Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Benfro

Sir Benfro

Wdig · Goodwick

Gosododd llu Ffrengig y glaniad olaf ar Brydain ei arfau i lawr ar Draeth Wdig ym mis Chwefror 1797. Codwyd yr harbwr ar gyfer llongau Iwerddon yma yn 1906.

Llun: Y Stryd Fawr, Wdig · Rob Burke, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Sir BenfroYn Gymraeg: Wdig52.004° N, 4.994° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Wdig: daw’r enw Saesneg o’r Hen Norseg vík, bae, yn ôl pob tebyg

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Gwelodd Wdig, ger Abergwaun, y Ffrancod yn gosod eu harfau i lawr yn 1797, a thyfodd yn yr 1900au yn harbwr i Iwerddon.

Ildio’r Ffrancod24 Chwefror 1797
Agor yr harbwr30 Awst 1906
Yr hediad cyntaf i IwerddonEbrill 1912

Carreg Wastad

Ar 22 Chwefror 1797 glaniodd y Ffrancod ym Mhwynt Carreg Wastad, dair milltir i’r gogledd-orllewin o Abergwaun, lle mae carreg goffa o 1897 yn nodi’r fan. Ar 24 Chwefror gorymdeithiasant i lawr i Draeth Wdig a gosod eu harfau i lawr.

Yr harbwr

Dechreuodd gwaith ar y rheilffordd a’r harbwr yn 1887, a thyfodd y pentref yn gyflym. Agorodd yr harbwr ar 30 Awst 1906, a’i forglawdd tua 1,000 llath o hyd, wedi’i wneud drwy ffrwydro 1.6 miliwn tunnell o graig.

Y Mauretania

Pan alwodd y llong fawr Mauretania yn 1909, codwyd morglawdd llai, y ‘Mauretania Mole’, ar gyfer ei hymweliad. Mae llongau fferi’n dal i hwylio o Harbwr Abergwaun yn Wdig i Rosslare.

Yr hediad cyntaf i Iwerddon

Ym mis Ebrill 1912 hedfanodd Denys Corbett Wilson rhwng Wdig ac Iwerddon, yr hediad cyntaf rhwng Prydain ac Iwerddon, a nododd y dref y canmlwyddiant yn 2012. Bu gwneud brics yn ddiwydiant pwysig yma ar un adeg.

Carreg Wastad

Ar fap y trefi →

Ar y llinell amser

  1. Y goresgyniad olaf

    Mae llu Ffrengig yn glanio ger Abergwaun ac yn ildio o fewn deuddydd. Daw Jemima Nicholas yn arwres genedlaethol.

    Y goresgyniad olaf

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf