Hanes Cymru / Oes y Seintiau

fl. 6th century

Mordaf Hael

Brenin o’r Gogledd o linach Dyfnwal Hen, o’r un gwaed â Rhydderch o Ystrad Clud. Mae’r Trioedd yn ei enwi, gyda Nudd a Rhydderch, ymhlith tri brenin mwyaf hael Prydain.

Llun: Tudalen o Lyfr Coch Hergest (Coleg Iesu, Rhydychen, MS 111), a ysgrifennwyd tua 1382–1410 · Hywel Fychan ap Hywel Goch and others, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
fl. 6th century (cronicl cynnar:Trioedd Ynys Prydain, y 13eg ganrif) Un o Dri Hael Ynys Prydain Oes y Seintiau Brenhinoedd, tywysogion a rheolwyr
Tudalen o Lyfr Coch Hergest, sy’n cadw’r Trioedd sy’n enwi Tri Hael Ynys Prydain
Tudalen o Lyfr Coch Hergest, sy’n cadw’r Trioedd sy’n enwi Tri Hael Ynys Prydain · Llun: Wikimedia Commons · Jesus College, Oxford, Parth cyhoeddus

Ystyr yr enw

Mordaf Hael: Mordaf ‘Hael’, un o Dri Hael Ynys Prydain

Mordaf Hael

  • Mordaf ei enw ei hun
  • Hael hael

Roedd Mordaf fab Serwan yn frenin ar Frythoniaid y Gogledd, yn gefnder i Rydderch Hael o’r Clud. Mae’r hen ach yn olrhain ei linach drwy Serwan a Chedig at Ddyfnwal Hen.

Mae’r Trioedd yn ei gyfrif ymhlith Tri Hael Ynys Prydain, ac mae llyfrau cyfraith Cymru’n ei enwi gyda Chlydno Eidyn, Nudd Hael a Rhydderch Hael ymhlith brenhinoedd y Gogledd a ddaeth i’r de i Arfon i ddial am Elidir Mwynfawr. Cymharodd cenedlaethau o feirdd Cymru’r tywysogion a folent â Mordaf am eu haelioni.

Ffynonellau a darllen pellach

Wicipedia ↗

Hefyd yn yr oes hon

fl. c. 469

Riothamus

Brenin y Brythoniaid a ymladdodd yng Ngâl (wedi’i gofnodi)

Brenin y Brythoniaid a groesodd y môr gyda deuddeng mil o wŷr, tua 469, i ymladd dros Rufain yn erbyn y Fisigothiaid yng nghalon Gâl. Ysgrifennodd Sidonius Apollinaris ato fel cyfaill.

Riothamus
fl. 5th century

Cunedda Wledig

Sylfaenydd Gwynedd (cronicl cynnar:Historia Brittonum, 829)

Y brenin a ddaeth i’r de o Fanaw Gododdin gyda’i feibion a sefydlu tŷ brenhinol Gwynedd.

Cunedda Wledig
fl. 5th century

Brychan Brycheiniog

Brenin a thad saint (cronicl cynnar:De Situ Brecheniauc, tua 1200)

Y brenin a roddodd ei enw i Frycheiniog. Yn ôl traddodiad Cymru roedd ganddo ddau ddwsin o blant, a daeth y rhan fwyaf ohonynt yn saint.

Brychan Brycheiniog
fl. 5th century

Santes Dwynwen

Nawddsantes cariadon (cronicl cynnar:De Situ Brecheniauc, tua 1200)

Merch Brychan a santes cariadon Cymru. Ei dydd hi, 25 Ionawr, yw diwrnod cariadon Cymru, ac mae ei heglwys ar Ynys Llanddwyn ym Môn.

Santes Dwynwen

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf