Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Sir Gaerfyrddin

Sir Gaerfyrddin

Myddfai

Cartref Meddygon Myddfai, llinach o feddygon o’r 1200au y cofnodwyd eu meddyginiaethau yn Llyfr Coch Hergest. Yn ôl traddodiad Cymreig meibion Arglwyddes Llyn y Fan Fach oeddent.

Llun: Yr eglwys ym Myddfai · Philip Halling, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft

Ystyr yr enw

Myddfai: hen enw; efallai fod mydd, powlen neu bant, ynddo, ond does neb yn siŵr

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Myddfai yw cartref Meddygon Myddfai, y daeth eu medr yn ddihareb yng Nghymru’r Oesoedd Canol.

Meddygon iRhys Gryg
Nodi’r stori gyntaf1808
Poblogaeth398 (2011)

Rhiwallon a’i feibion

Rhiwallon Feddyg a’i feibion Cadwgan, Gruffudd ac Einion oedd meddygon Rhys Gryg, ac mae eu hysgrifau ar y gwlybyron a’r llysiau rhinweddol yn Llyfr Coch Hergest dan y teitl Meddygon Myddfai.

Morwyn y llyn

Nodwyd stori Llyn y Fan Fach gan Richard Fenton yn 1808 a’i chofnodi yn 1841 gan William Rees o’r Tonn gan dri hen berson o’r plwyf: rhoddodd morwyn y llyn ei feddyginiaethau i’w mab Rhiwallon a dweud wrtho y byddai ef a’i linach yn iachawyr.

Eglwys Sant Mihangel

Mae eglwys Sant Mihangel yn adeilad rhestredig Gradd I, ac yn ei phorth mae carreg fedd yn cofio David Jones o Fyddfai, llawfeddyg, a fu farw yn 1719, a’i fab John.

Llinach hir

Roedd disgynyddion y meddygon yn dal i ymarfer meddygaeth yn yr 20g, a chasglodd John Pughe eu testunau yn ei lyfr Meddygon Myddvai yn 1861.

Rhiwallon a Meddygon MyddfaiRhys Gryg

Ar fap y trefi →

Pobl Myddfai

fl. 13th century

Rhiwallon a Meddygon Myddfai

Iachawyr Myddfai (wedi’i gofnodi)

Rhiwallon, meddyg Rhys Gryg, a’i feibion, y cofnodwyd eu meddyginiaethau yn Gymraeg yn yr Oesoedd Canol. Yn ôl traddodiad Cymru eu mam oedd Morwyn Llyn y Fan Fach.

Rhiwallon a Meddygon Myddfai
d. 1234

Rhys Gryg

Tywysog Ystrad Tywi, arglwydd Dinefwr (wedi’i gofnodi)

Mab yr Arglwydd Rhys, arglwydd Dinefwr ac Ystrad Tywi, a ymladdodd ochr yn ochr â Llywelyn Fawr o 1215. Fe’i clwyfwyd yng Nghaerfyrddin yn 1234 ac mae’n gorwedd yn Eglwys Gadeiriol Tyddewi.

Rhys Gryg

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf