Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Ynys Môn

Ynys Môn

Penmynydd

Cartref Tuduriaid Penmynydd, teulu Owain Tudur, taid Harri Tudur.

Llun: Eglwys Gredifael, Penmynydd · GeraintTudur2, CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Ynys Môn53.242° N, 4.242° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Penmynydd: pen y mynydd

Penmynydd

  • Pen pen, copa
  • mynydd mynydd

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Pentref ar fryn isel yng nghanol Môn yw Penmynydd. O Duduriaid Penmynydd y daeth llinach frenhinol y Tuduriaid: daeth ŵyr Owain Tudur yn Frenin Harri VII.

Enw‘Pen y mynydd’
Plas PenmynyddEi godi yn 1576
Cipio Conwy i Owain1 Ebrill 1401

Llinach Ednyfed Fychan

Roedd Tuduriaid Penmynydd o linach Ednyfed Fychan, distain Gwynedd i Lywelyn Fawr, a gafodd diroedd ym Môn yn wobr am ei wasanaeth. Yn y 14eg ganrif roedd gan Tudur ap Goronwy o Benmynydd bump o feibion.

Cefndryd Glyndŵr

Roedd dau o’r meibion hynny, Rhys a Gwilym ap Tudur, yn gefndryd i Owain Glyndŵr. Ar Ddydd Gwener y Groglith, 1 Ebrill 1401, gyda 44 o wŷr, cipiasant Gastell Conwy, gan fynd i mewn fel seiri tra oedd y gwarchodlu yn yr eglwys.

Owain Tudur

Mab arall, Maredudd ap Tudur, oedd tad Owain Tudur, a aeth i lys Harri V ac a briododd Catherine o Valois, y frenhines weddw, tua 1429. Eu mab Edmwnd oedd tad Harri Tudur, a ddaeth yn Frenin Harri VII.

Ymweld

Codwyd Plas Penmynydd yn 1576 gan Richard Owen Tudor. Yn eglwys Sant Gredifael, yn y capel gogleddol a elwir yn gapel y Tuduriaid, gorwedd beddrod alabastr Goronwy Fychan ap Tudur a’i wraig Myfanwy, a ddygwyd o Lan-faes, dan ffenestri o rosynnau’r Tuduriaid, ac mae elusendai’r pentref yn dyddio o ddechrau’r 1600au.

Owain TudurCoed teulu brenhinol

Ar fap y trefi →

Pobl Penmynydd

fl. 1401

Rhys a Gwilym ap Tudur

Cipwyr Castell Conwy (wedi’i gofnodi)

Cefndryd Owain Glyndŵr a gipiodd Gastell Conwy cadarn ar Ddydd Gwener y Groglith 1401 gydag ychydig o wŷr, tra oedd y garsiwn yn yr eglwys.

Rhys a Gwilym ap Tudur
d. 1246

Ednyfed Fychan

Distain Llywelyn Fawr (wedi’i gofnodi)

Prif weinidog Llywelyn Fawr a’i fab Dafydd am dros ddeng mlynedd ar hugain, a chyndad y Tuduriaid.

Ednyfed Fychan
1457–1509

Harri Tudur

Sylfaenydd y Tuduriaid (wedi’i gofnodi)

Fe’i ganed yng Nghastell Penfro. Glaniodd yng Nghymru yn 1485, enillodd ym Mosworth a sefydlu llinach y Tuduriaid.

Harri Tudur
c. 1400–1461

Owain Tudur

Taid brenin (wedi’i gofnodi)

Cymro o Benmynydd ym Môn a briododd frenhines weddw Lloegr ac a ddaeth yn daid i Harri VII.

Owain Tudur

Ar y llinell amser

  1. Owain Tudur a’r frenhines

    Mae Owain Tudur o Benmynydd yn priodi Catrin o Valois, gweddw Harri V. Eu hŵyr fydd Harri Tudur.

    Owain Tudur a’r frenhines

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf