Merch Brychan Brycheiniog, gwraig y Brenin Gwynllyw a mam Cadog Sant. Arthur ei hun a safodd o blaid ei phriodas ym Muchedd Cadog. Yn ddiweddarach yn ei bywyd bu fyw fel gwraig sanctaidd, a saif adfeilion ei chapel uwchben Gelligaer.
Llun: Eglwys Gadeiriol Tyddewi dros y fynwent yn nyffryn Alun · Ввласенко, CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
Gwrando ar y dudalen hon4 munud · Darllenir gan Nia, un o leisiau cyfrifiadurol Microsoft
Tywysoges o Frycheiniog oedd Gwladys, merch y Brenin Brychan, a ddaeth yn frenhines i’r Brenin Gwynllyw o Wynllŵg ac yn fam i Gadog, un o’r mwyaf o saint Cymru. Arweiniodd ei gŵr at y ffydd, bu fyw gydag ef fel meudwy uwchben Wysg yng Nghasnewydd, a sefydlodd ei heglwys fach ei hun yng Ngelligaer, lle mae Capel Gwladys yn nodi’r fan ar y mynydd o hyd.FfynonellauGwladys ↗Wikipedia (Saesneg)Santes Gwladys ferch Brychan, merch y Brenin Brychan o Frycheiniog, brenhines y brenin-sant Gwynllyw a mam Cadog Ddoeth; ei phlant eraill oedd Cynidr, Bugi, Cyfyw, Maches, Glywys ac Egwine; ymhlith y gorau eu cofnod o blant Brychan, fe’i henwir yn rhestrau brenhinoedd Cymru; ym Muchedd Gwynllyw gwnaed ei phriodas mewn heddwch; gyda Chadog cymhellodd Wynllyw i geisio bywyd newydd, ac aeth gydag ef i fywyd meudwy ar Allt Stow, yn ymprydio ac yn ymdrochi yn Wysg; wedyn sefydlodd feudwyfa ym Mhencarn ym Masaleg, ger Pont Ebwy yn ôl y sôn, lle mae bedd y dywedir mai ei bedd hi ydyw a lle’r ymdrochai yn Ebwy, a dywed Buchedd Cadog iddi symud wedyn i Gapel Gwladys yng Ngelligaer; efallai mai hi biau Ffynnon yr Arglwyddes yn Nhredegar, ac efallai eglwys Basaleg unwaith; mae ei phrif eglwys a’i hysgol heddiw ym Margod.Santes Gwladys ↗Wicipedia CymraegSantes o’r chweched ganrif, un o ferched Brychan Brycheiniog, a fagwyd yng Ngarthmadrun; priododd Wynllyw Filwr, teyrn Gwynllŵg; fel un o ferched Brycheiniog roedd ganddi hawl i ddewis ei gŵr, a phriododd yng Ngarthmadrun; pedwar mab, gan gynnwys Cadog, a merch, Maches; bu’n ymdrechu am gyfnod maith i droi Gwynllyw yn Gristion, gan weddïo gyda’i phlant am flynyddoedd nes iddo ddod yn Gristion; wedyn ymgartrefodd y ddau ger Casnewydd ac ymdrochi yn ffynnon Gwladus, sydd yn awr yng ngerddi Tŷ Tredegar, lle codwyd baddondy drosti yn 1719 ac fe’i gelwir heddiw’n Ffynnon yr Arglwyddes; dewisasant wahanu a sefydlodd y ddau gymuned Gristnogol; aeth Gwladys i Bencarn a sefydlu llan, yna Capel Gwladys ger Gelligaer, tua thair milltir ar hyd y ffordd Rufeinig a milltir o Fargod, lle cafwyd hyd i’w charreg fedd â chroes arni a’i symud i Eglwys Sant Cadog, Gelligaer; mae wal fodern yn dangos amlinell y seiliau canoloesol, gyda chroes fodern wrth yr allor a charreg yn dweud ‘Capel Gwladys circa 450AD’; cysegrwyd llawer o eglwysi yng Ngwent i Wladys a Gwynllyw; bu farw yn gynnar yn y chweched ganrif; gŵyl 29 Mawrth.
Roedd Gwladys yn un o blant niferus Brychan, y brenin a roddodd ei enw i Frycheiniog, a magwyd hi yng Ngarthmadrun. O holl blant Brychan mae hi ymhlith y gorau eu cofnod, ac fe’i henwir yn rhestrau brenhinoedd Cymru. Fel merch o Frycheiniog roedd ganddi hawl i ddewis ei gŵr ei hun, a dewisodd Wynllyw, brenin milwrol Gwynllŵg, a phriodwyd hwy yng Ngarthmadrun.FfynonellauSantes Gwladys ↗Wicipedia CymraegSantes o’r chweched ganrif, un o ferched Brychan Brycheiniog, a fagwyd yng Ngarthmadrun; priododd Wynllyw Filwr, teyrn Gwynllŵg; fel un o ferched Brycheiniog roedd ganddi hawl i ddewis ei gŵr, a phriododd yng Ngarthmadrun; pedwar mab, gan gynnwys Cadog, a merch, Maches; bu’n ymdrechu am gyfnod maith i droi Gwynllyw yn Gristion, gan weddïo gyda’i phlant am flynyddoedd nes iddo ddod yn Gristion; wedyn ymgartrefodd y ddau ger Casnewydd ac ymdrochi yn ffynnon Gwladus, sydd yn awr yng ngerddi Tŷ Tredegar, lle codwyd baddondy drosti yn 1719 ac fe’i gelwir heddiw’n Ffynnon yr Arglwyddes; dewisasant wahanu a sefydlodd y ddau gymuned Gristnogol; aeth Gwladys i Bencarn a sefydlu llan, yna Capel Gwladys ger Gelligaer, tua thair milltir ar hyd y ffordd Rufeinig a milltir o Fargod, lle cafwyd hyd i’w charreg fedd â chroes arni a’i symud i Eglwys Sant Cadog, Gelligaer; mae wal fodern yn dangos amlinell y seiliau canoloesol, gyda chroes fodern wrth yr allor a charreg yn dweud ‘Capel Gwladys circa 450AD’; cysegrwyd llawer o eglwysi yng Ngwent i Wladys a Gwynllyw; bu farw yn gynnar yn y chweched ganrif; gŵyl 29 Mawrth.Gwladys ↗Wikipedia (Saesneg)Santes Gwladys ferch Brychan, merch y Brenin Brychan o Frycheiniog, brenhines y brenin-sant Gwynllyw a mam Cadog Ddoeth; ei phlant eraill oedd Cynidr, Bugi, Cyfyw, Maches, Glywys ac Egwine; ymhlith y gorau eu cofnod o blant Brychan, fe’i henwir yn rhestrau brenhinoedd Cymru; ym Muchedd Gwynllyw gwnaed ei phriodas mewn heddwch; gyda Chadog cymhellodd Wynllyw i geisio bywyd newydd, ac aeth gydag ef i fywyd meudwy ar Allt Stow, yn ymprydio ac yn ymdrochi yn Wysg; wedyn sefydlodd feudwyfa ym Mhencarn ym Masaleg, ger Pont Ebwy yn ôl y sôn, lle mae bedd y dywedir mai ei bedd hi ydyw a lle’r ymdrochai yn Ebwy, a dywed Buchedd Cadog iddi symud wedyn i Gapel Gwladys yng Ngelligaer; efallai mai hi biau Ffynnon yr Arglwyddes yn Nhredegar, ac efallai eglwys Basaleg unwaith; mae ei phrif eglwys a’i hysgol heddiw ym Margod.Gwynllyw (Gundleius, Gunlyu), saint, fl. late 5th – early 6th century ↗Hywel David Emanuel, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruMab Glywys, rheolwr Glywysing, a gynhwysai rannau o ddwyrain Sir Gaerfyrddin, Morgannwg a Sir Fynwy, a Guaul, merch Ceredig ap Cunedda; y ffynhonnell hynaf yw Buchedd Cadog o ddiwedd yr unfed ganrif ar ddeg, gyda Bucheddau Gwynllyw a Thathan o’r ddeuddegfed ganrif; mae llawysgrif o ddechrau’r bedwaredd ganrif ar ddeg a gafwyd yn Gotha yn cadw ei ach; fel yr hynaf o feibion Glywys etifeddodd brif sedd teyrnas ei dad, y tir rhwng Wysg a Rhymni, a elwir yn Wynllŵg ar ei ôl; enillodd ei gampau mewn brwydr yn ei ieuenctid yr enw Milwr iddo; priododd Wladys, merch Brychan Brycheiniog, a’u mab oedd Cadog, un o’r enwocaf o saint Cymru, gyda Bugi a Chemmeu hefyd wedi’u henwi’n feibion; wedi’u cymell gan Gadog, gadawodd Gwynllyw a Gwladys eu safle bydol am fywyd meudwy, yn gyntaf mewn celloedd cyfagos, yn ddiweddarach ymhell oddi wrth ei gilydd; roedd Cadog a Dyfrig gydag ef wrth iddo farw ac yn rhoi’r cymun olaf iddo; mae eglwys Sant Gwynllyw a phlwyf Pillgwenlli yng Nghasnewydd yn dwyn ei enw, a bu capeli iddo yn Llanelli a Llanegwad; ei ŵyl 29 Mawrth.
Cafodd Gwladys a Gwynllyw bedwar mab a merch. Yr enwocaf oedd Cadog, a sefydlodd ysgol fawr Llancarfan; y lleill a enwir yn yr hen restrau yw Cynidr, Bugi a Glywys, gyda’u chwaer Maches. Gweddïodd Gwladys am flynyddoedd, gyda’i phlant, ar i’w gŵr droi at Dduw, ac o’r diwedd fe wnaeth.FfynonellauSantes Gwladys ↗Wicipedia CymraegSantes o’r chweched ganrif, un o ferched Brychan Brycheiniog, a fagwyd yng Ngarthmadrun; priododd Wynllyw Filwr, teyrn Gwynllŵg; fel un o ferched Brycheiniog roedd ganddi hawl i ddewis ei gŵr, a phriododd yng Ngarthmadrun; pedwar mab, gan gynnwys Cadog, a merch, Maches; bu’n ymdrechu am gyfnod maith i droi Gwynllyw yn Gristion, gan weddïo gyda’i phlant am flynyddoedd nes iddo ddod yn Gristion; wedyn ymgartrefodd y ddau ger Casnewydd ac ymdrochi yn ffynnon Gwladus, sydd yn awr yng ngerddi Tŷ Tredegar, lle codwyd baddondy drosti yn 1719 ac fe’i gelwir heddiw’n Ffynnon yr Arglwyddes; dewisasant wahanu a sefydlodd y ddau gymuned Gristnogol; aeth Gwladys i Bencarn a sefydlu llan, yna Capel Gwladys ger Gelligaer, tua thair milltir ar hyd y ffordd Rufeinig a milltir o Fargod, lle cafwyd hyd i’w charreg fedd â chroes arni a’i symud i Eglwys Sant Cadog, Gelligaer; mae wal fodern yn dangos amlinell y seiliau canoloesol, gyda chroes fodern wrth yr allor a charreg yn dweud ‘Capel Gwladys circa 450AD’; cysegrwyd llawer o eglwysi yng Ngwent i Wladys a Gwynllyw; bu farw yn gynnar yn y chweched ganrif; gŵyl 29 Mawrth.Gwladys ↗Wikipedia (Saesneg)Santes Gwladys ferch Brychan, merch y Brenin Brychan o Frycheiniog, brenhines y brenin-sant Gwynllyw a mam Cadog Ddoeth; ei phlant eraill oedd Cynidr, Bugi, Cyfyw, Maches, Glywys ac Egwine; ymhlith y gorau eu cofnod o blant Brychan, fe’i henwir yn rhestrau brenhinoedd Cymru; ym Muchedd Gwynllyw gwnaed ei phriodas mewn heddwch; gyda Chadog cymhellodd Wynllyw i geisio bywyd newydd, ac aeth gydag ef i fywyd meudwy ar Allt Stow, yn ymprydio ac yn ymdrochi yn Wysg; wedyn sefydlodd feudwyfa ym Mhencarn ym Masaleg, ger Pont Ebwy yn ôl y sôn, lle mae bedd y dywedir mai ei bedd hi ydyw a lle’r ymdrochai yn Ebwy, a dywed Buchedd Cadog iddi symud wedyn i Gapel Gwladys yng Ngelligaer; efallai mai hi biau Ffynnon yr Arglwyddes yn Nhredegar, ac efallai eglwys Basaleg unwaith; mae ei phrif eglwys a’i hysgol heddiw ym Margod.
Aeth Gwladys gyda Gwynllyw i fywyd meudwy ar Allt Stow, uwchben Wysg, lle buont fyw mewn ympryd a gweddi ac ymdrochi yn yr afon oer haf a gaeaf. Dywedir iddynt ymdrochi hefyd mewn ffynnon sydd bellach yng ngerddi Tŷ Tredegar, lle codwyd baddondy drosti yn 1719, ac a elwir o hyd yn Ffynnon yr Arglwyddes. Ymhen amser dewisasant fyw ar wahân, a sefydlodd y ddau gymuned Gristnogol eu hunain.FfynonellauSantes Gwladys ↗Wicipedia CymraegSantes o’r chweched ganrif, un o ferched Brychan Brycheiniog, a fagwyd yng Ngarthmadrun; priododd Wynllyw Filwr, teyrn Gwynllŵg; fel un o ferched Brycheiniog roedd ganddi hawl i ddewis ei gŵr, a phriododd yng Ngarthmadrun; pedwar mab, gan gynnwys Cadog, a merch, Maches; bu’n ymdrechu am gyfnod maith i droi Gwynllyw yn Gristion, gan weddïo gyda’i phlant am flynyddoedd nes iddo ddod yn Gristion; wedyn ymgartrefodd y ddau ger Casnewydd ac ymdrochi yn ffynnon Gwladus, sydd yn awr yng ngerddi Tŷ Tredegar, lle codwyd baddondy drosti yn 1719 ac fe’i gelwir heddiw’n Ffynnon yr Arglwyddes; dewisasant wahanu a sefydlodd y ddau gymuned Gristnogol; aeth Gwladys i Bencarn a sefydlu llan, yna Capel Gwladys ger Gelligaer, tua thair milltir ar hyd y ffordd Rufeinig a milltir o Fargod, lle cafwyd hyd i’w charreg fedd â chroes arni a’i symud i Eglwys Sant Cadog, Gelligaer; mae wal fodern yn dangos amlinell y seiliau canoloesol, gyda chroes fodern wrth yr allor a charreg yn dweud ‘Capel Gwladys circa 450AD’; cysegrwyd llawer o eglwysi yng Ngwent i Wladys a Gwynllyw; bu farw yn gynnar yn y chweched ganrif; gŵyl 29 Mawrth.Gwladys ↗Wikipedia (Saesneg)Santes Gwladys ferch Brychan, merch y Brenin Brychan o Frycheiniog, brenhines y brenin-sant Gwynllyw a mam Cadog Ddoeth; ei phlant eraill oedd Cynidr, Bugi, Cyfyw, Maches, Glywys ac Egwine; ymhlith y gorau eu cofnod o blant Brychan, fe’i henwir yn rhestrau brenhinoedd Cymru; ym Muchedd Gwynllyw gwnaed ei phriodas mewn heddwch; gyda Chadog cymhellodd Wynllyw i geisio bywyd newydd, ac aeth gydag ef i fywyd meudwy ar Allt Stow, yn ymprydio ac yn ymdrochi yn Wysg; wedyn sefydlodd feudwyfa ym Mhencarn ym Masaleg, ger Pont Ebwy yn ôl y sôn, lle mae bedd y dywedir mai ei bedd hi ydyw a lle’r ymdrochai yn Ebwy, a dywed Buchedd Cadog iddi symud wedyn i Gapel Gwladys yng Ngelligaer; efallai mai hi biau Ffynnon yr Arglwyddes yn Nhredegar, ac efallai eglwys Basaleg unwaith; mae ei phrif eglwys a’i hysgol heddiw ym Margod.Gwynllyw (Gundleius, Gunlyu), saint, fl. late 5th – early 6th century ↗Hywel David Emanuel, Y Bywgraffiadur Cymreig, Llyfrgell Genedlaethol CymruMab Glywys, rheolwr Glywysing, a gynhwysai rannau o ddwyrain Sir Gaerfyrddin, Morgannwg a Sir Fynwy, a Guaul, merch Ceredig ap Cunedda; y ffynhonnell hynaf yw Buchedd Cadog o ddiwedd yr unfed ganrif ar ddeg, gyda Bucheddau Gwynllyw a Thathan o’r ddeuddegfed ganrif; mae llawysgrif o ddechrau’r bedwaredd ganrif ar ddeg a gafwyd yn Gotha yn cadw ei ach; fel yr hynaf o feibion Glywys etifeddodd brif sedd teyrnas ei dad, y tir rhwng Wysg a Rhymni, a elwir yn Wynllŵg ar ei ôl; enillodd ei gampau mewn brwydr yn ei ieuenctid yr enw Milwr iddo; priododd Wladys, merch Brychan Brycheiniog, a’u mab oedd Cadog, un o’r enwocaf o saint Cymru, gyda Bugi a Chemmeu hefyd wedi’u henwi’n feibion; wedi’u cymell gan Gadog, gadawodd Gwynllyw a Gwladys eu safle bydol am fywyd meudwy, yn gyntaf mewn celloedd cyfagos, yn ddiweddarach ymhell oddi wrth ei gilydd; roedd Cadog a Dyfrig gydag ef wrth iddo farw ac yn rhoi’r cymun olaf iddo; mae eglwys Sant Gwynllyw a phlwyf Pillgwenlli yng Nghasnewydd yn dwyn ei enw, a bu capeli iddo yn Llanelli a Llanegwad; ei ŵyl 29 Mawrth.
Aeth Gwladys yn gyntaf i Bencarn, ym Masaleg ger Casnewydd, lle gwnaeth feudwyfa ger Ebwy ac ymdrochi yn ei dyfroedd. Yn ddiweddarach symudodd i fyny i’r bryniau i Gelligaer, ac yno sefydlodd Gapel Gwladys, ar yr hen ffordd Rufeinig tua milltir o Fargod.FfynonellauGwladys ↗Wikipedia (Saesneg)Santes Gwladys ferch Brychan, merch y Brenin Brychan o Frycheiniog, brenhines y brenin-sant Gwynllyw a mam Cadog Ddoeth; ei phlant eraill oedd Cynidr, Bugi, Cyfyw, Maches, Glywys ac Egwine; ymhlith y gorau eu cofnod o blant Brychan, fe’i henwir yn rhestrau brenhinoedd Cymru; ym Muchedd Gwynllyw gwnaed ei phriodas mewn heddwch; gyda Chadog cymhellodd Wynllyw i geisio bywyd newydd, ac aeth gydag ef i fywyd meudwy ar Allt Stow, yn ymprydio ac yn ymdrochi yn Wysg; wedyn sefydlodd feudwyfa ym Mhencarn ym Masaleg, ger Pont Ebwy yn ôl y sôn, lle mae bedd y dywedir mai ei bedd hi ydyw a lle’r ymdrochai yn Ebwy, a dywed Buchedd Cadog iddi symud wedyn i Gapel Gwladys yng Ngelligaer; efallai mai hi biau Ffynnon yr Arglwyddes yn Nhredegar, ac efallai eglwys Basaleg unwaith; mae ei phrif eglwys a’i hysgol heddiw ym Margod.Santes Gwladys ↗Wicipedia CymraegSantes o’r chweched ganrif, un o ferched Brychan Brycheiniog, a fagwyd yng Ngarthmadrun; priododd Wynllyw Filwr, teyrn Gwynllŵg; fel un o ferched Brycheiniog roedd ganddi hawl i ddewis ei gŵr, a phriododd yng Ngarthmadrun; pedwar mab, gan gynnwys Cadog, a merch, Maches; bu’n ymdrechu am gyfnod maith i droi Gwynllyw yn Gristion, gan weddïo gyda’i phlant am flynyddoedd nes iddo ddod yn Gristion; wedyn ymgartrefodd y ddau ger Casnewydd ac ymdrochi yn ffynnon Gwladus, sydd yn awr yng ngerddi Tŷ Tredegar, lle codwyd baddondy drosti yn 1719 ac fe’i gelwir heddiw’n Ffynnon yr Arglwyddes; dewisasant wahanu a sefydlodd y ddau gymuned Gristnogol; aeth Gwladys i Bencarn a sefydlu llan, yna Capel Gwladys ger Gelligaer, tua thair milltir ar hyd y ffordd Rufeinig a milltir o Fargod, lle cafwyd hyd i’w charreg fedd â chroes arni a’i symud i Eglwys Sant Cadog, Gelligaer; mae wal fodern yn dangos amlinell y seiliau canoloesol, gyda chroes fodern wrth yr allor a charreg yn dweud ‘Capel Gwladys circa 450AD’; cysegrwyd llawer o eglwysi yng Ngwent i Wladys a Gwynllyw; bu farw yn gynnar yn y chweched ganrif; gŵyl 29 Mawrth.
Ar y mynydd agored yng Nghapel Gwladys nodwyd amlinell y capel canoloesol â wal isel, gyda chroes lle safai’r allor a charreg yn dweud Capel Gwladys circa 450AD. Cafwyd hyd i hen garreg fedd wedi’i cherfio â chroes yno, ac fe’i cedwir bellach yn Eglwys Sant Cadog, Gelligaer, yng ngofal eglwys ei mab. Bu farw yn gynnar yn y chweched ganrif, a chedwir ei gŵyl, a rennir â’i gŵr, ar 29 Mawrth. Cysegrwyd llawer o eglwysi yng Ngwent unwaith i’r ddau ohonynt, ac mae ei heglwys a’i hysgol ei hun heddiw ym Margod.FfynonellauSantes Gwladys ↗Wicipedia CymraegSantes o’r chweched ganrif, un o ferched Brychan Brycheiniog, a fagwyd yng Ngarthmadrun; priododd Wynllyw Filwr, teyrn Gwynllŵg; fel un o ferched Brycheiniog roedd ganddi hawl i ddewis ei gŵr, a phriododd yng Ngarthmadrun; pedwar mab, gan gynnwys Cadog, a merch, Maches; bu’n ymdrechu am gyfnod maith i droi Gwynllyw yn Gristion, gan weddïo gyda’i phlant am flynyddoedd nes iddo ddod yn Gristion; wedyn ymgartrefodd y ddau ger Casnewydd ac ymdrochi yn ffynnon Gwladus, sydd yn awr yng ngerddi Tŷ Tredegar, lle codwyd baddondy drosti yn 1719 ac fe’i gelwir heddiw’n Ffynnon yr Arglwyddes; dewisasant wahanu a sefydlodd y ddau gymuned Gristnogol; aeth Gwladys i Bencarn a sefydlu llan, yna Capel Gwladys ger Gelligaer, tua thair milltir ar hyd y ffordd Rufeinig a milltir o Fargod, lle cafwyd hyd i’w charreg fedd â chroes arni a’i symud i Eglwys Sant Cadog, Gelligaer; mae wal fodern yn dangos amlinell y seiliau canoloesol, gyda chroes fodern wrth yr allor a charreg yn dweud ‘Capel Gwladys circa 450AD’; cysegrwyd llawer o eglwysi yng Ngwent i Wladys a Gwynllyw; bu farw yn gynnar yn y chweched ganrif; gŵyl 29 Mawrth.Gwladys ↗Wikipedia (Saesneg)Santes Gwladys ferch Brychan, merch y Brenin Brychan o Frycheiniog, brenhines y brenin-sant Gwynllyw a mam Cadog Ddoeth; ei phlant eraill oedd Cynidr, Bugi, Cyfyw, Maches, Glywys ac Egwine; ymhlith y gorau eu cofnod o blant Brychan, fe’i henwir yn rhestrau brenhinoedd Cymru; ym Muchedd Gwynllyw gwnaed ei phriodas mewn heddwch; gyda Chadog cymhellodd Wynllyw i geisio bywyd newydd, ac aeth gydag ef i fywyd meudwy ar Allt Stow, yn ymprydio ac yn ymdrochi yn Wysg; wedyn sefydlodd feudwyfa ym Mhencarn ym Masaleg, ger Pont Ebwy yn ôl y sôn, lle mae bedd y dywedir mai ei bedd hi ydyw a lle’r ymdrochai yn Ebwy, a dywed Buchedd Cadog iddi symud wedyn i Gapel Gwladys yng Ngelligaer; efallai mai hi biau Ffynnon yr Arglwyddes yn Nhredegar, ac efallai eglwys Basaleg unwaith; mae ei phrif eglwys a’i hysgol heddiw ym Margod.
47 o bobl hanes Arthur yn nhraddodiad Cymru, pob un â’i dudalen ei hun: ei linach yn siarteri Llandaf, ei deulu a’i ryfelwyr yn y cerddi, y Trioedd a’r chwedlau, a’r saint a’r beirdd a’i hadwaenai.
Brenin y Brythoniaid a ymladdodd yng Ngâl (wedi’i gofnodi)
Brenin y Brythoniaid a groesodd y môr gyda deuddeng mil o wŷr, tua 469, i ymladd dros Rufain yn erbyn y Fisigothiaid yng nghalon Gâl. Ysgrifennodd Sidonius Apollinaris ato fel cyfaill.