Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Wrecsam

Wrecsam

Owrtyn · Overton-on-Dee

Bwrdeistref a gafodd ei siarter gan Edward I yn 1292. Mae coed yw ei mynwent yn un o Saith Rhyfeddod Cymru.

Llun: Y brif stryd, Owrtyn · Mike Pennington, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
WrecsamYn Gymraeg: Owrtyn52.968° N, 2.937° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Owrtyn: y fferm uchaf, o’r Hen Saesneg; Owrtyn yw’r ffurf Gymraeg

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Saif Owrtyn ar glogwyn uwchben y Ddyfrdwy ym Maelor Saesneg, ac o gwmpas ei fynwent mae’r ywennod a gyfrifir ymhlith Saith Rhyfeddod Cymru.

Siarter bwrdeistref1292
Ywennod21, y rhai hynaf rhwng 1,500 a 2,000 oed
Castell12fed ganrif, gan Fadog ap Maredudd

Castell Madog

Cofnodir yr enw gyntaf yn 1195. Yma yn y 12fed ganrif cododd Madog ap Maredudd, brenin olaf Powys gyfan, gastell uwchben yr afon.

Bwrdeistref 1292

Rhoddodd Edward I farchnad wythnosol a ffair flynyddol yn 1279, ac yn 1292 daeth Owrtyn yn fwrdeistref drwy siarter frenhinol, â 56 o drethdalwyr. Yn 1294 roedd ymhlith y lleoedd cyntaf i wrthryfel cenedlaethol Madog ap Llywelyn eu taro.

Ywennod Owrtyn

Mae un ywen ar hugain o gwmpas mynwent y Santes Fair Forwyn, y rhai hynaf rhwng 1,500 a 2,000 oed yn ôl yr amcan, ac mae’r fynwent yn ardd hanesyddol gofrestredig. Yn 1992, saith gan mlynedd wedi’r siarter, plannwyd ywen newydd.

Richard Gwyn

Cadwodd Richard Gwyn, a aned yn Llanidloes, ysgol yn Owrtyn ac yng Ngresffordd ac ysgrifennodd gerddi Cymraeg, y mae chwech ohonynt wedi goroesi. Fe’i gwnaed yn sant yn 1970 ac ef yw nawddsant esgobaeth Wrecsam.

Maelor Saesneg

Yn 1536 unwyd Maelor Saesneg â Sir y Fflint fel Cantref Maelor, ag Owrtyn yn ganolfan iddo.

Ar fap y trefi →

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf