Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Wrecsam

Wrecsam

Coedpoeth

Pentref glowyr a mwynwyr plwm o dan fynydd y Mwynglawdd, y cloddiwyd ei blwm o’r Oesoedd Canol.

Llun: Coedpoeth, ac ar draws Wrecsam at wastadedd Swydd Gaer · Born Acorn, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Wrecsam53.050° N, 3.056° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Coedpoeth: coed poeth, coed wedi’i losgi

Coedpoeth

  • Coed coed
  • poeth poeth, llosg

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Saif Coedpoeth, ‘coed wedi’u llosgi’, efallai ar ôl y llosgwyr golosg a weithiai yma gynt, ar y bryniau i’r gorllewin o Wrecsam ger mwynfeydd plwm y Mwynglawdd a bwlch yng Nghlawdd Offa.

Enw‘coed wedi’u llosgi’
Cofnod cyntaf o blwm yn y Mwynglawdd1296
Llyfrgell rydd1904

Adwy’r Clawdd

Mae un o’r pentrefannau a dyfodd yn Goedpoeth, Adwy’r Clawdd, wedi’i enwi o fwlch yng Nghlawdd Offa. Mor ddiweddar ag 1832 roedd Coedpoeth yn dal yn bedwar pentrefan bach.

Plwm y Mwynglawdd

Daw’r cofnod ysgrifenedig cyntaf o gloddio plwm yn y Mwynglawdd o 1296, pan gyflogodd Edward I ei fwynwyr i’w fwynfeydd yn Nyfnaint. Roedd y cynnyrch ar ei anterth yn y 1860au a chodwyd y plwm olaf yn 1914. Ailgodwyd tŷ injan y Meadows gyda pheiriannau tebyg i’r hen, ac mae’r mwynfeydd bellach yn barc gwledig.

Deuddeng niwrnod dan ddaear

Yn 1819 gorlifodd glofa Pentre’r-fron, a goroesodd John Evans ddeuddeng niwrnod yn gaeth dan ddaear. Gweithiodd glofa Plas Power o 1880 hyd 1938.

Pentref Cymraeg

Mae Coedpoeth wedi bod yn bentref Cymraeg ers tro, â’i ysgol Gymraeg, Ysgol Bryn Tabor. Ganed a magwyd yr awdur Grahame Davies yma.

Ar fap y trefi →

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf