Cartref Meddygon Myddfai, llinach o feddygon o’r 1200au y cofnodwyd eu meddyginiaethau yn Llyfr Coch Hergest. Yn ôl traddodiad Cymreig meibion Arglwyddes Llyn y Fan Fach oeddent.
Myddfai yw cartref Meddygon Myddfai, y daeth eu medr yn ddihareb yng Nghymru’r Oesoedd Canol.FfynonellauPhysicians of Myddfai ↗Wikipedia (Saesneg)Rhiwallon Feddyg a’i feibion Cadwgan, Gruffudd ac Einion, meddygon Rhys Gryg, y daeth eu medr yn ddihareb yng Nghymru’r Oesoedd Canol; mae casgliad o draethodau ar y gwlybyroedd a llysiau meddyginiaethol dan enw Rhiwallon yn Llyfr Coch Hergest dan y teitl Meddygon Myddfai; etifeddodd Morgan Owen, Esgob Llandaf (bu farw 1645), lawer o ystad y meddygon; nodwyd hanes Llyn y Fan Fach gyntaf gan Richard Fenton yn 1808 a’i gofnodi gan William Rees o’r Ton, Llanymddyfri, gan dri o hen bobl y plwyf yn 1841: daeth y ferch â gwaddol o wartheg, y dywedir eu bod yn cael eu cadw yn Ninefwr o hyd; ymddangosodd i’w mab hynaf Rhiwallon wrth y llyn, rhoi iddo gasgliad o feddyginiaethau, dweud wrtho mai iachawyr fyddai ef a’i ddisgynyddion, a’i ddysgu’n ddiweddarach am lysiau a phlanhigion; aeth Rhiwallon i lys Rhys Gryg a dod yn feddyg enwog, fel ei feibion; coffeir David Jones o Fyddfai, llawfeddyg (bu farw 1719), a’i fab John Jones (bu farw 1739) ar garreg fedd ym mhorth eglwys Sant Mihangel, Myddfai; roedd disgynyddion yn feddygon o hyd yn yr 20g; casglodd llyfr John Pughe, Meddygon Myddvai (1861), y testunau; yn y 18g gwnaed copïau gan Edward Lhuyd ac eraill; daeth ail gasgliad i’r golau drwy Iolo Morganwg.Myddfai ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref a chymuned yn Sir Gaerfyrddin, cartref Meddygon Myddfai; mae eglwys Sant Mihangel yn rhestredig Gradd I; 398 o bobl yn 2011.
Meddygon i
Rhys GrygFfynhonnellPhysicians of Myddfai ↗Wikipedia (Saesneg)Rhiwallon Feddyg a’i feibion Cadwgan, Gruffudd ac Einion, meddygon Rhys Gryg, y daeth eu medr yn ddihareb yng Nghymru’r Oesoedd Canol; mae casgliad o draethodau ar y gwlybyroedd a llysiau meddyginiaethol dan enw Rhiwallon yn Llyfr Coch Hergest dan y teitl Meddygon Myddfai; etifeddodd Morgan Owen, Esgob Llandaf (bu farw 1645), lawer o ystad y meddygon; nodwyd hanes Llyn y Fan Fach gyntaf gan Richard Fenton yn 1808 a’i gofnodi gan William Rees o’r Ton, Llanymddyfri, gan dri o hen bobl y plwyf yn 1841: daeth y ferch â gwaddol o wartheg, y dywedir eu bod yn cael eu cadw yn Ninefwr o hyd; ymddangosodd i’w mab hynaf Rhiwallon wrth y llyn, rhoi iddo gasgliad o feddyginiaethau, dweud wrtho mai iachawyr fyddai ef a’i ddisgynyddion, a’i ddysgu’n ddiweddarach am lysiau a phlanhigion; aeth Rhiwallon i lys Rhys Gryg a dod yn feddyg enwog, fel ei feibion; coffeir David Jones o Fyddfai, llawfeddyg (bu farw 1719), a’i fab John Jones (bu farw 1739) ar garreg fedd ym mhorth eglwys Sant Mihangel, Myddfai; roedd disgynyddion yn feddygon o hyd yn yr 20g; casglodd llyfr John Pughe, Meddygon Myddvai (1861), y testunau; yn y 18g gwnaed copïau gan Edward Lhuyd ac eraill; daeth ail gasgliad i’r golau drwy Iolo Morganwg.
Nodi’r stori gyntaf
1808FfynhonnellPhysicians of Myddfai ↗Wikipedia (Saesneg)Rhiwallon Feddyg a’i feibion Cadwgan, Gruffudd ac Einion, meddygon Rhys Gryg, y daeth eu medr yn ddihareb yng Nghymru’r Oesoedd Canol; mae casgliad o draethodau ar y gwlybyroedd a llysiau meddyginiaethol dan enw Rhiwallon yn Llyfr Coch Hergest dan y teitl Meddygon Myddfai; etifeddodd Morgan Owen, Esgob Llandaf (bu farw 1645), lawer o ystad y meddygon; nodwyd hanes Llyn y Fan Fach gyntaf gan Richard Fenton yn 1808 a’i gofnodi gan William Rees o’r Ton, Llanymddyfri, gan dri o hen bobl y plwyf yn 1841: daeth y ferch â gwaddol o wartheg, y dywedir eu bod yn cael eu cadw yn Ninefwr o hyd; ymddangosodd i’w mab hynaf Rhiwallon wrth y llyn, rhoi iddo gasgliad o feddyginiaethau, dweud wrtho mai iachawyr fyddai ef a’i ddisgynyddion, a’i ddysgu’n ddiweddarach am lysiau a phlanhigion; aeth Rhiwallon i lys Rhys Gryg a dod yn feddyg enwog, fel ei feibion; coffeir David Jones o Fyddfai, llawfeddyg (bu farw 1719), a’i fab John Jones (bu farw 1739) ar garreg fedd ym mhorth eglwys Sant Mihangel, Myddfai; roedd disgynyddion yn feddygon o hyd yn yr 20g; casglodd llyfr John Pughe, Meddygon Myddvai (1861), y testunau; yn y 18g gwnaed copïau gan Edward Lhuyd ac eraill; daeth ail gasgliad i’r golau drwy Iolo Morganwg.
Poblogaeth
398 (2011)FfynhonnellMyddfai ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref a chymuned yn Sir Gaerfyrddin, cartref Meddygon Myddfai; mae eglwys Sant Mihangel yn rhestredig Gradd I; 398 o bobl yn 2011.
Rhiwallon a’i feibion
Rhiwallon Feddyg a’i feibion Cadwgan, Gruffudd ac Einion oedd meddygon Rhys Gryg, ac mae eu hysgrifau ar y gwlybyron a’r llysiau rhinweddol yn Llyfr Coch Hergest dan y teitl Meddygon Myddfai.FfynhonnellPhysicians of Myddfai ↗Wikipedia (Saesneg)Rhiwallon Feddyg a’i feibion Cadwgan, Gruffudd ac Einion, meddygon Rhys Gryg, y daeth eu medr yn ddihareb yng Nghymru’r Oesoedd Canol; mae casgliad o draethodau ar y gwlybyroedd a llysiau meddyginiaethol dan enw Rhiwallon yn Llyfr Coch Hergest dan y teitl Meddygon Myddfai; etifeddodd Morgan Owen, Esgob Llandaf (bu farw 1645), lawer o ystad y meddygon; nodwyd hanes Llyn y Fan Fach gyntaf gan Richard Fenton yn 1808 a’i gofnodi gan William Rees o’r Ton, Llanymddyfri, gan dri o hen bobl y plwyf yn 1841: daeth y ferch â gwaddol o wartheg, y dywedir eu bod yn cael eu cadw yn Ninefwr o hyd; ymddangosodd i’w mab hynaf Rhiwallon wrth y llyn, rhoi iddo gasgliad o feddyginiaethau, dweud wrtho mai iachawyr fyddai ef a’i ddisgynyddion, a’i ddysgu’n ddiweddarach am lysiau a phlanhigion; aeth Rhiwallon i lys Rhys Gryg a dod yn feddyg enwog, fel ei feibion; coffeir David Jones o Fyddfai, llawfeddyg (bu farw 1719), a’i fab John Jones (bu farw 1739) ar garreg fedd ym mhorth eglwys Sant Mihangel, Myddfai; roedd disgynyddion yn feddygon o hyd yn yr 20g; casglodd llyfr John Pughe, Meddygon Myddvai (1861), y testunau; yn y 18g gwnaed copïau gan Edward Lhuyd ac eraill; daeth ail gasgliad i’r golau drwy Iolo Morganwg.
Morwyn y llyn
Nodwyd stori Llyn y Fan Fach gan Richard Fenton yn 1808 a’i chofnodi yn 1841 gan William Rees o’r Tonn gan dri hen berson o’r plwyf: rhoddodd morwyn y llyn ei feddyginiaethau i’w mab Rhiwallon a dweud wrtho y byddai ef a’i linach yn iachawyr.FfynhonnellPhysicians of Myddfai ↗Wikipedia (Saesneg)Rhiwallon Feddyg a’i feibion Cadwgan, Gruffudd ac Einion, meddygon Rhys Gryg, y daeth eu medr yn ddihareb yng Nghymru’r Oesoedd Canol; mae casgliad o draethodau ar y gwlybyroedd a llysiau meddyginiaethol dan enw Rhiwallon yn Llyfr Coch Hergest dan y teitl Meddygon Myddfai; etifeddodd Morgan Owen, Esgob Llandaf (bu farw 1645), lawer o ystad y meddygon; nodwyd hanes Llyn y Fan Fach gyntaf gan Richard Fenton yn 1808 a’i gofnodi gan William Rees o’r Ton, Llanymddyfri, gan dri o hen bobl y plwyf yn 1841: daeth y ferch â gwaddol o wartheg, y dywedir eu bod yn cael eu cadw yn Ninefwr o hyd; ymddangosodd i’w mab hynaf Rhiwallon wrth y llyn, rhoi iddo gasgliad o feddyginiaethau, dweud wrtho mai iachawyr fyddai ef a’i ddisgynyddion, a’i ddysgu’n ddiweddarach am lysiau a phlanhigion; aeth Rhiwallon i lys Rhys Gryg a dod yn feddyg enwog, fel ei feibion; coffeir David Jones o Fyddfai, llawfeddyg (bu farw 1719), a’i fab John Jones (bu farw 1739) ar garreg fedd ym mhorth eglwys Sant Mihangel, Myddfai; roedd disgynyddion yn feddygon o hyd yn yr 20g; casglodd llyfr John Pughe, Meddygon Myddvai (1861), y testunau; yn y 18g gwnaed copïau gan Edward Lhuyd ac eraill; daeth ail gasgliad i’r golau drwy Iolo Morganwg.
Eglwys Sant Mihangel
Mae eglwys Sant Mihangel yn adeilad rhestredig Gradd I, ac yn ei phorth mae carreg fedd yn cofio David Jones o Fyddfai, llawfeddyg, a fu farw yn 1719, a’i fab John.FfynonellauMyddfai ↗Wikipedia (Saesneg)Pentref a chymuned yn Sir Gaerfyrddin, cartref Meddygon Myddfai; mae eglwys Sant Mihangel yn rhestredig Gradd I; 398 o bobl yn 2011.Physicians of Myddfai ↗Wikipedia (Saesneg)Rhiwallon Feddyg a’i feibion Cadwgan, Gruffudd ac Einion, meddygon Rhys Gryg, y daeth eu medr yn ddihareb yng Nghymru’r Oesoedd Canol; mae casgliad o draethodau ar y gwlybyroedd a llysiau meddyginiaethol dan enw Rhiwallon yn Llyfr Coch Hergest dan y teitl Meddygon Myddfai; etifeddodd Morgan Owen, Esgob Llandaf (bu farw 1645), lawer o ystad y meddygon; nodwyd hanes Llyn y Fan Fach gyntaf gan Richard Fenton yn 1808 a’i gofnodi gan William Rees o’r Ton, Llanymddyfri, gan dri o hen bobl y plwyf yn 1841: daeth y ferch â gwaddol o wartheg, y dywedir eu bod yn cael eu cadw yn Ninefwr o hyd; ymddangosodd i’w mab hynaf Rhiwallon wrth y llyn, rhoi iddo gasgliad o feddyginiaethau, dweud wrtho mai iachawyr fyddai ef a’i ddisgynyddion, a’i ddysgu’n ddiweddarach am lysiau a phlanhigion; aeth Rhiwallon i lys Rhys Gryg a dod yn feddyg enwog, fel ei feibion; coffeir David Jones o Fyddfai, llawfeddyg (bu farw 1719), a’i fab John Jones (bu farw 1739) ar garreg fedd ym mhorth eglwys Sant Mihangel, Myddfai; roedd disgynyddion yn feddygon o hyd yn yr 20g; casglodd llyfr John Pughe, Meddygon Myddvai (1861), y testunau; yn y 18g gwnaed copïau gan Edward Lhuyd ac eraill; daeth ail gasgliad i’r golau drwy Iolo Morganwg.
Llinach hir
Roedd disgynyddion y meddygon yn dal i ymarfer meddygaeth yn yr 20g, a chasglodd John Pughe eu testunau yn ei lyfr Meddygon Myddvai yn 1861.FfynhonnellPhysicians of Myddfai ↗Wikipedia (Saesneg)Rhiwallon Feddyg a’i feibion Cadwgan, Gruffudd ac Einion, meddygon Rhys Gryg, y daeth eu medr yn ddihareb yng Nghymru’r Oesoedd Canol; mae casgliad o draethodau ar y gwlybyroedd a llysiau meddyginiaethol dan enw Rhiwallon yn Llyfr Coch Hergest dan y teitl Meddygon Myddfai; etifeddodd Morgan Owen, Esgob Llandaf (bu farw 1645), lawer o ystad y meddygon; nodwyd hanes Llyn y Fan Fach gyntaf gan Richard Fenton yn 1808 a’i gofnodi gan William Rees o’r Ton, Llanymddyfri, gan dri o hen bobl y plwyf yn 1841: daeth y ferch â gwaddol o wartheg, y dywedir eu bod yn cael eu cadw yn Ninefwr o hyd; ymddangosodd i’w mab hynaf Rhiwallon wrth y llyn, rhoi iddo gasgliad o feddyginiaethau, dweud wrtho mai iachawyr fyddai ef a’i ddisgynyddion, a’i ddysgu’n ddiweddarach am lysiau a phlanhigion; aeth Rhiwallon i lys Rhys Gryg a dod yn feddyg enwog, fel ei feibion; coffeir David Jones o Fyddfai, llawfeddyg (bu farw 1719), a’i fab John Jones (bu farw 1739) ar garreg fedd ym mhorth eglwys Sant Mihangel, Myddfai; roedd disgynyddion yn feddygon o hyd yn yr 20g; casglodd llyfr John Pughe, Meddygon Myddvai (1861), y testunau; yn y 18g gwnaed copïau gan Edward Lhuyd ac eraill; daeth ail gasgliad i’r golau drwy Iolo Morganwg.
Rhiwallon, meddyg Rhys Gryg, a’i feibion, y cofnodwyd eu meddyginiaethau yn Gymraeg yn yr Oesoedd Canol. Yn ôl traddodiad Cymru eu mam oedd Morwyn Llyn y Fan Fach.
Mab yr Arglwydd Rhys, arglwydd Dinefwr ac Ystrad Tywi, a ymladdodd ochr yn ochr â Llywelyn Fawr o 1215. Fe’i clwyfwyd yng Nghaerfyrddin yn 1234 ac mae’n gorwedd yn Eglwys Gadeiriol Tyddewi.