Hwyliodd Syr Thomas Button o Sain Leitan ym Mro Morgannwg ar draws Bae Hudson yn 1612 a fforio’i lan orllewinol, ymhlith yr Ewropeaid cyntaf erioed i gyrraedd yr hyn sydd heddiw’n Manitoba. Gaeafodd wrth geg yr afon a enwodd yn Nelson, mapiodd yr arfordir, ac enwodd y tir yn New Wales, ac am weddill ei oes gwasanaethodd fel Llyngesydd llongau’r Brenin ar arfordir Iwerddon.FfynonellauButton, Sir Thomas (died April 1634), admiral and explorer ↗Ifor Ball Powell, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPedwerydd mab Miles Button, siryf Morgannwg yn 1565, 1571 a 1589, a Margaret, merch Edward Lewis o’r Fan; daliai teulu Button Worleton, ym mhlwyf Sain Leitan, Morgannwg, a’u tŷ efallai i ddechrau ar safle ffos Dog Hill dros nant Golych ac yn ddiweddarach yn Nyffryn gerllaw; aeth i’r môr tua 1589; yn 1612–13 arweiniodd fordaith a anfonwyd i ganfod tynged Henry Hudson ac i chwilio am fordaith ogledd-orllewinol i Asia, a fforiodd ran fawr o Fae Hudson; fe’i hurddwyd yn farchog ar ei ddychweliad; am weddill ei yrfa hir ar y môr gwasanaethodd fel ‘Llyngesydd llongau’r Brenin ar arfordir Iwerddon’; priododd ferch Syr Walter Rice o Ddinefwr a bu iddynt saith o blant; gwnaeth ei gartref yng Nghaerdydd; priododd ei ferch Elizabeth y Cyrnol John Poyer a’i ferch Ann Rowland Laugharne.Thomas Button ↗Wikipedia (Saesneg)Swyddog yn y Llynges Frenhinol a fforiwr (c. 1575 – Ebrill 1634) a arweiniodd fordaith yn 1612–1613 i ddod o hyd i Henry Hudson a’r Fordaith Ogledd-orllewinol; pedwerydd mab Miles Button o Worlton, Morgannwg; tua 1595 priododd ferch Syr Walter Rice o Newton House, Llandeilo, a dod felly’n nai i’r swyddog llynges Syr Robert Mansell; yn Ebrill 1612 rhoddwyd iddo’r llongau llynges Resolution a Discovery; cyraeddasant afon a enwodd yn Nelson ar ôl meistr y llong, a fuasai farw, a gaeafu yn yr hyn sydd heddiw’n Port Nelson; y flwyddyn wedyn chwiliodd tua’r gogledd hyd 65° Gogledd, darganfu ac enwi Ynys Mansel, a dychwelyd ym Medi 1613; fe’i cydnabyddir am fforio arfordir gorllewinol Bae Hudson, gan enwi’r ardal yn New Wales; yn 1631 canfu Luke Foxe groes a gododd Button yn Port Nelson; roedd Button a’i ddynion ymhlith yr Ewropeaid cyntaf a gofnodwyd i fforio’r hyn sydd heddiw’n Manitoba, a dilynodd eraill gan ddefnyddio’i dirnodau a’i nodiadau manwl; tynnwyd mapiau cyntaf y tiroedd ger Bae Hudson o’i fordaith ef a mordaith Hudson; yn Llyngesydd glannau Iwerddon, fe’i hurddwyd yn farchog ar 30 Awst 1616.Thomas Button ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Button (c. 1575–1634), pedwerydd mab Miles Button o Worlton ym Morgannwg; ym mis Ebrill 1612 aeth â’r llongau Resolution a Discovery i chwilio am Henry Hudson ac am Fwlch y Gogledd-orllewin; gaeafodd lle mae Port Nelson heddiw ac enwodd yr afon yn Nelson ar ôl meistr y llong, a fu farw; enwodd arfordir gorllewinol Bae Hudson yn “New Wales”; collwyd y Resolution i’r rhew; fe’i hurddwyd yn farchog ar 30 Awst 1616 a daeth yn Llyngesydd Glannau Iwerddon; fe’i claddwyd yn St Margaret’s, Westminster, ar 8 Ebrill 1634.
Ganed Thomas tua 1575, pedwerydd mab Miles Button, siryf Morgannwg dair gwaith, a Margaret, merch Edward Lewis o’r Fan. Daliai’r teulu Worleton ym mhlwyf Sain Leitan, ger y tŷ a elwir heddiw’n Dyffryn, ym Mro Morgannwg. Aeth i’r môr yn ŵr ifanc, tua 1589.FfynonellauButton, Sir Thomas (died April 1634), admiral and explorer ↗Ifor Ball Powell, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPedwerydd mab Miles Button, siryf Morgannwg yn 1565, 1571 a 1589, a Margaret, merch Edward Lewis o’r Fan; daliai teulu Button Worleton, ym mhlwyf Sain Leitan, Morgannwg, a’u tŷ efallai i ddechrau ar safle ffos Dog Hill dros nant Golych ac yn ddiweddarach yn Nyffryn gerllaw; aeth i’r môr tua 1589; yn 1612–13 arweiniodd fordaith a anfonwyd i ganfod tynged Henry Hudson ac i chwilio am fordaith ogledd-orllewinol i Asia, a fforiodd ran fawr o Fae Hudson; fe’i hurddwyd yn farchog ar ei ddychweliad; am weddill ei yrfa hir ar y môr gwasanaethodd fel ‘Llyngesydd llongau’r Brenin ar arfordir Iwerddon’; priododd ferch Syr Walter Rice o Ddinefwr a bu iddynt saith o blant; gwnaeth ei gartref yng Nghaerdydd; priododd ei ferch Elizabeth y Cyrnol John Poyer a’i ferch Ann Rowland Laugharne.Thomas Button ↗Wikipedia (Saesneg)Swyddog yn y Llynges Frenhinol a fforiwr (c. 1575 – Ebrill 1634) a arweiniodd fordaith yn 1612–1613 i ddod o hyd i Henry Hudson a’r Fordaith Ogledd-orllewinol; pedwerydd mab Miles Button o Worlton, Morgannwg; tua 1595 priododd ferch Syr Walter Rice o Newton House, Llandeilo, a dod felly’n nai i’r swyddog llynges Syr Robert Mansell; yn Ebrill 1612 rhoddwyd iddo’r llongau llynges Resolution a Discovery; cyraeddasant afon a enwodd yn Nelson ar ôl meistr y llong, a fuasai farw, a gaeafu yn yr hyn sydd heddiw’n Port Nelson; y flwyddyn wedyn chwiliodd tua’r gogledd hyd 65° Gogledd, darganfu ac enwi Ynys Mansel, a dychwelyd ym Medi 1613; fe’i cydnabyddir am fforio arfordir gorllewinol Bae Hudson, gan enwi’r ardal yn New Wales; yn 1631 canfu Luke Foxe groes a gododd Button yn Port Nelson; roedd Button a’i ddynion ymhlith yr Ewropeaid cyntaf a gofnodwyd i fforio’r hyn sydd heddiw’n Manitoba, a dilynodd eraill gan ddefnyddio’i dirnodau a’i nodiadau manwl; tynnwyd mapiau cyntaf y tiroedd ger Bae Hudson o’i fordaith ef a mordaith Hudson; yn Llyngesydd glannau Iwerddon, fe’i hurddwyd yn farchog ar 30 Awst 1616.
Tua 1595 priododd ferch Syr Walter Rice o Ddinefwr. Drwyddi daeth yn nai i forwr mawr Morgannwg, Syr Robert Mansel, a’i helpodd ar hyd ei oes. Gwnaethant eu cartref yng Nghaerdydd a bu iddynt saith o blant.FfynonellauButton, Sir Thomas (died April 1634), admiral and explorer ↗Ifor Ball Powell, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPedwerydd mab Miles Button, siryf Morgannwg yn 1565, 1571 a 1589, a Margaret, merch Edward Lewis o’r Fan; daliai teulu Button Worleton, ym mhlwyf Sain Leitan, Morgannwg, a’u tŷ efallai i ddechrau ar safle ffos Dog Hill dros nant Golych ac yn ddiweddarach yn Nyffryn gerllaw; aeth i’r môr tua 1589; yn 1612–13 arweiniodd fordaith a anfonwyd i ganfod tynged Henry Hudson ac i chwilio am fordaith ogledd-orllewinol i Asia, a fforiodd ran fawr o Fae Hudson; fe’i hurddwyd yn farchog ar ei ddychweliad; am weddill ei yrfa hir ar y môr gwasanaethodd fel ‘Llyngesydd llongau’r Brenin ar arfordir Iwerddon’; priododd ferch Syr Walter Rice o Ddinefwr a bu iddynt saith o blant; gwnaeth ei gartref yng Nghaerdydd; priododd ei ferch Elizabeth y Cyrnol John Poyer a’i ferch Ann Rowland Laugharne.Thomas Button ↗Wikipedia (Saesneg)Swyddog yn y Llynges Frenhinol a fforiwr (c. 1575 – Ebrill 1634) a arweiniodd fordaith yn 1612–1613 i ddod o hyd i Henry Hudson a’r Fordaith Ogledd-orllewinol; pedwerydd mab Miles Button o Worlton, Morgannwg; tua 1595 priododd ferch Syr Walter Rice o Newton House, Llandeilo, a dod felly’n nai i’r swyddog llynges Syr Robert Mansell; yn Ebrill 1612 rhoddwyd iddo’r llongau llynges Resolution a Discovery; cyraeddasant afon a enwodd yn Nelson ar ôl meistr y llong, a fuasai farw, a gaeafu yn yr hyn sydd heddiw’n Port Nelson; y flwyddyn wedyn chwiliodd tua’r gogledd hyd 65° Gogledd, darganfu ac enwi Ynys Mansel, a dychwelyd ym Medi 1613; fe’i cydnabyddir am fforio arfordir gorllewinol Bae Hudson, gan enwi’r ardal yn New Wales; yn 1631 canfu Luke Foxe groes a gododd Button yn Port Nelson; roedd Button a’i ddynion ymhlith yr Ewropeaid cyntaf a gofnodwyd i fforio’r hyn sydd heddiw’n Manitoba, a dilynodd eraill gan ddefnyddio’i dirnodau a’i nodiadau manwl; tynnwyd mapiau cyntaf y tiroedd ger Bae Hudson o’i fordaith ef a mordaith Hudson; yn Llyngesydd glannau Iwerddon, fe’i hurddwyd yn farchog ar 30 Awst 1616.
Roedd y fforiwr Henry Hudson wedi hwylio i’r bae mawr sy’n dwyn ei enw ac nid oedd wedi dod adref. Yn Ebrill 1612 rhoddwyd i Button ddwy o longau’r llynges, y Resolution a’r Discovery, i ganfod beth a ddigwyddodd i Hudson ac i chwilio am fordaith ogledd-orllewinol i Asia.FfynonellauButton, Sir Thomas (died April 1634), admiral and explorer ↗Ifor Ball Powell, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPedwerydd mab Miles Button, siryf Morgannwg yn 1565, 1571 a 1589, a Margaret, merch Edward Lewis o’r Fan; daliai teulu Button Worleton, ym mhlwyf Sain Leitan, Morgannwg, a’u tŷ efallai i ddechrau ar safle ffos Dog Hill dros nant Golych ac yn ddiweddarach yn Nyffryn gerllaw; aeth i’r môr tua 1589; yn 1612–13 arweiniodd fordaith a anfonwyd i ganfod tynged Henry Hudson ac i chwilio am fordaith ogledd-orllewinol i Asia, a fforiodd ran fawr o Fae Hudson; fe’i hurddwyd yn farchog ar ei ddychweliad; am weddill ei yrfa hir ar y môr gwasanaethodd fel ‘Llyngesydd llongau’r Brenin ar arfordir Iwerddon’; priododd ferch Syr Walter Rice o Ddinefwr a bu iddynt saith o blant; gwnaeth ei gartref yng Nghaerdydd; priododd ei ferch Elizabeth y Cyrnol John Poyer a’i ferch Ann Rowland Laugharne.Thomas Button ↗Wikipedia (Saesneg)Swyddog yn y Llynges Frenhinol a fforiwr (c. 1575 – Ebrill 1634) a arweiniodd fordaith yn 1612–1613 i ddod o hyd i Henry Hudson a’r Fordaith Ogledd-orllewinol; pedwerydd mab Miles Button o Worlton, Morgannwg; tua 1595 priododd ferch Syr Walter Rice o Newton House, Llandeilo, a dod felly’n nai i’r swyddog llynges Syr Robert Mansell; yn Ebrill 1612 rhoddwyd iddo’r llongau llynges Resolution a Discovery; cyraeddasant afon a enwodd yn Nelson ar ôl meistr y llong, a fuasai farw, a gaeafu yn yr hyn sydd heddiw’n Port Nelson; y flwyddyn wedyn chwiliodd tua’r gogledd hyd 65° Gogledd, darganfu ac enwi Ynys Mansel, a dychwelyd ym Medi 1613; fe’i cydnabyddir am fforio arfordir gorllewinol Bae Hudson, gan enwi’r ardal yn New Wales; yn 1631 canfu Luke Foxe groes a gododd Button yn Port Nelson; roedd Button a’i ddynion ymhlith yr Ewropeaid cyntaf a gofnodwyd i fforio’r hyn sydd heddiw’n Manitoba, a dilynodd eraill gan ddefnyddio’i dirnodau a’i nodiadau manwl; tynnwyd mapiau cyntaf y tiroedd ger Bae Hudson o’i fordaith ef a mordaith Hudson; yn Llyngesydd glannau Iwerddon, fe’i hurddwyd yn farchog ar 30 Awst 1616.Thomas Button ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Button (c. 1575–1634), pedwerydd mab Miles Button o Worlton ym Morgannwg; ym mis Ebrill 1612 aeth â’r llongau Resolution a Discovery i chwilio am Henry Hudson ac am Fwlch y Gogledd-orllewin; gaeafodd lle mae Port Nelson heddiw ac enwodd yr afon yn Nelson ar ôl meistr y llong, a fu farw; enwodd arfordir gorllewinol Bae Hudson yn “New Wales”; collwyd y Resolution i’r rhew; fe’i hurddwyd yn farchog ar 30 Awst 1616 a daeth yn Llyngesydd Glannau Iwerddon; fe’i claddwyd yn St Margaret’s, Westminster, ar 8 Ebrill 1634.
Hwyliodd Button yn syth ar draws Bae Hudson i’w lan orllewinol. Gaeafodd wrth geg afon a enwodd yn Nelson, ar ôl meistr ei long, a fu farw yno, yn y lle a elwir heddiw’n Port Nelson. Mapiodd yr arfordir ac enwodd y wlad yn New Wales. Roedd ei ddynion ymhlith yr Ewropeaid cyntaf i fforio’r hyn sydd heddiw’n Manitoba.FfynonellauThomas Button ↗Wikipedia (Saesneg)Swyddog yn y Llynges Frenhinol a fforiwr (c. 1575 – Ebrill 1634) a arweiniodd fordaith yn 1612–1613 i ddod o hyd i Henry Hudson a’r Fordaith Ogledd-orllewinol; pedwerydd mab Miles Button o Worlton, Morgannwg; tua 1595 priododd ferch Syr Walter Rice o Newton House, Llandeilo, a dod felly’n nai i’r swyddog llynges Syr Robert Mansell; yn Ebrill 1612 rhoddwyd iddo’r llongau llynges Resolution a Discovery; cyraeddasant afon a enwodd yn Nelson ar ôl meistr y llong, a fuasai farw, a gaeafu yn yr hyn sydd heddiw’n Port Nelson; y flwyddyn wedyn chwiliodd tua’r gogledd hyd 65° Gogledd, darganfu ac enwi Ynys Mansel, a dychwelyd ym Medi 1613; fe’i cydnabyddir am fforio arfordir gorllewinol Bae Hudson, gan enwi’r ardal yn New Wales; yn 1631 canfu Luke Foxe groes a gododd Button yn Port Nelson; roedd Button a’i ddynion ymhlith yr Ewropeaid cyntaf a gofnodwyd i fforio’r hyn sydd heddiw’n Manitoba, a dilynodd eraill gan ddefnyddio’i dirnodau a’i nodiadau manwl; tynnwyd mapiau cyntaf y tiroedd ger Bae Hudson o’i fordaith ef a mordaith Hudson; yn Llyngesydd glannau Iwerddon, fe’i hurddwyd yn farchog ar 30 Awst 1616.Thomas Button ↗Wikipedia (Saesneg)Thomas Button (c. 1575–1634), pedwerydd mab Miles Button o Worlton ym Morgannwg; ym mis Ebrill 1612 aeth â’r llongau Resolution a Discovery i chwilio am Henry Hudson ac am Fwlch y Gogledd-orllewin; gaeafodd lle mae Port Nelson heddiw ac enwodd yr afon yn Nelson ar ôl meistr y llong, a fu farw; enwodd arfordir gorllewinol Bae Hudson yn “New Wales”; collwyd y Resolution i’r rhew; fe’i hurddwyd yn farchog ar 30 Awst 1616 a daeth yn Llyngesydd Glannau Iwerddon; fe’i claddwyd yn St Margaret’s, Westminster, ar 8 Ebrill 1634.
Yng ngwanwyn 1613 chwiliodd tua’r gogledd hyd 65 gradd i’r gogledd, gan golli’r Resolution i’r iâ. Darganfu ac enwodd Ynys Mansel ar ôl ei ewythr, a daeth adref ym Medi 1613. Tynnwyd mapiau cyntaf y tiroedd o amgylch Bae Hudson o’i fordaith ef a mordaith Hudson, a defnyddiodd y rhai a ddaeth ar eu hôl ei dirnodau a’i nodiadau gofalus. Pan gyrhaeddodd Luke Foxe Port Nelson yn 1631 canfu’r groes a gododd Button yno.FfynonellauThomas Button ↗Wikipedia (Saesneg)Swyddog yn y Llynges Frenhinol a fforiwr (c. 1575 – Ebrill 1634) a arweiniodd fordaith yn 1612–1613 i ddod o hyd i Henry Hudson a’r Fordaith Ogledd-orllewinol; pedwerydd mab Miles Button o Worlton, Morgannwg; tua 1595 priododd ferch Syr Walter Rice o Newton House, Llandeilo, a dod felly’n nai i’r swyddog llynges Syr Robert Mansell; yn Ebrill 1612 rhoddwyd iddo’r llongau llynges Resolution a Discovery; cyraeddasant afon a enwodd yn Nelson ar ôl meistr y llong, a fuasai farw, a gaeafu yn yr hyn sydd heddiw’n Port Nelson; y flwyddyn wedyn chwiliodd tua’r gogledd hyd 65° Gogledd, darganfu ac enwi Ynys Mansel, a dychwelyd ym Medi 1613; fe’i cydnabyddir am fforio arfordir gorllewinol Bae Hudson, gan enwi’r ardal yn New Wales; yn 1631 canfu Luke Foxe groes a gododd Button yn Port Nelson; roedd Button a’i ddynion ymhlith yr Ewropeaid cyntaf a gofnodwyd i fforio’r hyn sydd heddiw’n Manitoba, a dilynodd eraill gan ddefnyddio’i dirnodau a’i nodiadau manwl; tynnwyd mapiau cyntaf y tiroedd ger Bae Hudson o’i fordaith ef a mordaith Hudson; yn Llyngesydd glannau Iwerddon, fe’i hurddwyd yn farchog ar 30 Awst 1616.Button, Sir Thomas (died April 1634), admiral and explorer ↗Ifor Ball Powell, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPedwerydd mab Miles Button, siryf Morgannwg yn 1565, 1571 a 1589, a Margaret, merch Edward Lewis o’r Fan; daliai teulu Button Worleton, ym mhlwyf Sain Leitan, Morgannwg, a’u tŷ efallai i ddechrau ar safle ffos Dog Hill dros nant Golych ac yn ddiweddarach yn Nyffryn gerllaw; aeth i’r môr tua 1589; yn 1612–13 arweiniodd fordaith a anfonwyd i ganfod tynged Henry Hudson ac i chwilio am fordaith ogledd-orllewinol i Asia, a fforiodd ran fawr o Fae Hudson; fe’i hurddwyd yn farchog ar ei ddychweliad; am weddill ei yrfa hir ar y môr gwasanaethodd fel ‘Llyngesydd llongau’r Brenin ar arfordir Iwerddon’; priododd ferch Syr Walter Rice o Ddinefwr a bu iddynt saith o blant; gwnaeth ei gartref yng Nghaerdydd; priododd ei ferch Elizabeth y Cyrnol John Poyer a’i ferch Ann Rowland Laugharne.
Ar ei ddychweliad fe’i hurddwyd yn farchog, a’i wneud yn Llyngesydd llongau’r Brenin ar arfordir Iwerddon. Daliodd y swydd honno weddill ei yrfa hir ar y môr.FfynonellauButton, Sir Thomas (died April 1634), admiral and explorer ↗Ifor Ball Powell, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPedwerydd mab Miles Button, siryf Morgannwg yn 1565, 1571 a 1589, a Margaret, merch Edward Lewis o’r Fan; daliai teulu Button Worleton, ym mhlwyf Sain Leitan, Morgannwg, a’u tŷ efallai i ddechrau ar safle ffos Dog Hill dros nant Golych ac yn ddiweddarach yn Nyffryn gerllaw; aeth i’r môr tua 1589; yn 1612–13 arweiniodd fordaith a anfonwyd i ganfod tynged Henry Hudson ac i chwilio am fordaith ogledd-orllewinol i Asia, a fforiodd ran fawr o Fae Hudson; fe’i hurddwyd yn farchog ar ei ddychweliad; am weddill ei yrfa hir ar y môr gwasanaethodd fel ‘Llyngesydd llongau’r Brenin ar arfordir Iwerddon’; priododd ferch Syr Walter Rice o Ddinefwr a bu iddynt saith o blant; gwnaeth ei gartref yng Nghaerdydd; priododd ei ferch Elizabeth y Cyrnol John Poyer a’i ferch Ann Rowland Laugharne.Thomas Button ↗Wikipedia (Saesneg)Swyddog yn y Llynges Frenhinol a fforiwr (c. 1575 – Ebrill 1634) a arweiniodd fordaith yn 1612–1613 i ddod o hyd i Henry Hudson a’r Fordaith Ogledd-orllewinol; pedwerydd mab Miles Button o Worlton, Morgannwg; tua 1595 priododd ferch Syr Walter Rice o Newton House, Llandeilo, a dod felly’n nai i’r swyddog llynges Syr Robert Mansell; yn Ebrill 1612 rhoddwyd iddo’r llongau llynges Resolution a Discovery; cyraeddasant afon a enwodd yn Nelson ar ôl meistr y llong, a fuasai farw, a gaeafu yn yr hyn sydd heddiw’n Port Nelson; y flwyddyn wedyn chwiliodd tua’r gogledd hyd 65° Gogledd, darganfu ac enwi Ynys Mansel, a dychwelyd ym Medi 1613; fe’i cydnabyddir am fforio arfordir gorllewinol Bae Hudson, gan enwi’r ardal yn New Wales; yn 1631 canfu Luke Foxe groes a gododd Button yn Port Nelson; roedd Button a’i ddynion ymhlith yr Ewropeaid cyntaf a gofnodwyd i fforio’r hyn sydd heddiw’n Manitoba, a dilynodd eraill gan ddefnyddio’i dirnodau a’i nodiadau manwl; tynnwyd mapiau cyntaf y tiroedd ger Bae Hudson o’i fordaith ef a mordaith Hudson; yn Llyngesydd glannau Iwerddon, fe’i hurddwyd yn farchog ar 30 Awst 1616.
