Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Gwynedd

Gwynedd

Beddgelert

Safai priordy Awstinaidd yma, un o dai crefydd hynaf Gwynedd, lle mae’r Glaslyn a’r Colwyn yn cwrdd. Mae Dinas Emrys yn codi ychydig i fyny’r dyffryn.

Llun: Beddgelert o Fynydd Sygun · Andrea Hope, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Gwynedd53.011° N, 4.102° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Beddgelert: bedd Celert neu Gelert

Beddgelert

  • Bedd bedd
  • gelert Gelert, ci Llywelyn yn y stori (neu sant, Celert)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Enwyd Beddgelert ar ôl Sant Gelert, a ymsefydlodd yma yn y 700au, ac fe’i hysgrifennwyd gyntaf yn Bekelert yn 1258. Islaw iddo mae ceunant Glaslyn yn rhedeg rhwng bryniau serth coediog.

Cofnod cyntaf yr enw1258
Cloddio Dinas Emrys1910 a 1954–56
Ailagor yr orsaf2009

Dinas Emrys

Ar Ddinas Emrys, uwchben y dyffryn, mae Hanes y Brytaniaid yn adrodd sut y dangosodd y bachgen Emrys i Wrtheyrn y pwll dan ei dŵr a’r ddwy ddraig ynddo, a draig goch y Brythoniaid. Cafwyd yn y cloddio furiau hyd at dri metr o drwch a phwll â llwyfan uwch ei ben, yn union fel y disgrifia’r hen lyfr.

Y priordy

Roedd eglwys y Santes Fair unwaith yn rhan o dŷ Awstinaidd, ac mae rhannau ohoni o’r 1100au.

Rupert

Bu Alfred Bestall yn byw am flynyddoedd mewn bwthyn wrth droed Mynydd Sygun, ac ysgrifennu a darlunio straeon Rupert yno.

Y rheilffordd

Daeth Rheilffordd Eryri a adferwyd yn ôl i Feddgelert, ac agorodd ei gorsaf ym mis Ebrill 2009, gan gysylltu’r pentref â Chaernarfon a Phorthmadog.

Dinas EmrysGelert, y ci ffyddlon

Ar fap y trefi →

Pobl Beddgelert

1696–1793

Marged ferch Ifan

Brenhines y Llynnoedd (wedi’i gofnodi)

Telynores, ymgodymwraig, cychwraig a heliwr Eryri, a wnaed yn enwog gan Thomas Pennant fel Brenhines y Llynnoedd.

Marged ferch Ifan

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf