Hanes Cymru / Oes y Seintiau

fl. early 7th century

Rhun ab Urien

Mab Urien Rheged. Mae Hanes y Brythoniaid yn ei enwi fel y gŵr a fedyddiodd Edwin, brenin Northumbria, a’i bobl, a daeth ei or-wyres Rhiainfellt yn frenhines Northumbria.

Llun: Lindisfarne, Ynys Fedcawd, lle gwarchaeodd Urien a brenhinoedd y Brythoniaid ar yr Eingl am dri diwrnod a thair noson · Matthew Hunt, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

Gwrando ar y dudalen hon 1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
fl. early 7th century (cronicl cynnar:Historia Brittonum, 829) Mab Urien, a fedyddiodd y Brenin Edwin Oes y Seintiau Saint a ffydd
Enw ei dad, Urbgen (Urien), yn yr Historia Brittonum yn llawysgrif Harley 3859, y llyfr sy’n adrodd sut y bedyddiodd Rhun y Brenin Edwin
Enw ei dad, Urbgen (Urien), yn yr Historia Brittonum yn llawysgrif Harley 3859, y llyfr sy’n adrodd sut y bedyddiodd Rhun y Brenin Edwin · Llun: Wikimedia Commons · British Library, Parth cyhoeddus

Ystyr yr enw

Rhun ab Urien: Rhun, mab Urien (Urien Rheged)

Rhun ab Urien

  • Rhun ei enw ei hun
  • ab mab (ab o flaen llafariad)
  • Urien enw ei dad: Urien Rheged

Mab i Urien, brenin Rheged, a brawd Owain oedd Rhun. Bu fyw yn y genhedlaeth wedi rhyfeloedd mawr ei dad, pan oedd Brythoniaid y Gogledd a’r Eingl yn dysgu byw ochr yn ochr.

Mae Hanes y Brythoniaid, a gasglwyd yng Ngwynedd tua 829, yn adrodd am fedydd Edwin, brenin Northumbria, adeg y Pasg yn 627, ac yn dweud yn blaen mai Rhun fab Urien a’u bedyddiodd, ac iddo fedyddio’r bobl am ddeugain niwrnod. Mae’r awdur Seisnig Beda yn rhoi’r anrhydedd i Paulinus, esgob Edwin o Gaint, ond mae’r llyfr Cymraeg yn cofio mai mab i Urien Rheged a ddaeth â’r ffydd at frenin yr Eingl.

Aeth ei linach ymlaen i briodi i mewn i dŷ brenhinol Northumbria ei hun. Daeth Rhiainfellt, merch Rhoth fab Rhun, yn wraig i Oswiu, brenin Northumbria.

Ffynonellau a darllen pellach

Wikipedia (Saesneg) ↗

Hefyd yn yr oes hon

fl. c. 469

Riothamus

Brenin y Brythoniaid a ymladdodd yng Ngâl (wedi’i gofnodi)

Brenin y Brythoniaid a groesodd y môr gyda deuddeng mil o wŷr, tua 469, i ymladd dros Rufain yn erbyn y Fisigothiaid yng nghalon Gâl. Ysgrifennodd Sidonius Apollinaris ato fel cyfaill.

Riothamus
fl. 5th century

Cunedda Wledig

Sylfaenydd Gwynedd (cronicl cynnar:Historia Brittonum, 829)

Y brenin a ddaeth i’r de o Fanaw Gododdin gyda’i feibion a sefydlu tŷ brenhinol Gwynedd.

Cunedda Wledig
fl. 5th century

Brychan Brycheiniog

Brenin a thad saint (cronicl cynnar:De Situ Brecheniauc, tua 1200)

Y brenin a roddodd ei enw i Frycheiniog. Yn ôl traddodiad Cymru roedd ganddo ddau ddwsin o blant, a daeth y rhan fwyaf ohonynt yn saint.

Brychan Brycheiniog
fl. 5th century

Santes Dwynwen

Nawddsantes cariadon (cronicl cynnar:De Situ Brecheniauc, tua 1200)

Merch Brychan a santes cariadon Cymru. Ei dydd hi, 25 Ionawr, yw diwrnod cariadon Cymru, ac mae ei heglwys ar Ynys Llanddwyn ym Môn.

Santes Dwynwen

Ysgrifennwyd gan Ifan Cyhoeddwyd gyntaf Diweddarwyd ddiwethaf