Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Powys

Powys

Llanwrtyd · Llanwrtyd Wells

Yn hawlio bod y dref leiaf ym Mhrydain. Bu William Williams Pantycelyn yn gurad yma.

Llun: Llanwrtyd, yn edrych i ganol y dref · Nigel Davies, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
PowysYn Gymraeg: Llanwrtyd52.108° N, 3.638° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Llanwrtyd: llan Gwrtyd

Llanwrtyd

  • Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
  • wrtyd Gwrtud Santffurf ar Gwrtud

Llanwrtyd Wells

  • Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
  • wrtyd Gwrtud Santffurf ar Gwrtud
  • Wells Saesneg: y ffynhonnau: cymerodd trefi sba canolbarth Cymru’r gair yn yr 1800au, pan ddeuai ymwelwyr i yfed y dŵr

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Gorwedd Llanwrtyd, eglwys Sant Gwrtud, yn ddwfn ym mryniau Brycheiniog. Tyfodd o gwmpas ffynnon swlffwr a gafwyd gan hanesydd Cymreig, ac mae’n honni bod yn dref leiaf Prydain.

Cael y ffynnon1732
Pantycelyn yn gurad1740
Pobl yn 2011850

Theophilus Evans

Ysgrifennodd Theophilus Evans Drych y Prif Oesoedd (1716), hanes y Brythoniaid a ddarllenwyd ac a edmygwyd yn ne Cymru yn fwy nag unrhyw lyfr arall yn Gymraeg. Yn 1732 cafodd yma’r ffynnon a elwir Ffynnon Ddrewllyd am ei harogl swlffwr, y credid bod ei dyfroedd yn iacháu.

Pantycelyn

Yn 1740 gwnaed William Williams Pantycelyn, emynydd mawr Cymru, yn gurad i Evans yma.

Y sba

Yn y 19eg ganrif tyfodd Llanwrtyd yn dref sba, a chodwyd Gwesty Belle Vue i’r ymwelwyr yn 1843.

Ymweld

Heddiw mae’r dref fach yn enwog am ei ras rhwng dyn a cheffyl dros y bryniau ac am Bencampwriaethau Snorclo Cors y Byd.

William Williams Pantycelyn

Ar fap y trefi →

Pobl Llanwrtyd

1693–1767

Theophilus Evans

Hanesydd y Cymry (wedi’i gofnodi)

Clerigwr yr adroddodd ei Ddrych y Prif Oesoedd (1716) stori’r hen Frythoniaid gyda balchder. Daeth yn un o’r llyfrau Cymraeg mwyaf poblogaidd erioed.

Theophilus Evans
1717–1791

William Williams Pantycelyn

Y Pêr Ganiedydd (wedi’i gofnodi)

Ysgrifennodd gannoedd o emynau, gan gynnwys ‘Arglwydd, arwain trwy’r anialwch’.

William Williams Pantycelyn

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf