei fab bach ar fryn Caerlan, ac yn ei achos llys cytunodd y barnwr nad oedd y gyfraith yn gwahardd amlosgi, a agorodd y ffordd i’r Ddeddf Amlosgi. Saif ei gerflun yn y Bull Ring.FfynonellauWilliam Price (physician) ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ger Rhydri ar 4 Mawrth 1800; prif lawfeddyg gwaith cadwyni Brown Lenox ym Mhontypridd o 1823 hyd 1871; Siartydd, a ffodd i Ffrainc wedi Gwrthryfel Casnewydd; derwydd, o Gymdeithas y Maen Chwŷf; ymsefydlodd yn Llantrisant yn 1866; bu farw ei fab bach Iesu Grist, a anwyd ar 8 Awst 1883, ar 10 Ionawr 1884, a nos 13 Ionawr llosgodd Price ei gorff ar fryn Caerlan, i’r dwyrain o Lantrisant; yn ei achos yng Nghaerdydd cytunodd yr Ustus Stephen nad oedd y gyfraith yn dweud bod amlosgi’n anghyfreithlon, a rhyddhawyd Price; arweiniodd yr achos, gyda’r Gymdeithas Amlosgi, at Ddeddf Amlosgi 1902; bu farw Price ar 23 Ionawr 1893 a’i amlosgi ar 31 Ionawr ar y llethr uwchben Llantrisant o flaen 20,000 o bobl; codwyd ei gerflun yno yn 1982.Llantrisant ↗Wikipedia (Saesneg)Llantrisant, ‘plwyf y tri sant’, Illtud, Gwynno a Dyfodwg; cysegrwyd eglwys y plwyf yn 1096, ei hailgodi yn 1246 a chafodd ei thŵr yn y 15fed ganrif; cododd Richard de Clare y castell tua 1246, a chredir i Owain Glyndŵr ei ddinistrio yn 1404; daeth y siarter frenhinol yn 1346, fisoedd cyn i saethwyr o’r dref helpu i ennill brwydr Crécy; gorffennwyd Neuadd y Dref yn 1773; adferwyd tŵr melin wynt Billy Wynt fel ffoli yn 1890; mae curo’r ffiniau, a gynhelir bob saith mlynedd, yn mynd yn ôl i’r 14eg ganrif; symudodd y Bathdy Brenhinol i Lantrisant yn 1967 ar gyfer dyfodiad yr arian degol; saif cerflun o Dr William Price yn y Bull Ring; gefeilliwyd y dref â Crécy-en-Ponthieu ers 2015.
Symudodd y Bathdy Brenhinol i Lantrisant yn 1967 i wneud yr arian degol newydd, ac mae wedi bathu arian Prydain a llawer o wledydd eraill yma byth ers hynny.FfynhonnellLlantrisant ↗Wikipedia (Saesneg)Llantrisant, ‘plwyf y tri sant’, Illtud, Gwynno a Dyfodwg; cysegrwyd eglwys y plwyf yn 1096, ei hailgodi yn 1246 a chafodd ei thŵr yn y 15fed ganrif; cododd Richard de Clare y castell tua 1246, a chredir i Owain Glyndŵr ei ddinistrio yn 1404; daeth y siarter frenhinol yn 1346, fisoedd cyn i saethwyr o’r dref helpu i ennill brwydr Crécy; gorffennwyd Neuadd y Dref yn 1773; adferwyd tŵr melin wynt Billy Wynt fel ffoli yn 1890; mae curo’r ffiniau, a gynhelir bob saith mlynedd, yn mynd yn ôl i’r 14eg ganrif; symudodd y Bathdy Brenhinol i Lantrisant yn 1967 ar gyfer dyfodiad yr arian degol; saif cerflun o Dr William Price yn y Bull Ring; gefeilliwyd y dref â Crécy-en-Ponthieu ers 2015.
Siartydd, derwydd a meddyg llysieuol yr arweiniodd ei amlosgiad o’i fab bach at gyfreithloni amlosgi.
Dr William PriceMae Dr William Price o Lantrisant yn amlosgi ei fab bychan ar fryn. Mae’r llys yn dyfarnu bod amlosgi yn gyfreithlon, gan agor y ffordd iddo ledled Prydain.
Dr William Price ac amlosgiFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf