Venta Silurum oedd Caer-went, tref farchnad y Silwriaid, a sefydlwyd tua 75 OC yn sedd eu llywodraeth eu hunain, ar y ffordd rhwng Caerllion a Chaerloyw. Rhoddodd Venta ei henw i deyrnas Gwent.FfynonellauVenta Silurum ↗Wikipedia (Saesneg)Venta Silurum, ‘tref farchnad y Silwriaid’, tref ym Mhrydain Rufeinig y mae ei holion ym mhentref Caer-went, Sir Fynwy; sefydlwyd tua OC 75 fel canolfan llywodraeth y Silwriaid, tref sifil yn hytrach na milwrol, ar y ffordd Rufeinig rhwng Isca (Caerllion) a Glevum (Caerloyw); cadarnheir yr enw gan garreg ‘Civitas Silurum’, sydd bellach yn eglwys y plwyf; fforwm a basilica, yna erbyn oes Hadrian farchnad, baddonau cyhoeddus a siopau gan gynnwys gefail, gyda ffermydd a thai â chyrtiau; teml, efallai i Mars Ocelus; dengys powlen â chi-rho addoliad Cristnogol erbyn diwedd y 3edd ganrif; mae’r muriau cerrig a godwyd yng nghanol y 4edd ganrif yn dal hyd at 5 m o uchder, a ddisgrifiwyd fel ‘yn hawdd yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol sydd wedi goroesi o Brydain Rufeinig’ ac ymhlith y rhai gorau eu cyflwr yng ngogledd Ewrop; bu pobl yn byw yn y dref hyd ganol y 5ed ganrif o leiaf ac efallai fod ganddi esgob; dywed bucheddau’r saint i Sant Tathan sefydlu mynachlog yma tua’r 6ed ganrif, ac mae’r eglwys ar ran o fynwent Gristnogol gynnar; rhoddodd Venta ei henw i deyrnas Gwent, a daeth y dref yn Gaer-went; yn ôl traddodiad symudodd Caradog Freichfras o Went ei lys o Gaer-went i Borthysgewin tua’r 6ed ganrif; brithwaith pysgod a gafwyd yn 1881 a brithwaith y Pedwar Tymor yn 1901, sydd bellach yn Amgueddfa Casnewydd; cafodd cloddio 2008, a ddangoswyd ar Time Team, siopau a fila â muriau wedi’u peintio a brithweithiau.Caerwent ↗Wikipedia (Saesneg)Venta Silurum, a sefydlwyd gan y Rhufeiniaid yn OC 75 yn dref farchnad i lwyth y Silwriaid, lle cyfarfu’r ffordd rhwng Caerloyw a Chaerllion â’r ffordd tua’r gogledd i Amwythig; ystyr Venta yw marchnad; ychydig o’i thai oedd â brithwaith neu loriau wedi’u gwresogi; muriau hyd at 5 m o uchder, a alwyd gan John Newman yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol o bell ffordd sydd wedi goroesi o Brydain Rufeinig; sylfeini teml o’r bedwaredd ganrif â’i chlos sanctaidd; brithwaith o lawer math o bysgod a gafwyd yn 1881 yng ngardd bwthyn; mae carreg civitas y Silwriaid yn eglwys y plwyf, Sant Steffan a Sant Tathan; daw’r enw Gwent o’r enw Rhufeinig Venta.
Sefydlu’r dref
tua 75 OCFfynhonnellVenta Silurum ↗Wikipedia (Saesneg)Venta Silurum, ‘tref farchnad y Silwriaid’, tref ym Mhrydain Rufeinig y mae ei holion ym mhentref Caer-went, Sir Fynwy; sefydlwyd tua OC 75 fel canolfan llywodraeth y Silwriaid, tref sifil yn hytrach na milwrol, ar y ffordd Rufeinig rhwng Isca (Caerllion) a Glevum (Caerloyw); cadarnheir yr enw gan garreg ‘Civitas Silurum’, sydd bellach yn eglwys y plwyf; fforwm a basilica, yna erbyn oes Hadrian farchnad, baddonau cyhoeddus a siopau gan gynnwys gefail, gyda ffermydd a thai â chyrtiau; teml, efallai i Mars Ocelus; dengys powlen â chi-rho addoliad Cristnogol erbyn diwedd y 3edd ganrif; mae’r muriau cerrig a godwyd yng nghanol y 4edd ganrif yn dal hyd at 5 m o uchder, a ddisgrifiwyd fel ‘yn hawdd yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol sydd wedi goroesi o Brydain Rufeinig’ ac ymhlith y rhai gorau eu cyflwr yng ngogledd Ewrop; bu pobl yn byw yn y dref hyd ganol y 5ed ganrif o leiaf ac efallai fod ganddi esgob; dywed bucheddau’r saint i Sant Tathan sefydlu mynachlog yma tua’r 6ed ganrif, ac mae’r eglwys ar ran o fynwent Gristnogol gynnar; rhoddodd Venta ei henw i deyrnas Gwent, a daeth y dref yn Gaer-went; yn ôl traddodiad symudodd Caradog Freichfras o Went ei lys o Gaer-went i Borthysgewin tua’r 6ed ganrif; brithwaith pysgod a gafwyd yn 1881 a brithwaith y Pedwar Tymor yn 1901, sydd bellach yn Amgueddfa Casnewydd; cafodd cloddio 2008, a ddangoswyd ar Time Team, siopau a fila â muriau wedi’u peintio a brithweithiau.
canol y 300auFfynhonnellVenta Silurum ↗Wikipedia (Saesneg)Venta Silurum, ‘tref farchnad y Silwriaid’, tref ym Mhrydain Rufeinig y mae ei holion ym mhentref Caer-went, Sir Fynwy; sefydlwyd tua OC 75 fel canolfan llywodraeth y Silwriaid, tref sifil yn hytrach na milwrol, ar y ffordd Rufeinig rhwng Isca (Caerllion) a Glevum (Caerloyw); cadarnheir yr enw gan garreg ‘Civitas Silurum’, sydd bellach yn eglwys y plwyf; fforwm a basilica, yna erbyn oes Hadrian farchnad, baddonau cyhoeddus a siopau gan gynnwys gefail, gyda ffermydd a thai â chyrtiau; teml, efallai i Mars Ocelus; dengys powlen â chi-rho addoliad Cristnogol erbyn diwedd y 3edd ganrif; mae’r muriau cerrig a godwyd yng nghanol y 4edd ganrif yn dal hyd at 5 m o uchder, a ddisgrifiwyd fel ‘yn hawdd yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol sydd wedi goroesi o Brydain Rufeinig’ ac ymhlith y rhai gorau eu cyflwr yng ngogledd Ewrop; bu pobl yn byw yn y dref hyd ganol y 5ed ganrif o leiaf ac efallai fod ganddi esgob; dywed bucheddau’r saint i Sant Tathan sefydlu mynachlog yma tua’r 6ed ganrif, ac mae’r eglwys ar ran o fynwent Gristnogol gynnar; rhoddodd Venta ei henw i deyrnas Gwent, a daeth y dref yn Gaer-went; yn ôl traddodiad symudodd Caradog Freichfras o Went ei lys o Gaer-went i Borthysgewin tua’r 6ed ganrif; brithwaith pysgod a gafwyd yn 1881 a brithwaith y Pedwar Tymor yn 1901, sydd bellach yn Amgueddfa Casnewydd; cafodd cloddio 2008, a ddangoswyd ar Time Team, siopau a fila â muriau wedi’u peintio a brithweithiau.
Cyngor y Silwriaid
Codwyd carreg sydd bellach yn eglwys y plwyf ‘trwy ddyfarniad cyngor cymuned y Silwriaid’ ychydig cyn 220 OC, prawf fod Brythoniaid Gwent yn rhedeg eu tref eu hunain dan Rufain.FfynonellauRIB 311: honorific inscription for Tiberius Claudius Paulinus ↗Roman Inscriptions of Britain (Saesneg)EX DECRETO ORDINIS RESPUBL CIVIT SILURUM: fe’i codwyd gan gyngor cymuned y Silwriaid, ychydig cyn 220 OC.Venta Silurum ↗Wikipedia (Saesneg)Venta Silurum, ‘tref farchnad y Silwriaid’, tref ym Mhrydain Rufeinig y mae ei holion ym mhentref Caer-went, Sir Fynwy; sefydlwyd tua OC 75 fel canolfan llywodraeth y Silwriaid, tref sifil yn hytrach na milwrol, ar y ffordd Rufeinig rhwng Isca (Caerllion) a Glevum (Caerloyw); cadarnheir yr enw gan garreg ‘Civitas Silurum’, sydd bellach yn eglwys y plwyf; fforwm a basilica, yna erbyn oes Hadrian farchnad, baddonau cyhoeddus a siopau gan gynnwys gefail, gyda ffermydd a thai â chyrtiau; teml, efallai i Mars Ocelus; dengys powlen â chi-rho addoliad Cristnogol erbyn diwedd y 3edd ganrif; mae’r muriau cerrig a godwyd yng nghanol y 4edd ganrif yn dal hyd at 5 m o uchder, a ddisgrifiwyd fel ‘yn hawdd yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol sydd wedi goroesi o Brydain Rufeinig’ ac ymhlith y rhai gorau eu cyflwr yng ngogledd Ewrop; bu pobl yn byw yn y dref hyd ganol y 5ed ganrif o leiaf ac efallai fod ganddi esgob; dywed bucheddau’r saint i Sant Tathan sefydlu mynachlog yma tua’r 6ed ganrif, ac mae’r eglwys ar ran o fynwent Gristnogol gynnar; rhoddodd Venta ei henw i deyrnas Gwent, a daeth y dref yn Gaer-went; yn ôl traddodiad symudodd Caradog Freichfras o Went ei lys o Gaer-went i Borthysgewin tua’r 6ed ganrif; brithwaith pysgod a gafwyd yn 1881 a brithwaith y Pedwar Tymor yn 1901, sydd bellach yn Amgueddfa Casnewydd; cafodd cloddio 2008, a ddangoswyd ar Time Team, siopau a fila â muriau wedi’u peintio a brithweithiau.
Y muriau
Mae ei muriau o ganol y 300au’n sefyll hyd at bum metr o uchder o hyd, yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol sydd wedi goroesi o Brydain Rufeinig.FfynonellauVenta Silurum ↗Wikipedia (Saesneg)Venta Silurum, ‘tref farchnad y Silwriaid’, tref ym Mhrydain Rufeinig y mae ei holion ym mhentref Caer-went, Sir Fynwy; sefydlwyd tua OC 75 fel canolfan llywodraeth y Silwriaid, tref sifil yn hytrach na milwrol, ar y ffordd Rufeinig rhwng Isca (Caerllion) a Glevum (Caerloyw); cadarnheir yr enw gan garreg ‘Civitas Silurum’, sydd bellach yn eglwys y plwyf; fforwm a basilica, yna erbyn oes Hadrian farchnad, baddonau cyhoeddus a siopau gan gynnwys gefail, gyda ffermydd a thai â chyrtiau; teml, efallai i Mars Ocelus; dengys powlen â chi-rho addoliad Cristnogol erbyn diwedd y 3edd ganrif; mae’r muriau cerrig a godwyd yng nghanol y 4edd ganrif yn dal hyd at 5 m o uchder, a ddisgrifiwyd fel ‘yn hawdd yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol sydd wedi goroesi o Brydain Rufeinig’ ac ymhlith y rhai gorau eu cyflwr yng ngogledd Ewrop; bu pobl yn byw yn y dref hyd ganol y 5ed ganrif o leiaf ac efallai fod ganddi esgob; dywed bucheddau’r saint i Sant Tathan sefydlu mynachlog yma tua’r 6ed ganrif, ac mae’r eglwys ar ran o fynwent Gristnogol gynnar; rhoddodd Venta ei henw i deyrnas Gwent, a daeth y dref yn Gaer-went; yn ôl traddodiad symudodd Caradog Freichfras o Went ei lys o Gaer-went i Borthysgewin tua’r 6ed ganrif; brithwaith pysgod a gafwyd yn 1881 a brithwaith y Pedwar Tymor yn 1901, sydd bellach yn Amgueddfa Casnewydd; cafodd cloddio 2008, a ddangoswyd ar Time Team, siopau a fila â muriau wedi’u peintio a brithweithiau.Caerwent ↗Wikipedia (Saesneg)Venta Silurum, a sefydlwyd gan y Rhufeiniaid yn OC 75 yn dref farchnad i lwyth y Silwriaid, lle cyfarfu’r ffordd rhwng Caerloyw a Chaerllion â’r ffordd tua’r gogledd i Amwythig; ystyr Venta yw marchnad; ychydig o’i thai oedd â brithwaith neu loriau wedi’u gwresogi; muriau hyd at 5 m o uchder, a alwyd gan John Newman yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol o bell ffordd sydd wedi goroesi o Brydain Rufeinig; sylfeini teml o’r bedwaredd ganrif â’i chlos sanctaidd; brithwaith o lawer math o bysgod a gafwyd yn 1881 yng ngardd bwthyn; mae carreg civitas y Silwriaid yn eglwys y plwyf, Sant Steffan a Sant Tathan; daw’r enw Gwent o’r enw Rhufeinig Venta.
Cristnogion cynnar
Mae powlen â’r chi-rho arni’n dangos addoli Cristnogol yma erbyn diwedd y 200au. Dywed bucheddau’r saint i Sant Tathan sefydlu mynachlog yma, ac yn ôl traddodiad Cymru symudodd Caradog Freichfras, brenin Gwent, ei lys o Gaer-went i Borth Sgiwed.FfynhonnellVenta Silurum ↗Wikipedia (Saesneg)Venta Silurum, ‘tref farchnad y Silwriaid’, tref ym Mhrydain Rufeinig y mae ei holion ym mhentref Caer-went, Sir Fynwy; sefydlwyd tua OC 75 fel canolfan llywodraeth y Silwriaid, tref sifil yn hytrach na milwrol, ar y ffordd Rufeinig rhwng Isca (Caerllion) a Glevum (Caerloyw); cadarnheir yr enw gan garreg ‘Civitas Silurum’, sydd bellach yn eglwys y plwyf; fforwm a basilica, yna erbyn oes Hadrian farchnad, baddonau cyhoeddus a siopau gan gynnwys gefail, gyda ffermydd a thai â chyrtiau; teml, efallai i Mars Ocelus; dengys powlen â chi-rho addoliad Cristnogol erbyn diwedd y 3edd ganrif; mae’r muriau cerrig a godwyd yng nghanol y 4edd ganrif yn dal hyd at 5 m o uchder, a ddisgrifiwyd fel ‘yn hawdd yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol sydd wedi goroesi o Brydain Rufeinig’ ac ymhlith y rhai gorau eu cyflwr yng ngogledd Ewrop; bu pobl yn byw yn y dref hyd ganol y 5ed ganrif o leiaf ac efallai fod ganddi esgob; dywed bucheddau’r saint i Sant Tathan sefydlu mynachlog yma tua’r 6ed ganrif, ac mae’r eglwys ar ran o fynwent Gristnogol gynnar; rhoddodd Venta ei henw i deyrnas Gwent, a daeth y dref yn Gaer-went; yn ôl traddodiad symudodd Caradog Freichfras o Went ei lys o Gaer-went i Borthysgewin tua’r 6ed ganrif; brithwaith pysgod a gafwyd yn 1881 a brithwaith y Pedwar Tymor yn 1901, sydd bellach yn Amgueddfa Casnewydd; cafodd cloddio 2008, a ddangoswyd ar Time Team, siopau a fila â muriau wedi’u peintio a brithweithiau.
Brithweithiau
Cafwyd brithwaith o bob math o bysgod mewn gardd bwthyn yn 1881, a brithwaith y Pedwar Tymor yn 1901, ac mae’r ddau yn Amgueddfa Casnewydd heddiw.FfynonellauVenta Silurum ↗Wikipedia (Saesneg)Venta Silurum, ‘tref farchnad y Silwriaid’, tref ym Mhrydain Rufeinig y mae ei holion ym mhentref Caer-went, Sir Fynwy; sefydlwyd tua OC 75 fel canolfan llywodraeth y Silwriaid, tref sifil yn hytrach na milwrol, ar y ffordd Rufeinig rhwng Isca (Caerllion) a Glevum (Caerloyw); cadarnheir yr enw gan garreg ‘Civitas Silurum’, sydd bellach yn eglwys y plwyf; fforwm a basilica, yna erbyn oes Hadrian farchnad, baddonau cyhoeddus a siopau gan gynnwys gefail, gyda ffermydd a thai â chyrtiau; teml, efallai i Mars Ocelus; dengys powlen â chi-rho addoliad Cristnogol erbyn diwedd y 3edd ganrif; mae’r muriau cerrig a godwyd yng nghanol y 4edd ganrif yn dal hyd at 5 m o uchder, a ddisgrifiwyd fel ‘yn hawdd yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol sydd wedi goroesi o Brydain Rufeinig’ ac ymhlith y rhai gorau eu cyflwr yng ngogledd Ewrop; bu pobl yn byw yn y dref hyd ganol y 5ed ganrif o leiaf ac efallai fod ganddi esgob; dywed bucheddau’r saint i Sant Tathan sefydlu mynachlog yma tua’r 6ed ganrif, ac mae’r eglwys ar ran o fynwent Gristnogol gynnar; rhoddodd Venta ei henw i deyrnas Gwent, a daeth y dref yn Gaer-went; yn ôl traddodiad symudodd Caradog Freichfras o Went ei lys o Gaer-went i Borthysgewin tua’r 6ed ganrif; brithwaith pysgod a gafwyd yn 1881 a brithwaith y Pedwar Tymor yn 1901, sydd bellach yn Amgueddfa Casnewydd; cafodd cloddio 2008, a ddangoswyd ar Time Team, siopau a fila â muriau wedi’u peintio a brithweithiau.Caerwent ↗Wikipedia (Saesneg)Venta Silurum, a sefydlwyd gan y Rhufeiniaid yn OC 75 yn dref farchnad i lwyth y Silwriaid, lle cyfarfu’r ffordd rhwng Caerloyw a Chaerllion â’r ffordd tua’r gogledd i Amwythig; ystyr Venta yw marchnad; ychydig o’i thai oedd â brithwaith neu loriau wedi’u gwresogi; muriau hyd at 5 m o uchder, a alwyd gan John Newman yr amddiffynfa dref fwyaf trawiadol o bell ffordd sydd wedi goroesi o Brydain Rufeinig; sylfeini teml o’r bedwaredd ganrif â’i chlos sanctaidd; brithwaith o lawer math o bysgod a gafwyd yn 1881 yng ngardd bwthyn; mae carreg civitas y Silwriaid yn eglwys y plwyf, Sant Steffan a Sant Tathan; daw’r enw Gwent o’r enw Rhufeinig Venta.
Brenin, sant a merthyr, taid Arthur (cronicl cynnar:· Llyfr Llandaf, tua 1125)
Brenin Gwent a Glywysing a roddodd ei goron heibio i fyw’n feudwy, ac a farchogodd allan unwaith eto i yrru’r Saeson yn ôl yn Nhyndyrn. Yn nhraddodiad Cymru, ef oedd taid Arthur.
Mae carreg yng Nghaer-went yn anrhydeddu cadlywydd Rhufeinig ‘trwy ddyfarniad cyngor gwladwriaeth y Silwriaid’: prawf eu bod yn llywodraethu eu tref eu hunain.