Hanes Cymru / Trefi a phentrefi / Ynys Môn

Ynys Môn

Llangefni

Tref farchnad yng nghanol Ynys Môn, cartref Oriel Môn a’r arlunydd Kyffin Williams.

Llun: Neuadd y Dref, Llangefni · Alan Fryer, CC BY-SA 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 2 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Ynys Môn53.256° N, 4.311° WAgor mewn map ↗

Ystyr yr enw

Llangefni: eglwys ar afon Cefni

Llangefni

  • Llan eglwys, tir sanctaidd caeedig
  • gefni afon Cefnio Cefni (treiglad meddal: c → g)

Datgodio unrhyw enw lle arall →

Saif Llangefni, tref sirol Môn, ar afon Cefni yng nghanol yr ynys. Tynnai ei marchnad wartheg o bob rhan o Fôn, treuliodd pregethwr mawr ei flynyddoedd olaf yma, ac mae ei horiel yn cadw lluniau hoff arlunydd yr ynys, a aned yn y dref.

Enw‘Eglwys ar afon Cefni’
Eisteddfod Genedlaethol1957 ac 1983
Siaradwyr Cymraeg80.7% yn 2011

Tref Sant Cyngar

Llangyngar, eglwys Sant Cyngar, oedd enw’r dref unwaith, ac mae ei eglwys yn dal i sefyll yn y Dingle goediog ger yr afon. Yn ddiweddarach cymerodd y dref ei henw oddi wrth afon Cefni ei hun, a thyfu o amgylch marchnad wartheg fwyaf yr ynys.

John Elias

Bu John Elias, y pregethwr mawr, yn byw yn Llangefni o 1830 hyd ei farw yn 1841.

Kyffin

Ganed Syr Kyffin Williams yn Nhanygraig, Llangefni, ar 9 Mai 1918, ac roedd yn falch fod ei wreiddiau’n ddwfn ym Môn. Cyn ei farw cyfrifai llawer ef yn arlunydd olew mwyaf Cymru ei oes.

Ymweld

Mae Oriel Ynys Môn yn adrodd hanes yr ynys ac yn cadw gwaith Kyffin Williams a’r arlunydd adar Charles Tunnicliffe. Daeth yr Eisteddfod Genedlaethol i’r dref yn 1957 ac 1983, ac Eisteddfod yr Urdd yn 2004.

Syr Kyffin Williams

Ar fap y trefi →

Pobl Llangefni

d. 1246

Ednyfed Fychan

Distain Llywelyn Fawr (wedi’i gofnodi)

Prif weinidog Llywelyn Fawr a’i fab Dafydd am dros ddeng mlynedd ar hugain, a chyndad y Tuduriaid.

Ednyfed Fychan
1918–2006

Syr Kyffin Williams

Peintiwr Eryri a Môn (wedi’i gofnodi)

Peintiwr o Langefni y mae ei dirluniau tywyll, trwchus, â chyllell balet, o fynyddoedd ac arfordir y gogledd yn annwyl drwy Gymru gyfan.

Syr Kyffin Williams
b. 1989

Taron Egerton

Actor a enillodd Golden Globe (wedi’i gofnodi)

Actor a fagwyd ym Môn ac Aberystwyth a fu’n serennu yn ffilmiau Kingsman ac a enillodd Golden Globe am chwarae Elton John yn Rocketman. Daw ei enw, Taron, o’r gair Cymraeg taran.

Taron Egerton

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Ysgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf