Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Gwynedd

Gwynedd

Y Felinheli

Y porthladd yr hwyliai llechi chwarel fawr Dinorwig ohono i’r byd. O’r chwarel y daeth ei enw Saesneg, Port Dinorwic.

Llun: Y marina yn y Felinheli, hen gei llechi Port Dinorwic · Eric Jones, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Gwynedd53.187° N, 4.205° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Y Felinheli: y felin heli, melin a yrrid gan y llanw

Y Felinheli

  • Y y fannod
  • Felin melino melin (treiglad meddal: m → f)
  • heli heli

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Mae’r Felinheli yn cymryd ei henw o’r felin ddŵr heli ar ei glan, a ailgodwyd yn nes at y môr yn 1633. Pan dyfodd y fasnach lechi yn yr 1830au cafodd yr enw Saesneg Port Dinorwic, ond yr enw Cymraeg a ddefnyddia’r pentref.

Ailgodi’r felin1633
Doc newydd1828
Siaradwyr Cymraeg yn 202168.3%

Harbwr y llechi

Agorodd teulu Assheton Smith o stad y Faenol chwarel Dinorwig ar ddiwedd y 1700au a chodi’r harbwr yma i anfon ei llechi i’r môr. Deuai’r llechi i lawr o’r chwarel ar Reilffordd Dinorwig ac yn ddiweddarach ar Reilffordd Padarn.

Cychod glanio

Cyn yr Ail Ryfel Byd codwyd iard gychod yma i wneud cychod glanio, a’i llithrfa yw’r fwyaf yn y gogledd mae’n debyg.

Y marina

Mae’r hen harbwr yn farina bellach, cartref i gychod hwylio a phleser.

Pentref Cymraeg

Yn 2021 gallai mwy na dau o bob tri o bobl y Felinheli siarad Cymraeg, ac roedd 2,330 o bobl yn byw yma.

Diwydiant a gwaith

Ar fap y trefi →

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf