Mab Urien Rheged. Mae Hanes y Brythoniaid yn ei enwi fel y gŵr a fedyddiodd Edwin, brenin Northumbria, a’i bobl, a daeth ei or-wyres Rhiainfellt yn frenhines Northumbria.
Llun: Lindisfarne, Ynys Fedcawd, lle gwarchaeodd Urien a brenhinoedd y Brythoniaid ar yr Eingl am dri diwrnod a thair noson · Matthew Hunt, CC BY 2.0 · Wikimedia Commons
Gwrando ar y dudalen hon1 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Enw ei dad, Urbgen (Urien), yn yr Historia Brittonum yn llawysgrif Harley 3859, y llyfr sy’n adrodd sut y bedyddiodd Rhun y Brenin Edwin · Llun: Wikimedia Commons · British Library, Parth cyhoeddus
Ystyr yr enw
Rhun ab Urien: Rhun, mab Urien (Urien Rheged)
Rhun ab Urien
Rhunei enw ei hun
abmab (ab o flaen llafariad)
Urienenw ei dad: Urien Rheged
Mab i Urien, brenin Rheged, a brawd Owain oedd Rhun. Bu fyw yn y genhedlaeth wedi rhyfeloedd mawr ei dad, pan oedd Brythoniaid y Gogledd a’r Eingl yn dysgu byw ochr yn ochr.
Mae Hanes y Brythoniaid, a gasglwyd yng Ngwynedd tua 829, yn adrodd am fedydd Edwin, brenin Northumbria, adeg y Pasg yn 627, ac yn dweud yn blaen mai Rhun fab Urien a’u bedyddiodd, ac iddo fedyddio’r bobl am ddeugain niwrnod.FfynhonnellHistory of the Britons (Historia Brittonum), chapters 57, 62 and 63 ↗a gasglwyd yng Ngwynedd tua 829; cyfieithiad Saesneg J. A. Giles, Project Gutenberg (Saesneg)Pennod 62: Talhaearn Tad Awen, Neirin, Taliesin, Blwchfardd a Chian Gwenith Gwawd yn enwog am farddoniaeth; daeth Cunedda o Fanaw Gododdin 146 o flynyddoedd cyn teyrnasiad Maelgwn a gyrru’r Gwyddelod allan. Pennod 63: pedwar brenin, Urien, Rhydderch, Gwallog a Morgant; gwarchae tri diwrnod a thair noson ar ynys Metcaut; Edwin yn cipio Elfed ac yn gyrru Ceredig ei brenin allan; Rhun fab Urien a’u bedyddiodd. Pennod 57: gwraig Oswiu, Rhiainfellt ferch Rhoth fab Rhun. Mae’r awdur Seisnig Beda yn rhoi’r anrhydedd i Paulinus, esgob Edwin o Gaint, ond mae’r llyfr Cymraeg yn cofio mai mab i Urien Rheged a ddaeth â’r ffydd at frenin yr Eingl.
Aeth ei linach ymlaen i briodi i mewn i dŷ brenhinol Northumbria ei hun. Daeth Rhiainfellt, merch Rhoth fab Rhun, yn wraig i Oswiu, brenin Northumbria.FfynhonnellHistory of the Britons (Historia Brittonum), chapters 57, 62 and 63 ↗a gasglwyd yng Ngwynedd tua 829; cyfieithiad Saesneg J. A. Giles, Project Gutenberg (Saesneg)Pennod 62: Talhaearn Tad Awen, Neirin, Taliesin, Blwchfardd a Chian Gwenith Gwawd yn enwog am farddoniaeth; daeth Cunedda o Fanaw Gododdin 146 o flynyddoedd cyn teyrnasiad Maelgwn a gyrru’r Gwyddelod allan. Pennod 63: pedwar brenin, Urien, Rhydderch, Gwallog a Morgant; gwarchae tri diwrnod a thair noson ar ynys Metcaut; Edwin yn cipio Elfed ac yn gyrru Ceredig ei brenin allan; Rhun fab Urien a’u bedyddiodd. Pennod 57: gwraig Oswiu, Rhiainfellt ferch Rhoth fab Rhun.
Brenhinoedd, beirdd a saint yr Hen Ogledd: Brythoniaid y tiroedd rhwng y Clud a’r Pennines, y cadwodd Cymru eu cerddi a’u hachau am bedair canrif ar ddeg.
Brenin y Brythoniaid a ymladdodd yng Ngâl (wedi’i gofnodi)
Brenin y Brythoniaid a groesodd y môr gyda deuddeng mil o wŷr, tua 469, i ymladd dros Rufain yn erbyn y Fisigothiaid yng nghalon Gâl. Ysgrifennodd Sidonius Apollinaris ato fel cyfaill.