Aneurin Bevan
Nye (wedi’i gofnodi)Mab i löwr o Dredegar a sefydlodd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn 1948 fel Gweinidog Iechyd.
Aneurin Bevan
Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Blaenau Gwent
Blaenau Gwent
Cartref Aneurin Bevan, a’r Gymdeithas Cymorth Meddygol y cododd y Gwasanaeth Iechyd ar ei phatrwm.
Llun: Cloc y dref a’r hen neuadd, Tredegar · Chris Andrews, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons
Tyfodd Tredegar o Gwmni Haearn Tredegar, a sefydlwyd yn 1800 pan gymerodd Samuel Homfray a’i bartneriaid y brydles. Cynlluniodd Homfray y strydoedd llydan sy’n rhedeg allan o’r Cylch, a thyfodd y plwyf o 1,132 o bobl yn 1801 i 34,685 yn 1881.FfynhonnellTredegar ↗Wikipedia (Saesneg)Yn 1800 cymerodd Samuel Homfray, Richard Fothergill a Matthew Monkhouse y brydles a sefydlodd Gwmni Haearn Tredegar, ac adwaenid y lle fel Tredegar Iron Works erbyn tua 1803; cynlluniodd Homfray y strydoedd llydan sy’n rhedeg o’r Cylch, a chodwyd Tŷ Bedwellte iddo yn 1818, mewn parc o 26 erw; codwyd cloc y dref, 72 troedfedd o uchder, yn y Cylch yn 1858; tyfodd y plwyf o 1,132 o bobl yn 1801 i 34,685 yn 1881; ganed Aneurin Bevan yma, a dywedodd mai’r cyfan a wnâi oedd estyn i holl bobl Prydain y manteision a gawsai Tredegar ers cenhedlaeth neu fwy; mae Neil Kinnock a Ray Reardon ymhlith ei phobl.
| Prydles y gwaith haearn | 1800FfynhonnellTredegar ↗Wikipedia (Saesneg)Yn 1800 cymerodd Samuel Homfray, Richard Fothergill a Matthew Monkhouse y brydles a sefydlodd Gwmni Haearn Tredegar, ac adwaenid y lle fel Tredegar Iron Works erbyn tua 1803; cynlluniodd Homfray y strydoedd llydan sy’n rhedeg o’r Cylch, a chodwyd Tŷ Bedwellte iddo yn 1818, mewn parc o 26 erw; codwyd cloc y dref, 72 troedfedd o uchder, yn y Cylch yn 1858; tyfodd y plwyf o 1,132 o bobl yn 1801 i 34,685 yn 1881; ganed Aneurin Bevan yma, a dywedodd mai’r cyfan a wnâi oedd estyn i holl bobl Prydain y manteision a gawsai Tredegar ers cenhedlaeth neu fwy; mae Neil Kinnock a Ray Reardon ymhlith ei phobl. |
|---|---|
| Cymdeithas Cymorth Meddygol | 1890FfynhonnellTredegar Medical Aid Society ↗Wikipedia (Saesneg)Ffurfiwyd yn 1890 yn Gronfa Cymorth Meddygol a Chlaf y Gweithwyr Tredegar, a’i henwi’n Gymdeithas Cymorth Meddygol Gweithwyr Tredegar yn 1911; talai’r gweithwyr haearn ddimai’r wythnos at yr ysbyty, a cheiniog o 1909; agorodd yr Ysbyty Bwthyn yn 1904; erbyn 1933 gofalai am 95% o bobl y dref, gyda phum meddyg, dau ddeintydd, staff fferyllfa a nyrs; hi oedd y patrwm a ddefnyddiodd Aneurin Bevan ar gyfer y Gwasanaeth Iechyd Gwladol. |
| Cloc y dref | 1858FfynhonnellTredegar ↗Wikipedia (Saesneg)Yn 1800 cymerodd Samuel Homfray, Richard Fothergill a Matthew Monkhouse y brydles a sefydlodd Gwmni Haearn Tredegar, ac adwaenid y lle fel Tredegar Iron Works erbyn tua 1803; cynlluniodd Homfray y strydoedd llydan sy’n rhedeg o’r Cylch, a chodwyd Tŷ Bedwellte iddo yn 1818, mewn parc o 26 erw; codwyd cloc y dref, 72 troedfedd o uchder, yn y Cylch yn 1858; tyfodd y plwyf o 1,132 o bobl yn 1801 i 34,685 yn 1881; ganed Aneurin Bevan yma, a dywedodd mai’r cyfan a wnâi oedd estyn i holl bobl Prydain y manteision a gawsai Tredegar ers cenhedlaeth neu fwy; mae Neil Kinnock a Ray Reardon ymhlith ei phobl. |
Codwyd cloc y dref, 72 troedfedd o uchder, yn y Cylch yn 1858, lle bu cyffion y dref. Saif Tŷ Bedwellte, a godwyd i Homfray yn 1818, mewn parc Fictoraidd o 26 erw.FfynhonnellTredegar ↗Wikipedia (Saesneg)Yn 1800 cymerodd Samuel Homfray, Richard Fothergill a Matthew Monkhouse y brydles a sefydlodd Gwmni Haearn Tredegar, ac adwaenid y lle fel Tredegar Iron Works erbyn tua 1803; cynlluniodd Homfray y strydoedd llydan sy’n rhedeg o’r Cylch, a chodwyd Tŷ Bedwellte iddo yn 1818, mewn parc o 26 erw; codwyd cloc y dref, 72 troedfedd o uchder, yn y Cylch yn 1858; tyfodd y plwyf o 1,132 o bobl yn 1801 i 34,685 yn 1881; ganed Aneurin Bevan yma, a dywedodd mai’r cyfan a wnâi oedd estyn i holl bobl Prydain y manteision a gawsai Tredegar ers cenhedlaeth neu fwy; mae Neil Kinnock a Ray Reardon ymhlith ei phobl.
Ffurfiodd gweithwyr Tredegar eu cronfa Cymorth Meddygol yn 1890, gan dalu dimai’r wythnos, a cheiniog wedyn, at eu hysbyty a’u meddygon eu hunain. Erbyn 1933 gofalai am 95 o bob cant o bobl y dref, gyda phum meddyg, dau ddeintydd a nyrs.FfynhonnellTredegar Medical Aid Society ↗Wikipedia (Saesneg)Ffurfiwyd yn 1890 yn Gronfa Cymorth Meddygol a Chlaf y Gweithwyr Tredegar, a’i henwi’n Gymdeithas Cymorth Meddygol Gweithwyr Tredegar yn 1911; talai’r gweithwyr haearn ddimai’r wythnos at yr ysbyty, a cheiniog o 1909; agorodd yr Ysbyty Bwthyn yn 1904; erbyn 1933 gofalai am 95% o bobl y dref, gyda phum meddyg, dau ddeintydd, staff fferyllfa a nyrs; hi oedd y patrwm a ddefnyddiodd Aneurin Bevan ar gyfer y Gwasanaeth Iechyd Gwladol.
Ganed Aneurin Bevan yn 32 Charles Street ar 15 Tachwedd 1897 ac aeth i lawr Glofa Ty-Trist yn bedair ar ddeg oed. Pan gododd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol dywedodd mai’r cyfan a wnâi oedd estyn i holl bobl Prydain y manteision a gawsai Tredegar ers cenhedlaeth neu fwy.FfynonellauAneurin Bevan ↗Wikipedia (Saesneg)Ganed ar 15 Tachwedd 1897 yn 32 Charles Street, Tredegar; gadawodd yr ysgol yn 14 oed i weithio yng Nglofa Ty-Trist; yn aelod seneddol dros Lynebwy o 1929; yn 1945, yn 47 oed, daeth yn Weinidog Iechyd, aelod ieuengaf y cabinet; ar y diwrnod penodedig, 5 Gorffennaf 1948, rhoddwyd iddo allweddi Ysbyty Park, Trafford; cafodd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol ei ysbrydoli gan Gymdeithas Cymorth Meddygol Tredegar; bu farw ar 6 Gorffennaf 1960; dadorchuddiwyd ei gerflun yng Nghaerdydd yn 1987, a saif meini coffa ar ddechrau llwybr Cwm Sirhywi.Tredegar ↗Wikipedia (Saesneg)Yn 1800 cymerodd Samuel Homfray, Richard Fothergill a Matthew Monkhouse y brydles a sefydlodd Gwmni Haearn Tredegar, ac adwaenid y lle fel Tredegar Iron Works erbyn tua 1803; cynlluniodd Homfray y strydoedd llydan sy’n rhedeg o’r Cylch, a chodwyd Tŷ Bedwellte iddo yn 1818, mewn parc o 26 erw; codwyd cloc y dref, 72 troedfedd o uchder, yn y Cylch yn 1858; tyfodd y plwyf o 1,132 o bobl yn 1801 i 34,685 yn 1881; ganed Aneurin Bevan yma, a dywedodd mai’r cyfan a wnâi oedd estyn i holl bobl Prydain y manteision a gawsai Tredegar ers cenhedlaeth neu fwy; mae Neil Kinnock a Ray Reardon ymhlith ei phobl.Tredegar Medical Aid Society ↗Wikipedia (Saesneg)Ffurfiwyd yn 1890 yn Gronfa Cymorth Meddygol a Chlaf y Gweithwyr Tredegar, a’i henwi’n Gymdeithas Cymorth Meddygol Gweithwyr Tredegar yn 1911; talai’r gweithwyr haearn ddimai’r wythnos at yr ysbyty, a cheiniog o 1909; agorodd yr Ysbyty Bwthyn yn 1904; erbyn 1933 gofalai am 95% o bobl y dref, gyda phum meddyg, dau ddeintydd, staff fferyllfa a nyrs; hi oedd y patrwm a ddefnyddiodd Aneurin Bevan ar gyfer y Gwasanaeth Iechyd Gwladol.
Mae Neil Kinnock, arweinydd y Blaid Lafur o 1983 hyd 1992, a Ray Reardon, pencampwr snwcer y byd chwe gwaith, ymhlith pobl y dref.FfynhonnellTredegar ↗Wikipedia (Saesneg)Yn 1800 cymerodd Samuel Homfray, Richard Fothergill a Matthew Monkhouse y brydles a sefydlodd Gwmni Haearn Tredegar, ac adwaenid y lle fel Tredegar Iron Works erbyn tua 1803; cynlluniodd Homfray y strydoedd llydan sy’n rhedeg o’r Cylch, a chodwyd Tŷ Bedwellte iddo yn 1818, mewn parc o 26 erw; codwyd cloc y dref, 72 troedfedd o uchder, yn y Cylch yn 1858; tyfodd y plwyf o 1,132 o bobl yn 1801 i 34,685 yn 1881; ganed Aneurin Bevan yma, a dywedodd mai’r cyfan a wnâi oedd estyn i holl bobl Prydain y manteision a gawsai Tredegar ers cenhedlaeth neu fwy; mae Neil Kinnock a Ray Reardon ymhlith ei phobl.
Aneurin BevanCymdeithas Cymorth Meddygol Tredegar
Ar fap y trefi →Mab i löwr o Dredegar a sefydlodd y Gwasanaeth Iechyd Gwladol yn 1948 fel Gweinidog Iechyd.
Aneurin BevanCyn-löwr o Dredegar a enillodd Bencampwriaeth Snwcer y Byd chwe gwaith yn y 1970au.
Ray ReardonO Dredegar, tref Aneurin Bevan; arweinydd y Blaid Lafur am naw mlynedd ac wedyn Is-lywydd y Comisiwn Ewropeaidd.
Neil KinnockMae Aneurin Bevan yn lansio’r Gwasanaeth Iechyd Gwladol, wedi’i ysbrydoli gan Gymdeithas Cymorth Meddygol Tredegar.
Y Gwasanaeth IechydFfynonellau a darllen pellach
Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf