Meilyr Brydydd
Cyntaf Beirdd y Tywysogion (wedi’i gofnodi)Pencerdd Gruffudd ap Cynan a’r cyntaf o Feirdd y Tywysogion, y mae eu barddoniaeth fawr yn ymestyn am ddau gan mlynedd hyd gwymp Llywelyn.
Meilyr Brydydd
Hanes Cymru / Oes y Tywysogion
c. 1100–1136
Arweiniodd fyddin yn erbyn y Normaniaid ger Cydweli a bu farw yn y frwydr. Taniodd ei marwolaeth y Gwrthryfel Mawr.
Llun: Tŵr crwn Castell Dolbadarn dan fynyddoedd Bwlch Llanberis · Tilman2007, CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Ystyr yr enw
Gwenllian ferch Gruffydd: Gwenllian, merch Gruffydd
Gwenllian ferch Gruffydd
Roedd Gwenllian ferch Gruffudd yn dywysoges o Wynedd ac o Ddeheubarth, merch y Brenin Gruffudd ap Cynan, chwaer Owain Gwynedd a mam yr Arglwydd Rhys. Yn 1136, a’i gŵr i ffwrdd yn y gogledd, arweiniodd wŷr y de yn erbyn castell Normanaidd Cydweli a syrthio’n ymladd. Mae’n enghraifft brin yng Nghymru’r Oesoedd Canol o wraig a arweiniodd fyddin i frwydr, a daeth ei henw’n gri ryfel i Gymru.FfynonellauGwenllian (died 1136) ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGwenllian, merch Gruffudd ap Cynan ac Angharad, merch Owain ab Edwin; priododd â Gruffudd ap Rhys yn fuan wedi 1116, a’r enwocaf o’i meibion oedd yr Arglwydd Rhys ap Gruffudd; ar ddechrau gwrthryfel mawr y Cymry yn 1136 arweiniodd ymosodiad ar gaer Normanaidd Cydweli yn absenoldeb ei gŵr, a lladdwyd hi’n ymladd y tu allan i’r dref, mewn man a elwir o hyd yn Faes Gwenllian.Gwenllian ferch Gruffudd ap Cynan ↗Wicipedia CymraegGwenllian (bu farw 1136), merch Gruffudd ap Cynan ac Angharad ferch Owain, chwaer Owain Gwynedd a gwraig Gruffudd ap Rhys o Gaeo, tywysog y Deheubarth; drwy ei phriodas cyfunodd linach frenhinol y Deheubarth a Gwynedd; daeth yn enwog oherwydd ei hangerdd dewr yn erbyn y Normaniaid yn 1136, lladdwyd hi yn y frwydr gerllaw Castell Cydweli, ac mae’n enghraifft anghyffredin yng Nghymru’r Oesoedd Canol o fenyw’n arwain mewn brwydr; fe’i portreadir yn aml fel arwres ddewr gyda’i chleddyf yn ei llaw neu’n teithio mewn cerbyd i frwydr, yn debyg i Buddug; hi oedd yr ieuengaf o wyth o blant, wedi ei geni ym Môn, pencadlys teulu brenhinol Aberffraw, gyda phedair chwaer hŷn, Mared, Rhiannell, Susanna ac Annest, a brodyr Cadwallon, Owain a Chadwaladr; roedd yn or-or-orwyres i Brian Bóruma, Brenin Uchel Iwerddon; roedd yn eithriadol o brydferth; pan deithiodd Gruffudd ap Rhys i Wynedd tua 1113 i gwrdd â’i thad, penderfynodd y ddau redeg i ffwrdd a phriodi; eu plant oedd Morgan, Maelgwn, Gwladus, Nest, Owain, Maredudd, Rhys a Sion; aeth i fyw gyda theulu ei gŵr yn Ninefwr yn y Deheubarth.
| Ganwyd | Tua 1100, ym Môn |
|---|---|
| Bu farw | 1136, ym Maes Gwenllian, Cydweli |
| Ei thad | Gruffudd ap Cynan, brenin Gwynedd |
| Ei mam | Angharad, merch Owain ab Edwin |
| Ei gŵr | Gruffudd ap Rhys o Ddeheubarth |
| Ei mab | Rhys ap Gruffudd, yr Arglwydd Rhys |
Ganwyd Gwenllian ym Môn, cartref tŷ brenhinol Aberffraw, yr ieuengaf o wyth plentyn Gruffudd ap Cynan a’i frenhines Angharad. Roedd ganddi bedair chwaer hŷn, Mared, Rhiannell, Susanna ac Annest, a’i brodyr oedd Cadwallon, Owain a Chadwaladr. Drwy fam ei thad roedd o waed brenhinol Iwerddon hefyd, yn or-or-orwyres i Brian Bóruma, Brenin Uchel Iwerddon. Cafodd ei magu yn y blynyddoedd pan oedd ei thad yn ennill Gwynedd yn ôl oddi ar y Normaniaid a’i gwneud yn gryf.FfynonellauGwenllian ferch Gruffudd ap Cynan ↗Wicipedia CymraegGwenllian (bu farw 1136), merch Gruffudd ap Cynan ac Angharad ferch Owain, chwaer Owain Gwynedd a gwraig Gruffudd ap Rhys o Gaeo, tywysog y Deheubarth; drwy ei phriodas cyfunodd linach frenhinol y Deheubarth a Gwynedd; daeth yn enwog oherwydd ei hangerdd dewr yn erbyn y Normaniaid yn 1136, lladdwyd hi yn y frwydr gerllaw Castell Cydweli, ac mae’n enghraifft anghyffredin yng Nghymru’r Oesoedd Canol o fenyw’n arwain mewn brwydr; fe’i portreadir yn aml fel arwres ddewr gyda’i chleddyf yn ei llaw neu’n teithio mewn cerbyd i frwydr, yn debyg i Buddug; hi oedd yr ieuengaf o wyth o blant, wedi ei geni ym Môn, pencadlys teulu brenhinol Aberffraw, gyda phedair chwaer hŷn, Mared, Rhiannell, Susanna ac Annest, a brodyr Cadwallon, Owain a Chadwaladr; roedd yn or-or-orwyres i Brian Bóruma, Brenin Uchel Iwerddon; roedd yn eithriadol o brydferth; pan deithiodd Gruffudd ap Rhys i Wynedd tua 1113 i gwrdd â’i thad, penderfynodd y ddau redeg i ffwrdd a phriodi; eu plant oedd Morgan, Maelgwn, Gwladus, Nest, Owain, Maredudd, Rhys a Sion; aeth i fyw gyda theulu ei gŵr yn Ninefwr yn y Deheubarth.Gwenllian (died 1136) ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGwenllian, merch Gruffudd ap Cynan ac Angharad, merch Owain ab Edwin; priododd â Gruffudd ap Rhys yn fuan wedi 1116, a’r enwocaf o’i meibion oedd yr Arglwydd Rhys ap Gruffudd; ar ddechrau gwrthryfel mawr y Cymry yn 1136 arweiniodd ymosodiad ar gaer Normanaidd Cydweli yn absenoldeb ei gŵr, a lladdwyd hi’n ymladd y tu allan i’r dref, mewn man a elwir o hyd yn Faes Gwenllian.
Tua 1113 daeth etifedd ifanc Deheubarth, Gruffudd ap Rhys, i’r gogledd i Wynedd. Syrthiodd ef a Gwenllian mewn cariad a ffoi i briodi, a bu’r briodas yn fuan wedi 1116. Unodd linachau brenhinol y gogledd a’r de. Aeth Gwenllian i fyw ymhlith pobl ei gŵr yn Neheubarth, lle’r oedd y rhan fwyaf o’r tir yn nwylo’r Normaniaid, ac am flynyddoedd bu’r ddau’n byw bywyd caled ym mryniau a fforestydd Ystrad Tywi.FfynonellauGwenllian ferch Gruffudd ap Cynan ↗Wicipedia CymraegGwenllian (bu farw 1136), merch Gruffudd ap Cynan ac Angharad ferch Owain, chwaer Owain Gwynedd a gwraig Gruffudd ap Rhys o Gaeo, tywysog y Deheubarth; drwy ei phriodas cyfunodd linach frenhinol y Deheubarth a Gwynedd; daeth yn enwog oherwydd ei hangerdd dewr yn erbyn y Normaniaid yn 1136, lladdwyd hi yn y frwydr gerllaw Castell Cydweli, ac mae’n enghraifft anghyffredin yng Nghymru’r Oesoedd Canol o fenyw’n arwain mewn brwydr; fe’i portreadir yn aml fel arwres ddewr gyda’i chleddyf yn ei llaw neu’n teithio mewn cerbyd i frwydr, yn debyg i Buddug; hi oedd yr ieuengaf o wyth o blant, wedi ei geni ym Môn, pencadlys teulu brenhinol Aberffraw, gyda phedair chwaer hŷn, Mared, Rhiannell, Susanna ac Annest, a brodyr Cadwallon, Owain a Chadwaladr; roedd yn or-or-orwyres i Brian Bóruma, Brenin Uchel Iwerddon; roedd yn eithriadol o brydferth; pan deithiodd Gruffudd ap Rhys i Wynedd tua 1113 i gwrdd â’i thad, penderfynodd y ddau redeg i ffwrdd a phriodi; eu plant oedd Morgan, Maelgwn, Gwladus, Nest, Owain, Maredudd, Rhys a Sion; aeth i fyw gyda theulu ei gŵr yn Ninefwr yn y Deheubarth.Gwenllian (died 1136) ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGwenllian, merch Gruffudd ap Cynan ac Angharad, merch Owain ab Edwin; priododd â Gruffudd ap Rhys yn fuan wedi 1116, a’r enwocaf o’i meibion oedd yr Arglwydd Rhys ap Gruffudd; ar ddechrau gwrthryfel mawr y Cymry yn 1136 arweiniodd ymosodiad ar gaer Normanaidd Cydweli yn absenoldeb ei gŵr, a lladdwyd hi’n ymladd y tu allan i’r dref, mewn man a elwir o hyd yn Faes Gwenllian.Gruffudd ap Rhys ↗Wikipedia (Saesneg)Gruffudd ap Rhys (c. 1090–1137), tywysog Deheubarth, mab Rhys ap Tewdwr a brawd Nest; fe’i ganwyd yn Llandeilo; wedi marw ei dad yn 1093 cymerodd y Normaniaid Ddeheubarth a threuliodd lawer o’i ieuenctid yn alltud yn Iwerddon; daeth yn ôl i Dde Cymru yn 1113 a threulio dwy flynedd yn casglu cefnogaeth; wedi i Harri I ei gyhuddo o gynhyrfu gwrthryfel, aeth i Wynedd a dianc i Lŷn; yn ôl y stori syrthiodd ef a Gwenllian, merch Gruffudd ap Cynan, mewn cariad a ffoi gyda’i gilydd, a phriodasant yn fuan wedi 1116; yn 1116 ymosododd ar gastell Llanymddyfri, dinistriodd furiau allanol castell Abertawe a chipiodd gastell Caerfyrddin; yn 1122 gwnaeth heddwch â Harri I a chafodd reoli’r Cantref Mawr, ac yn 1127 bu yn Iwerddon am gyfnod; yn 1135 gwrthododd wŷs y Brenin Steffan i Lundain; yn 1136 ymunodd ag Owain Gwynedd a Chadwaladr, a thra oedd i ffwrdd arweiniodd Gwenllian ei wŷr yn erbyn Maurice de Londres a syrthio; gydag Owain a Chadwaladr enillodd fuddugoliaeth lwyr yng Nghrug Mawr ger Aberteifi, ac i ddathlu cynhaliodd wledd fawr a barhaodd ddeugain niwrnod; bu farw ddechrau 1137; teyrnasodd ei feibion Anarawd, Cadell, Maredudd a Rhys, yr Arglwydd Rhys, ar Ddeheubarth yn eu tro; roedd ei blant gyda Gwenllian yn cynnwys Morgan, Maelgwn, Gwladus, Nest, Owain, Maredudd a Rhys.
Cafodd Gwenllian a Gruffudd wyth o blant: Morgan, Maelgwn, Gwladus, Nest, Owain, Maredudd, Rhys a Sion. Byddai Rhys, a anwyd tua 1132, yn tyfu i fod yn Arglwydd Rhys, y rheolwr mwyaf a fu gan y de erioed.FfynonellauGwenllian ferch Gruffudd ap Cynan ↗Wicipedia CymraegGwenllian (bu farw 1136), merch Gruffudd ap Cynan ac Angharad ferch Owain, chwaer Owain Gwynedd a gwraig Gruffudd ap Rhys o Gaeo, tywysog y Deheubarth; drwy ei phriodas cyfunodd linach frenhinol y Deheubarth a Gwynedd; daeth yn enwog oherwydd ei hangerdd dewr yn erbyn y Normaniaid yn 1136, lladdwyd hi yn y frwydr gerllaw Castell Cydweli, ac mae’n enghraifft anghyffredin yng Nghymru’r Oesoedd Canol o fenyw’n arwain mewn brwydr; fe’i portreadir yn aml fel arwres ddewr gyda’i chleddyf yn ei llaw neu’n teithio mewn cerbyd i frwydr, yn debyg i Buddug; hi oedd yr ieuengaf o wyth o blant, wedi ei geni ym Môn, pencadlys teulu brenhinol Aberffraw, gyda phedair chwaer hŷn, Mared, Rhiannell, Susanna ac Annest, a brodyr Cadwallon, Owain a Chadwaladr; roedd yn or-or-orwyres i Brian Bóruma, Brenin Uchel Iwerddon; roedd yn eithriadol o brydferth; pan deithiodd Gruffudd ap Rhys i Wynedd tua 1113 i gwrdd â’i thad, penderfynodd y ddau redeg i ffwrdd a phriodi; eu plant oedd Morgan, Maelgwn, Gwladus, Nest, Owain, Maredudd, Rhys a Sion; aeth i fyw gyda theulu ei gŵr yn Ninefwr yn y Deheubarth.Gwenllian (died 1136) ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGwenllian, merch Gruffudd ap Cynan ac Angharad, merch Owain ab Edwin; priododd â Gruffudd ap Rhys yn fuan wedi 1116, a’r enwocaf o’i meibion oedd yr Arglwydd Rhys ap Gruffudd; ar ddechrau gwrthryfel mawr y Cymry yn 1136 arweiniodd ymosodiad ar gaer Normanaidd Cydweli yn absenoldeb ei gŵr, a lladdwyd hi’n ymladd y tu allan i’r dref, mewn man a elwir o hyd yn Faes Gwenllian.
Ar ddechrau gwrthryfel mawr y Cymry yn 1136, marchogodd Gruffudd i’r gogledd i ennill cymorth brodyr Gwenllian. Tra oedd i ffwrdd ymgasglodd y Normaniaid yn y de, a chododd Gwenllian wŷr Deheubarth a’u harwain ei hun yn erbyn Maurice de Londres, arglwydd castell Cydweli. Mae Gerallt Gymro, ei pherthynas, yn adrodd y stori yn ei Daith drwy Gymru. Roedd y Normaniaid yn ormod, a lladdwyd Gwenllian yn ymladd y tu allan i’r dref, gyda’i mab Morgan, a chymerwyd ei mab Maelgwn yn garcharor. Gelwir y fan lle syrthiodd, dan Fynydd y Garreg, yn Faes Gwenllian o hyd, ac mae ffynnon yno sy’n dwyn ei henw.FfynonellauGwenllian (died 1136) ↗Thomas Jones Pierce, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruGwenllian, merch Gruffudd ap Cynan ac Angharad, merch Owain ab Edwin; priododd â Gruffudd ap Rhys yn fuan wedi 1116, a’r enwocaf o’i meibion oedd yr Arglwydd Rhys ap Gruffudd; ar ddechrau gwrthryfel mawr y Cymry yn 1136 arweiniodd ymosodiad ar gaer Normanaidd Cydweli yn absenoldeb ei gŵr, a lladdwyd hi’n ymladd y tu allan i’r dref, mewn man a elwir o hyd yn Faes Gwenllian.Gwenllian ferch Gruffydd ↗Wikipedia (Saesneg)Ei rhieni, ei phriodas â Gruffudd ap Rhys yn fuan wedi 1116, ei phlant, brwydr 1136 ger Cydweli, Maes Gwenllian a’i ffynnon, a sut y galwai byddinoedd Cymru ar ei henw wedyn.Gwenllian ferch Gruffudd ap Cynan ↗Wicipedia CymraegGwenllian (bu farw 1136), merch Gruffudd ap Cynan ac Angharad ferch Owain, chwaer Owain Gwynedd a gwraig Gruffudd ap Rhys o Gaeo, tywysog y Deheubarth; drwy ei phriodas cyfunodd linach frenhinol y Deheubarth a Gwynedd; daeth yn enwog oherwydd ei hangerdd dewr yn erbyn y Normaniaid yn 1136, lladdwyd hi yn y frwydr gerllaw Castell Cydweli, ac mae’n enghraifft anghyffredin yng Nghymru’r Oesoedd Canol o fenyw’n arwain mewn brwydr; fe’i portreadir yn aml fel arwres ddewr gyda’i chleddyf yn ei llaw neu’n teithio mewn cerbyd i frwydr, yn debyg i Buddug; hi oedd yr ieuengaf o wyth o blant, wedi ei geni ym Môn, pencadlys teulu brenhinol Aberffraw, gyda phedair chwaer hŷn, Mared, Rhiannell, Susanna ac Annest, a brodyr Cadwallon, Owain a Chadwaladr; roedd yn or-or-orwyres i Brian Bóruma, Brenin Uchel Iwerddon; roedd yn eithriadol o brydferth; pan deithiodd Gruffudd ap Rhys i Wynedd tua 1113 i gwrdd â’i thad, penderfynodd y ddau redeg i ffwrdd a phriodi; eu plant oedd Morgan, Maelgwn, Gwladus, Nest, Owain, Maredudd, Rhys a Sion; aeth i fyw gyda theulu ei gŵr yn Ninefwr yn y Deheubarth.
Rhoddodd ei marwolaeth Gymru ar dân. O fewn misoedd daeth ei brodyr Owain a Chadwaladr i’r de gyda byddin Gwynedd, ymuno â’i gŵr, a chwalu’r Normaniaid yng Nghrug Mawr ger Aberteifi. Galwai byddinoedd Cymru ar ei henw wedyn wrth fynd i frwydr, gyda’r gri Dial am Gwenllian. Mae artistiaid wedi ei dangos byth oddi ar hynny fel arwres ddewr, cleddyf yn ei llaw, fel Buddug gynt, ac mae Cymru’n ei chofio fel tywysoges a roddodd ei bywyd dros ei gwlad.FfynonellauGwenllian ferch Gruffydd ↗Wikipedia (Saesneg)Ei rhieni, ei phriodas â Gruffudd ap Rhys yn fuan wedi 1116, ei phlant, brwydr 1136 ger Cydweli, Maes Gwenllian a’i ffynnon, a sut y galwai byddinoedd Cymru ar ei henw wedyn.Battle of Crug Mawr ↗Wikipedia (Saesneg)Ymladdwyd ym Medi neu Hydref 1136, ger Penparc tua dwy filltir i’r gogledd-ddwyrain o Aberteifi, ar y bryn a elwir yn awr Banc-y-Warren yn ôl pob tebyg; Owain Gwynedd a Chadwaladr gyda Gruffudd ap Rhys yn erbyn Robert fitz Martin, Robert fab Steffan, cwnstabl Aberteifi, a meibion Gerallt; ffodd y Normaniaid i’r Teifi, lle torrodd pont danynt, a dywedir i gannoedd foddi; ysgrifennodd Ioan o Gaerwrangon fod yr afon mor llawn o gyrff dynion a cheffylau nes i wŷr ei chroesi ar droed; unwyd Ceredigion â Gwynedd; dechreuodd y rhyfel wedi lladd Richard fitz Gilbert de Clare yn Ebrill 1136.Gwenllian ferch Gruffudd ap Cynan ↗Wicipedia CymraegGwenllian (bu farw 1136), merch Gruffudd ap Cynan ac Angharad ferch Owain, chwaer Owain Gwynedd a gwraig Gruffudd ap Rhys o Gaeo, tywysog y Deheubarth; drwy ei phriodas cyfunodd linach frenhinol y Deheubarth a Gwynedd; daeth yn enwog oherwydd ei hangerdd dewr yn erbyn y Normaniaid yn 1136, lladdwyd hi yn y frwydr gerllaw Castell Cydweli, ac mae’n enghraifft anghyffredin yng Nghymru’r Oesoedd Canol o fenyw’n arwain mewn brwydr; fe’i portreadir yn aml fel arwres ddewr gyda’i chleddyf yn ei llaw neu’n teithio mewn cerbyd i frwydr, yn debyg i Buddug; hi oedd yr ieuengaf o wyth o blant, wedi ei geni ym Môn, pencadlys teulu brenhinol Aberffraw, gyda phedair chwaer hŷn, Mared, Rhiannell, Susanna ac Annest, a brodyr Cadwallon, Owain a Chadwaladr; roedd yn or-or-orwyres i Brian Bóruma, Brenin Uchel Iwerddon; roedd yn eithriadol o brydferth; pan deithiodd Gruffudd ap Rhys i Wynedd tua 1113 i gwrdd â’i thad, penderfynodd y ddau redeg i ffwrdd a phriodi; eu plant oedd Morgan, Maelgwn, Gwladus, Nest, Owain, Maredudd, Rhys a Sion; aeth i fyw gyda theulu ei gŵr yn Ninefwr yn y Deheubarth.
Ffynonellau a darllen pellach
Brenhinoedd a thywysogion Cymru, o Ferfyn Frych a Rhodri Mawr hyd Lywelyn ein Llyw Olaf, pob un â’i dudalen ei hun.
Brenhinoedd a thywysogion pob teyrnas → Erthygl: Hywel Dda a chyfraith Cymru → Cyfreithiau Hywel Dda → Erthygl: yr Arglwydd Rhys → Erthygl: Nest ferch Rhys → Erthygl: y wlad na fynnai ei gorchfygu → Coed teulu →
Erthygl · 17 munMae Cymru wedi cadw ei straeon mwyaf ers naw can mlynedd. Dyma sut: storïwyr y llysoedd brenhinol, awdur anhysbys y Pedair Cainc, dau lyfr mawr a ysgrifennwyd i ddau uchelwr o Gymro yn y bedwaredd ganrif ar ddeg, a merch ifanc o Saesnes yng ngwaith haearn Dowlais a ddysgodd Gymraeg ac a roddodd y chwedlau i’r byd.
Erthygl · 13 munYn amddifad yn fachgen, enillodd Rhys ap Gruffudd deyrnas gyfan Deheubarth yn ôl oddi ar y Normaniaid, safodd gydag Owain Gwynedd yn erbyn Harri II, rheolodd dde Cymru am ddeugain mlynedd, ac adeg y Nadolig 1176 cynhaliodd yr eisteddfod gyntaf yn ei gastell yn Aberteifi.
Erthygl · 12 munBu merch brenin olaf Deheubarth fyw drwy goncwest Normanaidd y de, achubodd fywyd ei gŵr ar noson o dân yng Nghenarth Bychan, a daeth yn fam i deulu a enillodd Iwerddon ac a roddodd Gerallt Gymro i Gymru.
Mae darllen y dudalen hon yn casglu ei cherdyn. Casglwch bob cerdyn yn y set. Eich holl gardiau →
Rheolwyr Deheubarth, teyrnas fawr y de-orllewin.
Y rhai a safodd yn erbyn Rhufain, y Normaniaid a choron Lloegr.
Pencerdd Gruffudd ap Cynan a’r cyntaf o Feirdd y Tywysogion, y mae eu barddoniaeth fawr yn ymestyn am ddau gan mlynedd hyd gwymp Llywelyn.
Meilyr BrydyddMerch Rhys ap Tewdwr. Pan gipiwyd hi o Genarth Bychan yn 1109, cododd de Cymru yn wenfflam.
Nest ferch RhysMab y Brenin Rhys ap Tewdwr, a fagwyd yn alltud yn Iwerddon ac a ddaeth adref i adennill Deheubarth oddi ar y Normaniaid. Ef oedd gŵr Gwenllian a thad yr Arglwydd Rhys.
Gruffudd ap RhysGŵr o Went y cariodd ei Hanes Brenhinoedd Prydain Arthur, Myrddin a’r Brenin Llŷr i bob llys yn Ewrop.
Sieffre o FynwyYsgrifennwyd gan Ifan Diweddarwyd ddiwethaf