Bu farw Syr Thomas ym mis Ebrill 1634. Priododd ei ferched i deuluoedd mawr Sir Benfro: priododd Elizabeth John Poyer a phriododd Ann Rowland Laugharne. Ar fap Canada mae afon Nelson ac Ynys Mansel yn dal i ddwyn yr enwau a roddodd iddynt.FfynonellauButton, Sir Thomas (died April 1634), admiral and explorer ↗Ifor Ball Powell, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruPedwerydd mab Miles Button, siryf Morgannwg yn 1565, 1571 a 1589, a Margaret, merch Edward Lewis o’r Fan; daliai teulu Button Worleton, ym mhlwyf Sain Leitan, Morgannwg, a’u tŷ efallai i ddechrau ar safle ffos Dog Hill dros nant Golych ac yn ddiweddarach yn Nyffryn gerllaw; aeth i’r môr tua 1589; yn 1612–13 arweiniodd fordaith a anfonwyd i ganfod tynged Henry Hudson ac i chwilio am fordaith ogledd-orllewinol i Asia, a fforiodd ran fawr o Fae Hudson; fe’i hurddwyd yn farchog ar ei ddychweliad; am weddill ei yrfa hir ar y môr gwasanaethodd fel ‘Llyngesydd llongau’r Brenin ar arfordir Iwerddon’; priododd ferch Syr Walter Rice o Ddinefwr a bu iddynt saith o blant; gwnaeth ei gartref yng Nghaerdydd; priododd ei ferch Elizabeth y Cyrnol John Poyer a’i ferch Ann Rowland Laugharne.Thomas Button ↗Wikipedia (Saesneg)Swyddog yn y Llynges Frenhinol a fforiwr (c. 1575 – Ebrill 1634) a arweiniodd fordaith yn 1612–1613 i ddod o hyd i Henry Hudson a’r Fordaith Ogledd-orllewinol; pedwerydd mab Miles Button o Worlton, Morgannwg; tua 1595 priododd ferch Syr Walter Rice o Newton House, Llandeilo, a dod felly’n nai i’r swyddog llynges Syr Robert Mansell; yn Ebrill 1612 rhoddwyd iddo’r llongau llynges Resolution a Discovery; cyraeddasant afon a enwodd yn Nelson ar ôl meistr y llong, a fuasai farw, a gaeafu yn yr hyn sydd heddiw’n Port Nelson; y flwyddyn wedyn chwiliodd tua’r gogledd hyd 65° Gogledd, darganfu ac enwi Ynys Mansel, a dychwelyd ym Medi 1613; fe’i cydnabyddir am fforio arfordir gorllewinol Bae Hudson, gan enwi’r ardal yn New Wales; yn 1631 canfu Luke Foxe groes a gododd Button yn Port Nelson; roedd Button a’i ddynion ymhlith yr Ewropeaid cyntaf a gofnodwyd i fforio’r hyn sydd heddiw’n Manitoba, a dilynodd eraill gan ddefnyddio’i dirnodau a’i nodiadau manwl; tynnwyd mapiau cyntaf y tiroedd ger Bae Hudson o’i fordaith ef a mordaith Hudson; yn Llyngesydd glannau Iwerddon, fe’i hurddwyd yn farchog ar 30 Awst 1616.
Swyddog tollau ym Mryste o dras Gymreig a helpodd i dalu am fordaith John Cabot i Ogledd America yn 1497. Mae damcaniaeth a gynigiwyd gyntaf yn 1908 yn dal mai ar ei ôl ef yr enwyd America.